میراثآریا_ استان کهگیلویه و بویراحمد به عنوان قلب تپنده رشتهکوه زاگرس، صاحب یکی از کمنظیرترین، غنیترین و ارزشمندترین اکوسیستمهای طبیعی در پهنه خاورمیانه است. بیش از ۵۶ درصد از مساحت این استان را جنگلهای سحرانگیز و انبوه بلوط به همراه ذخیرهگاههای ارزشمند گونههای گیاهی نادر تشکیل دادهاند؛ ثروتی خدادادی که علاوه بر ارزشهای اکولوژیک، بزرگترین ظرفیت بالقوه برای تبدیل این خطه به پایتخت اکوتوریسم و گردشگری پایدار جنوب کشور به شمار میرود.
با این حال، بررسی روند مدیریتی در دهههای گذشته نشان میدهد که نگاه تکبعدی، سنتی و صرفاً حفاظتی به این عرصههای بیبدیل، نهتنها به پویایی اقتصادی استان کمکی نکرده، بلکه در مواردی باعث ایجاد شکاف عمیق میان جوامع محلی و نهادهای صیانت از منابع طبیعی شده است.
اکنون با تغییر رویکرد مدیریتی در سطح کلان استان، اجرای مدل تحولآفرین «جنگلداری اجتماعی با محوریت توسعه گردشگری سبز»، نویدبخش جهشی بزرگ در همافزایی میان حفاظت از محیطزیست و رونق معیشت پایدار بومیان است.
جنگلداری اجتماعی بر یک حقیقت بنیادین استوار است: جوامع محلی و روستانشینان حاشیه جنگل، که نهتنها تهدیدی برای این منابع گرانبها نیستند، بلکه مطمئنترین، دلسوزترین و کارآمدترین دیدهبانان و حافظان طبیعت به شمار میآیند.
تجربه جهانی اثبات کرده است: هرگاه زنجیره ارزش اقتصادی و معیشت مردم با حیات جنگل و جاذبههای پیرامونی آن گره بخورد، جوامع بومی خود به عنوان خطمقدم حراست و بازآفرینی جنگلها عمل خواهند کرد. از آنجا که معیشت درصد قابلتوجهی از ساکنان مناطق کوهستانی و روستایی استان کهگیلویه و بویراحمد به طور مستقیم و غیرمستقیم با طبیعت پیوند خورده، استقرار این الگو، ضامن شکوفایی همزمان زیستبوم و ارتقای چشمگیر شاخصهای اشتغال خواهد بود.
در همین راستا، یدالله رحمانی استاندار کهگیلویه و بویراحمد در نشست اخیر کارگروه امور زیربنایی، با اشاره مستقیم به سهم راهبردی ۵۶ درصدی پوشش جنگلی در جغرافیای استان، با صراحت تأکید کرد: جنگل یکی از مهمترین مزیتهای طبیعی و اقتصادی این خطه است و باید از حالت منفعل خارج شده و به چرخه اقتصادی استان وارد شود.
این رویکرد عملگرایانه، نقطه آغازی بر تدوین برنامهای جامع به منظور بهرهبرداری خردمندانه از منابع طبیعی در بستر گردشگری و کارآفرینی محلی است. پیوند دادن این عرصه با صنعت اکوتوریسم میتواند بزرگترین پاسخ به معمای توسعهنیافتگی و بیکاری جوانان در مناطق روستایی این استان باشد.
گام نخست و بنیادین در این پارادایم نوین، تجاریسازی پایدار و ورود فرآوردههای بومی جنگلی بهویژه بلوط به چرخه خدمات پذیرایی، سوغات و بازارچههای گردشگری است. بلوط زاگرس که سالها تنها به عنوان سوخت یا علوفه مصرف میشد، اکنون در مسیر ایجاد ارزش افزوده واقعی قرار گرفته است. تولید فرآوردههای خلاقانه نظیر آرد بلوط، نان و شیرینیهای سنتی ویژه پذیرایی از مسافران، عصارهها و محصولات آرایشی-بهداشتی و عرضه دهها گونه گیاه دارویی منحصربهفرد، ظظظ فرصتهای کمنظیری را برای راهاندازی اقامتگاههای بومگردی مجهز به کارگاههای تجربه زیسته و فروشگاههای صنایع محلی فراهم میسازد. راهاندازی واحدهای فرآوری کوچک و زودبازده در جوار مسیرهای گردشگری، مانع از خامفروشی شده و سود واقعی را به جیب جامعه میزبان سرازیر میکند.
