کشفی که راز معماری بنای عمارت سه‌گوش اهواز را آشکار کرد!

عمارت تاریخی سه‌گوش اهواز در جریان عملیات مرمت بار دیگر بخشی از ویژگی‌های معماری پنهان خود را آشکار کرد؛ کشف یک سقف یکپارچه بتنی از نوع «دال مجوف» در این بنا، احتمال استفاده از یکی از نخستین نمونه‌های این فناوری در بناهای تاریخی ایران را مطرح کرده است.

به گزارش خبرنگار میراث آریا، روح‌الله مجتهدزاده مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سه‌گوش و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز امروز ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ با اشاره به یافته‌های جدید این پروژه اظهار کرد: در جریان بررسی‌های سازه‌ای و پس از برداشتن سقف کاذب آمفی‌تئاتر، سقف اصلی این بخش نمایان شد که یک دال بتنی مجوف و یکپارچه است.

مجتهدزاده گفت: با توجه به زمان احداث عمارت، این سازه بتنی می‌تواند از نمونه‌های بسیار قدیمی این فناوری در بناهای تاریخی کشور باشد؛ موضوعی که بررسی‌های تخصصی بیشتری برای تأیید آن نیاز دارد.

مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سه‌گوش با اشاره به مطالعات انجام‌شده پیش از آغاز عملیات مرمت گفت: بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهد ساخت عمارت سه‌گوش در سال ۱۳۱۷ آغاز و در سال ۱۳۲۰ به پایان رسیده است. مطالعه دوره‌های مختلف حیات بنا نیز در طراحی برنامه مرمت و احیای آن مورد توجه قرار گرفته است.

او افزود: بررسی‌های سازه‌ای نشان داده که از همان زمان ساخت، بخش‌هایی از بنا با سازه‌های بتنی و در قسمت‌هایی نیز با سازه فلزی اجرا شده و در کنار آن، دیوارهای باربر نقش مهمی در ساختار ساختمان داشته‌اند.

مجتهدزاده بیان کرد: به این ترتیب، سه‌گوش را می‌توان نمونه‌ای قابل توجه از بناهایی دانست که در دوره گذار معماری ایران، عناصر سازه‌ای مدرن را در کنار شیوه‌های سنتی به کار گرفته‌اند.

مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سه‌گوش اضافه کرد: یکی از یافته‌های مهم مطالعات اخیر، به تاریخچه تالار آمفی‌تئاتر عمارت مربوط می‌شود. برخلاف تصور اولیه، این فضا بخشی از ساختمان اصلی در زمان احداث نبوده است.

او توضیح داد: این قسمت در ابتدا سالنی با ارتفاعی حدود ۱۰ متر بوده که برای مراجعات مردم به بانک ملی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. پس از تغییر کاربری بنا و تبدیل آن به دانشکده پزشکی جندی‌شاپور در سال ۱۳۳۵، سقفی به این فضا افزوده شد و سالن به آمفی‌تئاتر و فضای آموزشی تبدیل شد.

مجتهدزاده گفت: همین سقف الحاقی اکنون یکی از بخش‌های نیازمند تقویت سازه‌ای در پروژه مرمت است، چرا که بررسی‌ها نشان داده این قسمت از نظر سازه‌ای در شمار ضعیف‌ترین بخش‌های بنا قرار دارد.

مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سه‌گوش افزود: مشکلات سازه‌ای عمارت سه‌گوش تنها به الحاقات تاریخی محدود نمی‌شود. ترک‌هایی که از حدود سال ۱۳۹۰ در سردر غربی و ورودی بنا مشاهده شده بود، در مطالعات تخصصی مورد بررسی قرار گرفت.

او منشأ این ترک‌ها را عمدتاً نشست زمین عنوان کرد و گفت: عواملی مانند جابه‌جایی سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش مقاومت خاک می‌توانند در ایجاد این وضعیت مؤثر باشند.

مجتهدزاده خاطرنشان کرد: برای مقابله با این مشکل، طرح مقاوم‌سازی بنا تهیه و پس از تصویب در شورای میراث فرهنگی وارد مرحله اجرا شده است. در این طرح، ریزشمع یا «میکروپایل» در اطراف ساختمان اجرا می‌شود تا حرکت و رانش زمین کنترل شود. تاکنون حدود ۵۰ درصد این عملیات انجام شده است.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز بیان کرد: همچنین برخی اقدامات مقاوم‌سازی و احیای بنا در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ انجام شده بود که در طرح جدید نیز وضعیت این بخش‌ها مورد ارزیابی قرار گرفته است.

او گفت: پروژه مرمت و احیای عمارت سه‌گوش از سال ۱۴۰۳ وارد مرحله جدی شد و در سال ۱۴۰۴ نیز تفاهم‌نامه همکاری میان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دانشگاه شهید چمران اهواز برای اجرای آن منعقد شد.

مجتهدزاده ابراز کرد: بر اساس برنامه دانشگاه، پس از پایان عملیات مرمت، این بنای تاریخی قرار است با کاربری جدید به «مرکز نوآوری و خانه خلاق دانشگاه» تبدیل شود.

مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سه‌گوش گفت: در این طرح تلاش شده ضمن فراهم کردن امکان استفاده معاصر از ساختمان، هویت تاریخی آن حفظ شود. در و پنجره‌ها و سایر جزئیات معماری نیز تا حد امکان مطابق الگوی اولیه بازسازی خواهند شد.

او اظهار کرد: به این ترتیب، عمارت سه‌گوش قرار است پس از یک دوره طولانی مرمت، بار دیگر به بخشی فعال از زندگی شهری اهواز تبدیل شود؛ این بار با کارکردی تازه، اما با حفظ نشانه‌هایی که تاریخ چند دهه از تحولات معماری، آموزشی و اجتماعی شهر را در خود جای داده‌اند.

انتهای پیام/

کد خبر 1405062302004
دبیر مریم قربانی‌نیا

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha