در ژرفای زاگرس، جایی میان صخره و خاموشی هزاران ساله، انسان مدرن نخستین نشانه‌های خلاقیت خود را بر جهان حک کرد؛ نشانه‌هایی که نه برای بقا، که برای مفهوم‌بخشی به زندگی ساخته شدند.

سونیا شیدرنگ، باستان‌شناس، در مجموعه «از دل خاک» از کشفی سخن می‌گوید که جایگاه ایران را در تاریخ نمادپردازی بشر، چشمگیرتر از همیشه نشان می‌دهد:غار یافته در درهٔ خرم‌آباد؛ یکی از تازه‌ترین ثبت‌های جهانی یونسکو و مهم‌ترین گنجینهٔ زیورآلات دوران پارینه‌سنگی جدید در خاورمیانه.

اینجا، انسان‌های مدرن ۳۹ تا ۳۰ هزار سال پیش، دندان نیش گوزن، صدف‌های دریاییِ خلیج‌فارس و حتی قطعات هماتیت را سوراخ کردند، آویختند، رنگ زدند و… به جهان اعلام کردند که انسان، چیزی فراتر از یک شکارگر است؛ موجودی است که «هویت» می‌سازد و «معنا» می‌آفریند.

این اشیای اشکی‌شکل، زبانِ خاموش انسان بودند.نشانهٔ مهارت در شکار، جایگاه اجتماعی و حتی شاید نیرویی جادویی که قرار بود پیروزی فردا را تضمین کند.

و شگفت‌انگیزتر اینکه: صدف‌های یافته، از ۵۰۰ کیلومتر دورتر، از خلیج فارس آمده‌اند. نخستین شواهدِ مبادلهٔ بین گروهی در ایرانِ پارینه‌سنگی؛ جایی که کالا، معنا و زیبایی دست‌به‌دست می‌شد تا به قلب زاگرس برسد.

زیورآلات یافته، بخشی از پازلی بزرگ‌ترند؛ امتداد مهاجرت انسان از آفریقا، از غار بلومبوس هفتاد هزار ساله، تا کوهستان‌های لرستان.ایران، نه در حاشیه، بلکه در خط سیر اصلی شکل‌گیری رفتارهای نمادین بشر ایستاده است.

«از دل خاک» این‌بار روایت می‌کند که چگونه انسان، در دل سنگ،اولین نشانه‌های «من» را خلق کرد.

انتهای پیام/