ابریشمبافی استان گلستان در ۲۰ شهریور ۱۳۹۱ به شماره ۵۴۸ در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسید؛ هنری ریشهدار که دانش و مهارت نسلهای گذشته را در خود حفظ کرده و امروز نیز هنرمندان این رشته برای تداوم آن و پیوند دادن این میراث با نیازهای زندگی معاصر تلاش میکنند.
سمانه سادات حسینی قابوسی، هنرمند، پژوهشگر و کارآفرین حوزه صنایعدستی استان گلستان، یکی از فعالان این عرصه است که از سال ۱۳۹۶ بهصورت جدی فعالیت خود را در حوزه ابریشمبافی آغاز کرده است.
او در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا درباره ورود خود به این هنر گفت: آشنایی من با ابریشمبافی با راهنمایی یکی از استادان دانشگاه شکل گرفت و بهتدریج با مطالعه، آموزش و تجربه عملی، این هنر به بخش مهمی از فعالیت حرفهای من تبدیل شد. علاقه به نساجی سنتی و دغدغه احیای هنرهای بومی استان مهمترین انگیزه من برای ادامه این مسیر بود و در کنار تولید، در حوزه آموزش و پژوهش نساجی سنتی نیز فعالیت دارم.
حسینی قابوسی در سالهای فعالیت حرفهای خود در نمایشگاهها و رویدادهای مختلفی حضور داشته است که نمایشگاه هفته فرهنگی ایران در ترکمنستان، نمایشگاه صنایعدستی اصفهان، نمایشگاه بینالمللی صنایعدستی تهران و جشنواره بینالمللی فرهنگ اقوام استان گلستان از جمله آنهاست.
او افزود: دریافت مهر اصالت ملی در سال ۱۴۰۳ یکی از مهمترین افتخارات حرفهای من بوده است. همچنین تجربه داوری در فرآیند مهر اصالت و جشنواره ایراندخت را داشتهام و تقدیر از آستان قدس رضوی برای بافت پرچم حرم رضوی نیز از تجربههای ارزشمند فعالیت حرفهای من محسوب میشود.
ابریشمبافی بخشی از هویت فرهنگی گلستان است
این هنرمند صنایعدستی با اشاره به جایگاه ابریشمبافی در فرهنگ استان گلستان بیان کرد: ابریشمبافی بخشی از میراث نساجی سنتی گلستان و بیانگر دانش و مهارت نسلهای گذشته در تولید منسوجات دستباف است. استفاده از الیاف طبیعی، دستساز بودن فرآیند تولید و پیوند این هنر با فرهنگ بومی، ارزش فرهنگی و هنری ویژهای به آن بخشیده است.
او ادامه داد: این هنر در کنار جنبههای زیباییشناختی، ظرفیت ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی در جوامع محلی را نیز دارد. بنابراین حفظ ابریشمبافی در حقیقت به معنای حفظ بخشی از هویت و میراثفرهنگی ناملموس استان است.
حسینی قابوسی ثبت ملی ابریشمبافی استان گلستان را اقدامی مهم در معرفی ظرفیتهای فرهنگی و صنایعدستی استان دانست و گفت: ثبت ملی میتواند موجب افزایش توجه عمومی و تخصصی به این هنر، معرفی بهتر هنرمندان و فراهمشدن زمینه برای اجرای برنامههای حمایتی و توسعهای شود.
او افزود: این ظرفیت میتواند برای تقویت آموزش، برندسازی، حضور در رویدادهای تخصصی و همچنین پیوند صنایعدستی با گردشگری مورد استفاده قرار گیرد، اما مهم این است که ثبت ملی صرفاً به ثبت یک عنوان محدود نشود و با برنامههای عملی برای حفظ تولید، تقویت هنرمندان و بازارسازی همراه باشد.
گلستان ظرفیت شکلگیری یک زنجیره کامل تولید را دارد
این هنرمند و پژوهشگر صنایعدستی، پیشینه و تنوع فرهنگی، حضور هنرمندان توانمند و مجموعه مهارتهای مرتبط با نساجی سنتی را از مهمترین ظرفیتهای استان گلستان برشمرد و گفت: وجود مهارتهایی مانند نخریسی، پارچهبافی و رنگرزی سنتی میتواند زمینه شکلگیری یک زنجیره منسجم از تولید مواد اولیه تا محصول نهایی را فراهم کند.
او خاطرنشان کرد: در کنار این ظرفیتها، گردشگری استان نیز فرصت مناسبی برای معرفی و عرضه محصولات ابریشمبافی است. اگر طراحی، بستهبندی، برندسازی و بازاریابی این محصولات تقویت شود، ابریشمبافی میتواند سهم بیشتری در اقتصاد صنایعدستی گلستان داشته باشد.
حسینی قابوسی با اشاره به تجربه خود در زمینه آموزش گفت: جوانان و نوجوانان اگر بهدرستی با این هنر آشنا شوند، میتوانند استقبال خوبی از آن داشته باشند و تجربه من در حوزه آموزش نیز این موضوع را تأیید میکند.
او افزود: برای انتقال ابریشمبافی به نسل آینده، باید آموزشهای کاربردی در کنار شیوههای سنتی تقویت شود و ارتباط بیشتری میان کارگاهها، مراکز آموزشی، دانشگاهها و مراکز فنیوحرفهای شکل بگیرد. همچنین اگر برای هنرجویان زمینه کسب درآمد و اشتغال ایجاد شود، انگیزه آنها برای ماندگاری در این حرفه افزایش پیدا میکند.
این فعال صنایعدستی با تأکید بر ضرورت همزمان حفظ اصالت و توجه به نیازهای روز بازار اظهار کرد: اصالت و هویت بافت باید حفظ شود، اما محصول نهایی میتواند متناسب با نیاز و سلیقه امروز طراحی شود.
