میراثآریا: هر سال با پایان اجلاس کمیته میراثجهانی یونسکو، نام تعدادی از آثار فرهنگی و طبیعی جهان به فهرست میراث جهانی افزوده میشود؛ اما آنچه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، پیامدهای این ثبت برای مردمی است که در کنار این آثار زندگی میکنند.
برخلاف تصور عمومی، ثبتجهانی، مسئولیتهای تازهای را برای دولتها، مدیران محلی و جوامع میزبان ایجاد میکند و در صورت مدیریت صحیح، میتواند آثار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی زیستمحیطی گستردهای به همراه داشته باشد.
یکی از نخستین پیامدهای ثبت جهانی، افزایش دیدهشدن مقصد در سطح بینالمللی است. قرار گرفتن نام یک اثر در فهرست میراثجهانی، توجه پژوهشگران، رسانهها، گردشگران و سرمایهگذاران را به آن جلب میکند و در بسیاری از کشورها به رشد گردشگری فرهنگی انجامیده است.
افزایش شمار بازدیدکنندگان، بهطور مستقیم بر اقتصاد محلی اثر میگذارد. اقامتگاهها، راهنمایان گردشگری، حملونقل، رستورانها، صنایعدستی، بازارهای محلی و خدمات وابسته، از این رونق بهرهمند میشوند و فرصتهای شغلی تازهای در منطقه شکل میگیرد.
در کنار آثار اقتصادی، ثبتجهانی به حفاظت علمی از میراث نیز کمک میکند. کشورهای عضو کنوانسیون میراثجهانی موظفاند برای آثار ثبتشده، برنامه مدیریت، نظام پایش، ضوابط حفاظتی و سازوکارهای مقابله با تهدیدها را تدوین و اجرا کنند. این موضوع سبب میشود حفاظت از آثار، بر پایه برنامهریزی بلندمدت دنبال شود.
کارشناسان همچنین معتقدند ثبتجهانی، نقش مهمی در تقویت هویت محلی دارد. هنگامی که یک اثر در فهرست میراثجهانی قرار میگیرد، ساکنان منطقه بیش از گذشته به ارزش فرهنگی محل زندگی خود آگاه میشوند و مشارکت آنها در حفاظت از میراث افزایش مییابد.
با این حال، ثبتجهانی بدون مدیریت صحیح میتواند چالشهایی نیز ایجاد کند. افزایش بیرویه گردشگران، فشار بر زیرساختها، تغییر کاربریهای نامناسب، ساختوسازهای ناسازگار یا آسیب به محیطزیست، از جمله مخاطراتی است که بسیاری از شهرها و محوطههای ثبتشده جهان با آن روبهرو بودهاند. از همین رو، یونسکو همواره بر «گردشگری پایدار» و «حفاظت همزمان با بهرهبرداری» تاکید دارد.
برای ایران که از غنیترین کشورهای جهان از نظر میراثفرهنگی و طبیعی است، هر ثبتجهانی میتواند فرصتی تازه برای معرفی ظرفیتهای ملی، توسعه گردشگری مسئولانه، تقویت صنایعدستی و رونق اقتصاد جوامع محلی باشد؛ مشروط بر آنکه حفاظت از اصالت و تمامیت آثار، در اولویت قرار گیرد.
تجربه آثار ثبتشده ایران نیز نشان میدهد که بسیاری از شهرها و محوطههای تاریخی پس از ثبتجهانی، بیش از گذشته در کانون توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفتهاند و همین موضوع، ضرورت سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری، آموزش جوامع محلی و مدیریت بازدیدکنندگان را دوچندان کرده است.
در آستانه برگزاری اجلاس جدید کمیته میراثجهانی، این واقعیت بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد که ثبت جهانی، آغاز مسئولیتی مشترک برای حفاظت از میراث، توسعه پایدار و انتقال ارزشهای فرهنگی به نسلهای آینده است. موفقیت هر پرونده، زمانی کامل خواهد شد که منافع آن در کنار حفاظت از اثر، به زندگی مردم و آینده سرزمین نیز پیوند بخورد.
انتهای پیام/
نظر شما