به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، گروهی از پژوهشگران بین‌المللی موفق شده‌اند در جنوب ازبکستان بقایای یک اردوگاه نظامی متعلق به دوره هلنیستی را شناسایی کنند؛ محوطه‌ای که به باور متخصصان، یکی از شرقی‌ترین پایگاه‌های نظامی شناخته‌شده مرتبط با فتوحات اسکندر مقدونی به شمار می‌رود و می‌تواند در بازخوانی تاریخ نظامی و سیاسی آسیای مرکزی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند.

این محوطه باستانی که با نام «اسکندر تپه» شناخته می‌شود، در شهرستان شرآباد استان سرخان‌دریا و در محدوده تاریخی میان باختر (بلخ) و سغد قرار دارد. این مکان نخستین بار در سال ۲۰۱۷ توسط هیاتی مشترک از جمهوری چک و ازبکستان شناسایی شد و در آن زمان، باستان‌شناسان آن را بقایای یک سکونتگاه کوچک روستایی ارزیابی کرده بودند.

مطالعات تازه اما با بهره‌گیری از روش‌های پیشرفته ژئوفیزیکی، از جمله مغناطیس‌سنجی و رادار نفوذی به زمین (GPR)، تصویر کاملا متفاوتی از این محوطه ارائه کرده است. داده‌های به‌دست‌آمده نشان می‌دهد پیرامون تپه، خندقی بیضی‌شکل به طول نزدیک به ۴۰۰ متر و با مساحتی حدود ۱.۲ هکتار ایجاد شده بود؛ ساختاری که در جریان کاوش‌های میدانی نیز به تایید رسید.

در بخش داخلی این خندق، ردیف‌هایی منظم از چاله‌ها شناسایی شده که به اعتقاد پژوهشگران، محل استقرار تیرک‌های یک حصار چوبی دفاعی بوده است. مجموعه این شواهد نشان می‌دهد که اسکندر تپه نه یک سکونتگاه دائمی، بلکه اردوگاهی نظامی با کارکردی موقت و دفاعی بوده است.

بررسی‌های باستان‌شناسی همچنین نشان داده است که بر فراز تپه هیچ منبع دائمی آب وجود نداشته و نیروهای مستقر در اردوگاه، آب مورد نیاز خود را از دره مجاور یا از طریق سامانه‌ای برای انتقال آب تامین می‌کرده‌اند. شناسایی بقایای یک مسیر خطی در دامنه شمالی تپه نیز فرضیه وجود کانال یا تاسیسات انتقال آب را تقویت کرده است.

کاوش‌ها از سوی دیگر نشان می‌دهد این محوطه در دوره‌های تاریخی بعدی نیز متروک نمانده و در مقاطع مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. کشف شماری گور متعلق به دوره‌های متاخر در داخل محوطه، از تغییر کاربری تدریجی این مکان در گذر زمان حکایت دارد.

به گفته پژوهشگران، ویژگی‌هایی همچون استقرار بر نقطه‌ای مرتفع، وجود خندق دفاعی، استحکامات چوبی و فقدان بناهای دائمی، اسکندر تپه را به نمونه‌های شناخته‌شده اردوگاه‌های نظامی هلنیستی نزدیک می‌کند. از آنجا که اردوگاه‌های موقت معمولا آثار معماری اندکی بر جای می‌گذارند، شناسایی آن‌ها بسیار دشوار است و از همین رو، این کشف از منظر مطالعات باستان‌شناسی نظامی و شناخت الگوهای استقرار نیروهای یونانی در شرق قلمرو اسکندر، اهمیت ویژه‌ای دارد.

نتایج این پژوهش در نشریه علمی Journal of Archaeological Science: Reports منتشر شده و توسط گروهی از پژوهشگران بین‌المللی به سرپرستی «لادیسلاو استانچو» از دانشگاه چارلز جمهوری چک انجام شده است.

انتهای پیام/