به گزارش میراث‌آریا، در این گزارش به معرفی هنر حجاری سنگ و فعالیت محسن شاهسوند، هنرمند صنایع دستی استان تهران، پرداخته شده است؛ هنری که بخشی از پیشینه هنرهای سنتی ایران را در خود جای داده و همچنان می‌تواند در زندگی و معماری امروز حضوری اثرگذار داشته باشد.
حجاری سنگ، هنری دیرینه در فرهنگ و تمدن ایران است؛ هنری که ردپای آن را می‌توان در بناهای تاریخی، ستون‌ها، سرستون‌ها، کتیبه‌ها، سنگ‌نوشته‌ها، عناصر تزئینی معماری و آثار هنری بسیاری از دوره‌های تاریخی کشور مشاهده کرد. سنگ برای هنرمند حجّار تنها یک ماده اولیه نیست؛ بستری است که باید ویژگی‌های آن به‌درستی شناخته شود تا بتوان از دل آن، فرم و نقش مورد نظر را بیرون کشید.

در این هنر، انتخاب سنگ نخستین گام است. هنرمند باید با جنس، بافت، میزان سختی و ویژگی‌های هر سنگ آشنا باشد و متناسب با نوع اثر، ابزار و شیوه مناسب تراش را انتخاب کند. پس از آن، طراحی و آماده‌سازی آغاز می‌شود و هنرمند با حوصله و دقت، مرحله به مرحله از حجم خام سنگ فاصله می‌گیرد تا شکل نهایی خود را پیدا کند.
محسن شاهسوند از هنرمندان فعال در حوزه حجاری سنگ است که با تکیه بر تجربه و مهارت خود، به اجرای طرح‌ها و تولید آثار سنگی می‌پردازد. در کارگاه او، هر قطعه سنگ مسیر متفاوتی را طی می‌کند؛ مسیری که از انتخاب و آماده‌سازی آغاز می‌شود و با تراش، شکل‌دهی و پرداخت به پایان می‌رسد.
آنچه در این فرآیند بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، ترکیب مهارت و صبوری است. حجاری هنری نیست که بتوان آن را با عجله به پایان رساند. هر ضربه ابزار باید حساب‌شده باشد؛ زیرا یک حرکت نادرست می‌تواند بخشی از سنگ را برای همیشه از بین ببرد. به همین دلیل، تجربه هنرمند در این رشته اهمیت بسیاری دارد و شناخت رفتار سنگ، در کنار مهارت دست، نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی دارد.
این هنر در عین برخورداری از پیشینه تاریخی، ظرفیت حضور در زندگی امروز را نیز دارد. استفاده از آثار حجاری در معماری، طراحی فضاهای شهری، عناصر تزئینی، ساخت آثار هنری و تولید محصولات کاربردی می‌تواند زمینه‌ای برای پیوند میان هنر سنتی و نیازهای معاصر ایجاد کند.
از سوی دیگر، کارگاه‌های تخصصی مانند کارگاه محسن شاهسوند تنها محل تولید یک محصول صنایع‌دستی نیستند؛ بلکه بخشی از جریان انتقال دانش و تجربه نیز محسوب می‌شوند. مهارت‌هایی که سال‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل شده‌اند، اگر در محیط‌های واقعی تولید و آموزش نشوند، به‌تدریج در معرض فراموشی قرار می‌گیرند.

حجاری سنگ همچنین از ظرفیت مناسبی برای اشتغال‌زایی و توسعه اقتصادی صنایع‌دستی برخوردار است. حمایت از هنرمندان این رشته، ایجاد زمینه برای حضور آثار حجاری در بازارهای داخلی و خارجی، برگزاری دوره‌های آموزشی و معرفی ظرفیت‌های این هنر می‌تواند به رونق بیشتر آن کمک کند.
در روزگاری که بسیاری از تولیدات با سرعت و به کمک فناوری‌های جدید ساخته می‌شوند، هنر حجاری یادآور ارزش «دست‌ساز بودن» است؛ ارزش زمانی که هنرمند برای خلق یک اثر صرف می‌کند و هویتی که از طریق مهارت او به محصول منتقل می‌شود. شاید همین ویژگی است که آثار حجاری را از یک شیء صرفاً تزئینی فراتر می‌برد و به بخشی از روایت فرهنگی یک جامعه تبدیل می‌کند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های حجاری ایرانی، ارتباط عمیق آن با معماری و هویت فرهنگی کشور است. بسیاری از نقوش و فرم‌هایی که در آثار سنگی دیده می‌شود، ریشه در الگوهای تاریخی، معماری سنتی و نشانه‌های بصری فرهنگ ایرانی دارد. از این منظر، حفظ مهارت حجاری تنها حمایت از یک حرفه نیست؛ بلکه اقدامی برای صیانت از بخشی از دانش و میراث فرهنگی ناملموس کشور نیز به شمار می‌رود.
کارگاه محسن شاهسوند نمونه‌ای از همین تلاش است؛ تلاشی برای اینکه سنگ همچنان زبان داشته باشد و بتواند بخشی از فرهنگ و هنر ایرانی را روایت کند. در اینجا، سنگ از دل طبیعت جدا می‌شود و پس از عبور از دست‌های هنرمند، شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد؛ شکلی که حاصل ترکیب دانش، تجربه، خلاقیت و صبر است.

حجاری سنگ شاید در نگاه نخست هنری سخت و خشن به نظر برسد، اما در پس صدای ابزار و مقاومت سنگ، ظرافتی عمیق جریان دارد. هنرمند با شناخت دقیق ماده، به جای جنگیدن با سنگ، با آن همراه می‌شود و اجازه می‌دهد فرم نهایی آرام‌آرام از دل آن آشکار شود.

حمایت از چنین کارگاه‌هایی، معرفی هنرمندان و فراهم کردن زمینه آموزش و انتقال تجربه به نسل جوان می‌تواند آینده این هنر را تضمین کند؛ هنری که قرن‌ها در کنار معماری و فرهنگ ایرانی حضور داشته و امروز نیز می‌تواند با حفظ اصالت خود، جایگاهی تازه در عرصه صنایع‌دستی و هنرهای کاربردی پیدا کند

انتهای پیام/