علاوه بر این، «اکوتوریسم یا گردشگری سبز» ستون فقرات طرح جنگلداری اجتماعی است. اقلیم چهارفصل، درههای شگفتانگیز، آبشارهای خروشان، چشماندازهای برفی در کنار دشتهای سرسبز، کهگیلویه و بویراحمد را به سرزمینی رویایی برای طبیعتگردان، ماجراجویان و پژوهشگران بدل ساخته است. در الگوی جدید، بومیان منطقه تنها نقش یک میزبان ساده را ایفا نمیکنند؛ بلکه به عنوان راهنمایان محلی، مجریان تورهای تخصصی جنگلنوردی، مدیران سایتهای گردشگری مسئولانه و مروجان فرهنگ محیطزیستی نقشآفرینی میکنند. این شیوه، درآمدی پایدار، پاک و مستمر ایجاد کرده و حساسیت گردشگران و مردم را نسبت به ارزش حفاظت از زیستبوم دوچندان میسازد.
یکی از ضرورتهای اساسی در تحقق این رخداد بزرگ، بازتعریف الگوهای ذهنی و عبور از محدودیتهای سنتی است. در دنیای نوین، حفاظت واقعی با «محبوسسازی منابع» حاصل نمیشود؛ بلکه اعطای حقوق بهرهبرداری ضابطهمند و مشروط در حوزه خدمات گردشگری به اهالی بومی، کمهزینهترین و پایدارترین راهبرد کاهش نرخ تخریب و آتشسوزیهاست. هنگامی که مردم در ازای نگهداری از محدوده مشخصی از جنگل، مجوز ایجاد اکوکمپ، سامانههای اقامتی سازگار با محیطزیست و خدمات پذیرایی سنتی را دریافت کنند، منافع مشترکی میان سرمایهگذار بومی و پایداری طبیعت شکل میگیرد که بالاترین درجه امنیت زیستی را تضمین میکند.
به منظور تسریع در اجراییشدن این افق روشن، آموزش تخصصی جوامع محلی، توانمندسازی لیدرهای بومی، انتقال استانداردهای میزبانی و تشکیل تعاونیهای قدرتمند گردشگری روستایی امری اجتنابناپذیر است. دستگاههای اجرایی متولی و فعالان بخش خصوصی باید بسترهای بازاریابی، معرفی الکترونیک و تسهیل دسترسی گردشگران به این مناطق را به نحو احسن پایهریزی کنند. با توجه به تنوع اقلیمی مناطق مختلف استان، شناسایی ظرفیتهای اختصاصی هر پهنه الزامی است؛ مناطقی با مزیت تورهای سلامت و کوهستان، مناطقی با محوریت گیاهان دارویی و زنبورداری و مناطقی با تمرکز بر بافتهای سنتی و فرهنگی، هر یک میتوانند مقصدی متمایز در اطلس گردشگری کشور باشند.
توسعه گردشگری سبز بر پایه مشارکت اجتماعی، ضامن بقای زاگرس برای نسلهای آینده است. کنترل آفات، جلوگیری از زوال بلوط و احیای پوشش گیاهی تنها در بستر اقتصادی پویا و با تکیه بر انگیزه بومیان محقق خواهد شد. کهگیلویه و بویراحمد بر گنجینهای بیمانند ایستاده است؛ اکوتوریسم، کلید گشایش این گنج و تبدیل طلای سبز زاگرس به رفاه، رونق و اشتغال پایدار است که بیتردید سیمای این استان را به نماد همزیستی هوشمندانه انسان، اقتصاد و طبیعت در پهنه ایران زمین تبدیل خواهد کرد.
انتهای پیام/
نظر شما