او گفت: از پارچههای ابریشمبافی میتوان در حوزههایی مانند پوشاک، اکسسوری و دکوراسیون داخلی استفاده کرد و کاربردهای جدیدی برای آن تعریف کرد. در فعالیتهای خودم نیز تلاش کردهام پارچههای بافتهشده را به محصولات متنوع تبدیل کنم.
حسینی قابوسی افزود: پیوند میان دانش سنتی، طراحی معاصر و خلاقیت میتواند به توسعه بازار ابریشمبافی کمک کند و زمینه استفاده گستردهتر از این محصولات را در زندگی امروز فراهم سازد.
او نمایشگاهها و جشنوارهها را فرصتی مهم برای معرفی مستقیم هنرمند و محصول به مخاطبان و ایجاد ارتباط با بازار دانست و بیان کرد: فضای مجازی نیز این امکان را ایجاد کرده است که فرآیند تولید، ویژگیهای محصول و داستان پشت هر اثر به مخاطب معرفی شود.
این هنرمند گلستانی ادامه داد: ظرفیتهایی مانند فروش و بازاریابی دیجیتال، تولید محتوای تخصصی، همکاری با فعالان گردشگری و راهاندازی فروشگاههای تخصصی آنلاین هنوز بهطور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است. امروز بازاریابی حرفهای باید در کنار کیفیت و اصالت محصول، جدیتر مورد توجه قرار گیرد.
درآمد پایدار، مهمترین مطالبه هنرمندان
حسینی قابوسی مهمترین انتظار هنرمندان را فراهمشدن شرایطی برای دستیابی به درآمد پایدار از مهارت و تولید خود دانست و گفت: تسهیلات مناسب، بیمه، تأمین مواد اولیه باکیفیت، آموزشهای تخصصی در حوزه طراحی و بازاریابی و فراهمکردن بازار فروش از نیازهای اصلی این حوزه است.
او افزود: حمایت از حضور هنرمندان در نمایشگاههای معتبر و ایجاد بازارهای دائمی عرضه نیز میتواند بسیار مؤثر باشد. حمایت هدفمند زمانی معنا پیدا میکند که در نهایت به تولید پایدار، اشتغال و توسعه بازار منجر شود.
این کارآفرین حوزه صنایعدستی با تأکید بر نقش مردم در تداوم حیات هنرهای سنتی گفت: مردم نقش مهمی در ماندگاری صنایعدستی دارند و خرید محصولات اصیل و دستباف یکی از مؤثرترین شیوههای حمایت از هنرمندان است.
او افزود: زمانی که مردم یک محصول صنایعدستی را وارد زندگی روزمره خود میکنند، در واقع به حفظ مهارتها و انتقال آنها به نسل آینده کمک میکنند. معرفی و حمایت از تولیدکنندگان بومی نیز میتواند به توسعه بازار این محصولات منجر شود. خرید صنایعدستی علاوه بر یک انتخاب فرهنگی، نوعی حمایت اقتصادی مستقیم از هنرمند است.
کارگاههای ابریشمبافی میتوانند به جاذبه گردشگری تبدیل شوند
حسینی قابوسی با اشاره به ظرفیت پیوند ابریشمبافی با گردشگری استان بیان کرد: میتوان کارگاههای ابریشمبافی را به بخشی از مسیر تجربه گردشگران در گلستان تبدیل کرد؛ بهگونهای که گردشگر از نزدیک با نخریسی، بافت و مراحل تولید محصول آشنا شود.
او ادامه داد: برگزاری کارگاههای کوتاهمدت، فراهمکردن امکان تجربه بافت برای گردشگران و فروش مستقیم محصولات میتواند جذابیت این تجربه را افزایش دهد. معرفی داستان، پیشینه و ویژگیهای هر محصول نیز ارزش فرهنگی آن را برای گردشگر بیشتر میکند.
این هنرمند افزود: چنین مدلی میتواند هم به معرفی بهتر این هنر و هم به ایجاد درآمد مستقیم برای هنرمندان کمک کند.
حسینی قابوسی درباره آینده این هنر گفت: امیدوارم ابریشمبافی استان گلستان در سالهای آینده جایگاه شایستهتری در میان صنایعدستی کشور پیدا کند و در کنار حفظ اصالت، به حوزهای اقتصادی و اشتغالزا تبدیل شود.
او تأکید کرد: موفقیت واقعی زمانی اتفاق میافتد که هنرمند بتواند از این هنر به درآمد پایدار برسد و نسل جوان نیز آن را بهعنوان یک مسیر حرفهای انتخاب کند. تقویت زنجیره تولید، آموزش، طراحی، گردشگری و بازار میتواند این هدف را محقق کند و من آینده این هنر را در گرو پیوند میراثفرهنگی با خلاقیت و اقتصاد هنر میدانم.
این هنرمند صنایعدستی در پایان گفت: ابریشمبافی تنها یک شیوه بافت نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و میراث هنری استان گلستان است که دانش و تجربه نسلهای گذشته را با خود به همراه دارد. از مردم میخواهم با خرید و استفاده از محصولات اصیل بومی از ادامه فعالیت هنرمندان حمایت کنند و از مسئولان نیز انتظار دارم در کنار معرفی و ثبت این هنر، به آموزش، تأمین مواد اولیه، توسعه بازار و حمایت اقتصادی از هنرمندان توجه بیشتری داشته باشند.
او خطاب به نسل جوان نیز افزود: هنرهای سنتی میتوانند با خلاقیت و نگاه نو، بخشی از آینده فرهنگی و اقتصادی استان باشند.
انتهای پیام/
نظر شما