به گزارش خبرنگار میراث آریا، شهرستان چرام در استان کهگیلویه و بویراحمد، فراتر از طبیعتِ بکرِ خود، وارثِ تمدنی دیرینه است که قلعه تاریخی چرام، به عنوانِ شناسنامه معماری و فرهنگیِ این دیار، آن را در دلِ خود جای داده است. این بنای ارزشمند که در مهرماه سال ۱۳۸۱ با شماره ۶۲۸۴ در فهرستِ آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، بر فرازِ تپهای موسوم به «تلگرد» (به معنای تپه گرد) استقرار یافته و روایتگرِ بخشی از تاریخِ پرفراز و نشیبِ جنوبِ کشور است.
تاریخدانان و باستانشناسان معتقدند: سابقه سکونت در این منطقه به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد و تمدنِ عیلام بازمیگردد. اگرچه بنای فعلی به دستور عبداللهخان و در دوره قاجار احداث شده است، اما سیرِ تداومِ زیستِ انسانی در این پهنه، نشاندهنده اهمیتِ استراتژیکِ چرام به عنوانِ دشتی حاصلخیز در میانِ کوهستانهای سرسختِ زاگرس بوده است. حاکمانِ محلیِ خاندانِ عبداللهخان از جمله پرویزخان و هادیخان، با بنای این قلعه بر روی تپهای ۱۲ متری، نه تنها تسلطِ خود را بر دشتهای اطراف اثبات میکردند، بلکه امنیتِ منطقه را نیز زیرِ نظر داشتند.
معماریِ این قلعه، الگوی کمنظیری از دفاع و زندگی در ایرانِ کهن است. دیوارهایی با قطرِ ۹۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر و استفاده از تکنیکهای معماری نظیرِ «چفد شاخبزی» برای تزیینِ اتاقها، نشان از تبحرِ معمارانِ آن دوره دارد.
نکتهی شگفتانگیز در ساختارِ این بنا، وجودِ یک راهِ زیرزمینی به طولِ تقریبی ۳ کیلومتر است؛ کارشناسانِ مرمت بیان میکنند: این تونل در مواقعِ اضطراری و حملاتِ نظامی، به عنوانِ راهِ گریز و یا مسیرِ دسترسیِ ایمن به آب و آذوقه مورد استفاده قرار میگرفته است. همچنین، وجودِ حمامی قدیمی با بهرهگیری از معماریِ اصیلِ ایرانی در ورودیِ قلعه، تایید میکند: این مکان علاوه بر کارکردِ نظامی، محلِ سکونتِ متمولی بوده است.
علیرغمِ این ظرفیتهای بینظیر، بخشهای قابلتوجهی از این بنای تاریخی در گذرِ زمان و بر اثرِ حوادثِ طبیعی مانند زلزله، دچارِ آسیبهای جدی شده است. وضعیتِ فعلیِ قلعه و تخریبِ بخشهایی از دیوارههای تاریخی و فقدانِ آثارِ مشهود از راهِ زیرزمینی، زنگِ خطری برای متولیانِ حوزه میراثِ فرهنگی است. امروز نه تنها سنگنوشتهی ورودیِ قلعه به دلیلِ فرسایشِ شدید ناخواناست، بلکه ضرورتِ احیای این بنا برای جذبِ گردشگرِ داخلی و خارجی بیش از هر زمانِ دیگری احساس میشود.
گردشگران برای بازدید از این اثرِ ملی، در فاصله ۱۵۳ کیلومتری یاسوج و ۲۹ کیلومتری دهدشت، مسیری را طی میکنند که در فصلِ بهار، بهشتی از سرسبزی و زیبایی است. با این حال، نبودِ زیرساختهای ریلی و نیاز به تقویتِ خدماتِ رفاهی در جوارِ این قلعه، چالشی است که باید با برنامهریزیِ کلانِ استانی مرتفع شود. تبدیلِ این قلعه به یک سایتِ موزهی باز و بازسازیِ بخشهای آسیبدیده، میتواند علاوه بر صیانت از تاریخِ منطقه، موتورِ محرکی برای توسعهی اقتصادی و رونقِ گردشگریِ پایدار در شهرستانِ چرام باشد.
در پایان تاکید میشود: قلعه تاریخی چرام تنها یک بنای خشتی و گلی نیست، بلکه بخشی از هویتِ تاریخیِ کهگیلویه و بویراحمد است که حفظِ آن برای نسلهای آینده، وظیفهای انکارناپذیر بر دوشِ مسئولانِ دستگاههای اجرایی است تا با مرمت و معرفیِ صحیح، این نگینِ تمدنی را از گزندِ فراموشی نجات دهند.
انتهای پیام/
نظر شما