مجتبی گهستونی، روزنامهنگار و دبیر سرویس نخبگان و سمنهای میراثآریا در یادداشتی نوشت: کنوانسیون میراث جهانی (۱۹۷۲) بیان میکند، ویرانی یا انهدام هر مورد از میراثفرهنگی و طبیعی، موجب فقر شدید میراثفرهنگی همه ملتهای جهان میشود. با این عدم تعادل در شناخت و تفسیر و در نهایت، مواجهه با مقوله حفاظت در ظهور و بروزهای مختلف فرهنگی همچنان وجود دارد.
انسان امروزی با نگاهی به تخریبهای ناآگاهانه که در گذشته انجام شده است بیش از هر زمان دیگر به ارزش و اهمیت میراث تاریخی، فرهنگی و طبیعی خود پی برده و دانسته است که زمانی به رشد و توسعهای موزون، هماهنگ و پایدار دست خواهد یافت که با برنامهریزیهای آگاهانه و عالمانه خود در حفظ و نگهداری آن بکوشد.
گسترش مفاهیم میراثفرهنگی شامل انواع گوناگونی از آثار تاریخی و باستانی، گروهی از بناها و محوطهها تعریف شده است، همچنین گستره وسیعی از گونههای متنوع میراثفرهنگی شامل مراکز شهری محوطههای باستانشناختی، میراث صنعتی منظرهای فرهنگی و راههای میراثی شناسایی شده را در برمیگیرد. اندیشیدن به کارکردهای جدید و نقشهای نوین و بهرهبرداری از میراثفرهنگی، علاقه مردم به مشارکت و نقشآفرینی در موضوع میراثفرهنگی و افزایش محدودی مکانهایی میراثی از جامعه افزایش کارکردهای میراثفرهنگی میتواند باشد.
شرایط جنگی پیش رو و برخی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی این نکته را به یادآوری میکند که استفاده از روشهای علمی در شناخت و برنامهریزی برای پایگاهها از سوی استانها، داشتن رویکرد حفاطت قبل از ثبت جهانی، انجام کارهای میدانی با استانداردهای ساماندهی میدانی، تربیت استادکار، آگاهیافزایی، آسیبشناسی، مشارکت افراد بومی، رعایت قوانین عرصه و حریم، اهمیت دانستن ارزشها در موضوع حفاظت و توجه به آثار در معرض خطر همواره باید جدی گرفته شود.
باید تاکید کرد، در موضوع حفاظت تنها کالبد ملاک نیست، بلکه میراث ناملموس نیز حائز اهمیت است. از سویی دیگر باید حفظ اصالت، یکپارچگی و اصول علمی را در مرمت آثار تاریخی مورد تاکید قرار داد و اصالت و یکپارچگی را جزو لاینفک حفاظت عنوان کرد.
همچنین موضوع پژوهش، حفاظت و معرفی آثار تاریخی باید در کنار یکدیگر باشند تا نتایج خوبی حاصل شود. بهکارگیری دانش در حوزه آب و خاک، آزمایشگاههای تخصصی و رشتهای همچون مهندسی عمران، زبانشناسی برای حفاظت و مرمت آثار تاریخی مهم و البته ضروری است. مثلا پس از پایان جنگ تحمیلی و وقوع بارانهای زیاد در آن منطقه، این اثر تاریخی دچار آسیبهای زیادی شده بود که نیازمند بهکارگیری رشتههای مختلف برای حفاظت و مرمت آن بود که دستاندرکاران پس از این بهکارگیری به هدف مورد نظر رسید.
استفاده از حفاظت و پژوهش در کنار یکدیگر آثار تاریخی را معنا میدهد. هماکنون بیش از ۱۴۰ پایگاه ملی و بینالمللی در کشور وجود دارد. توجه به میراث ملموس و منظر فرهنگی آثار تاریخی برای حفاظت از این آثار حائز اهمیت است.
حفاظت از بناها و یادمانهای تاریخی با ارزشهای تاریخی، فرهنگی، علمی، اجتماعی، آموزشی، زیست محیطی و... که در سالهای اخیر بر ارزش اقتصادی آن نیز تاکید شده است، حفظ هویت فرهنگی تاریخی کشورهاست که عدم توجه به این آثار ارزشمند منجر به فروپاشی، تخریب و در نتیجه نابودی فرهنگ و هویت جوامع خواهد شد.
بناها، یادمانها و محوطههای تاریخیفرهنگی به عنوان ثروت و گنجینههای غیرقابل جایگزین، با اطلاعات بیشمار و برخی ناشناخته، بازتابی از تاریخ و یادآور شکلگیری شهرها و روستاها بر اساس نیازها، اهداف و سلایق جوامع ساکن در آن است که با بررسی آنها، نیت و نحوه شکلگیری تمدنها، شهرها، سیستمهای حفاظتی، شیوههای بهرهبرداری دانش سنتی رایج و تأثیرات متقابل اقلیمی و محیطی و... در گذشته مشخص میشود. با حفاظت و مرمت این بناها و آگاهی عمومی است که میتوان در ترسیم آینده و ایجاد غرور فرهنگی منجر به احترام به گذشتگان جامعه خودی و سایر تمدنها نقش آفرینی کرد.
میراثفرهنگی در قالب بناها و یادمانهای تاریخی بیانکننده پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ هر کشوری است که شکلگیری آن طی سدهها، هزارهها و سالیان متمادی از سوی عوامل انسانی و طبیعی در شرایط مکانی و زمانی با عملکردهای مختلف و متفاوت اتفاق افتاده است، آنچه که امروز از آنها به جا مانده است و ما از آنها به نام میراثفرهنگی یاد میکنیم حاصل تاثیرات اقلیمی، حفاظتی و تصمیمات مقتضای زمان خود بوده است که بررسی و شناسایی جنبههای مختلف و معرفی آن به جهانیان با استفاده از پیشرفتهای حاصله در علوم مرتبط و میان رشتهای، آیندهای با تفاسیر گوناگون همراه با همدلی جهانی را رقم خواهد زد.
پیشتر ایکوموس تاکید کرده است که حفاظت از میراثفرهنگی، نیازمند بررسی انتقادی گذشته بوده به میزانی که ساختن آینده به آن وابسته است. باید بپذیریم پرداختن به روایتها و تاریخهای مورد مناقشه، مکالمات پیچیدهای را به دنبال دارد که ما را از تفسیرها و دیدگاههای مغرضانه گذشته پرهیز میدارد.
انتهای پیام/
نظر شما