بهگزارش خبرنگار میراثآریا، عباس مقتدایی خوراسگانی امروز ۲۵ شهریورماه و در همایش حقوق ملی و بینالمللی میراثفرهنگی در جنگ، گفت: در اصفهان بخشی از داشتههای تاریخی و فرهنگی به دلیل گستردگی و قدمت تمدنی، گاهی عادی تلقی میشود، درحالیکه بسیاری از همین عناصر اگر در نقطه دیگری از جهان قرار داشتند، بهعنوان یک سرمایه استثنایی مورد توجه قرار میگرفتند.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تجربه فعالیت خود در حوزه پژوهش میراث و هنرهای سنتی ادامه داد: یکی از مسائل اساسی در حفاظت از بناهای تاریخی، برخورداری از مستندات دقیق برای امکان بازسازی و مرمت در صورت بروز آسیب است و تجربه مستندسازی عناصر معماری و هندسی بناهای تاریخی اصفهان نشان داد که اگر برداشتهای مهندسی، معماری و مستندات فنی از یک بنا پیش از وقوع حادثه تهیه نشده باشد، در زمان تخریب یا آسیب، امکان بازسازی دقیق آن بسیار دشوار خواهد بود.
او افزود: حجم اقدامات انجامشده برای شناخت، حفاظت و حراست از بناهای تاریخی و داشتههای هنری اصفهان با حجم کارهای انجامنشده قابلمقایسه نیست و بار بر زمینمانده در این حوزه بسیار گسترده است. حفاظت از میراثفرهنگی صرفاً به معنای نگهداری وضع موجود نیست، بلکه شناخت، حفظ، احیا و انتقال این میراث به نسلهای آینده باید همزمان دنبال شود و در این مسیر، مستندسازی علمی باید یکی از پایههای اصلی سیاستگذاری میراثفرهنگی باشد.
مقتدایی با اشاره به تجربههای جهانی درزمینهٔ حفاظت از میراثفرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه تصریح کرد: بناهای تاریخی، محوطههای باستانی، موزهها، کتابخانهها، اسناد، آثار هنری و اماکن مذهبی صرفاً ساختمان یا مجموعهای از اشیا نیستند، بلکه هر یک میتوانند تبلور یک اندیشه، رفتار، فرهنگ و هویت تاریخی باشند و آسیب به آنها به معنای آسیب به بخشی از حافظه تمدنی یک جامعه است.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به آسیبهای واردشده به میراثفرهنگی در جریان جنگ اخیر گفت: هنگامیکه دود ناشی از حمله در محدوده میدان نقشجهان و در پسزمینه گنبد و منارههای مسجد امام مشاهده شد، نگرانی مردم تنها متوجه یک ساختمان نبود، بلکه نگرانی درباره آسیب به بخشی از هویت و تمدن ایرانی و اسلامی بود. در همان مقطع از کمسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خواسته شد صحنههای مرتبط با آسیبهای واردشده ثبت و مستندسازی شود تا ابعاد آسیب به میراثفرهنگی و تمدنی ایران در سطح بینالمللی نیز منعکس شود.
مقتدایی با تأکید بر ضرورت آمادهسازی بناهای تاریخی برای شرایط بحرانی ادامه داد: موضوع حفاظت از میراثفرهنگی باید از مرحله واکنش پس از حادثه عبور کند و به سمت مدیریت پیشگیرانه خطر حرکت کند؛ به این معنا که پیش از وقوع بحران باید وضعیت بناها شناسایی، مستندات کامل تهیه، نقشههای حفاظتی تدوین و برنامههای اضطراری مشخصشده باشد.
او با اشاره به مفاد کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه درباره حمایت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمه مسلحانه افزود: حفاظت از اموال فرهنگی تنها مربوط به زمان جنگ نیست و دولتها باید حتی در زمان صلح برای حفاظت از میراثفرهنگی در برابر بحرانهای احتمالی برنامهریزی کنند.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی گفت: فهرستبرداری، مستندسازی، تهیه نقشههای حفاظتی، آموزش نیروهای مسئول و طراحی برنامههای اضطراری ازجمله اقداماتی است که باید پیش از وقوع بحران دنبال شود و در صورت بروز حادثه، سازوکار هشدار و پاسخ سریع نیز باید از قبل مشخص باشد. در کنوانسیون لاهه موضوعاتی مانند جلوگیری از سرقت، غارت، تخریب عمدی و اقدامات تلافیجویانه علیه اموال فرهنگی موردتوجه قرارگرفته و پروتکل دوم سال ۱۹۹۹ نیز مسئولیت کیفری در قبال برخی تخلفات و تعرضهای جدی علیه میراثفرهنگی را تقویت کرده است. این چارچوبهای حقوقی زمانی میتوانند اثر بازدارنده داشته باشند که به سازوکارهای اجرایی، مستندسازی دقیق و مطالبه گری حقوقی در سطح بینالمللی متصل شوند.
مقتدایی با اشاره به اهمیت بافت تاریخی اصفهان ادامه داد: در شهری مانند اصفهان که بخش مهمی از هویت تاریخی آن در ساختار شهری، بناها، میدانها، مساجد، بازارها، محلات و بافت تاریخی متجلی شده است، حفاظت در برابر بحران نباید تنها به حفاظت از یک بنای منفرد محدود شود، بلکه باید مجموعه بافت تاریخی و پیوند میان عناصر آن در برنامههای مدیریت بحران دیده شود.
او با اشاره به نگرانیهای موجود درباره آسیبپذیری برخی بناهای تاریخی در برابر آثار ناشی از انفجار و حملات نظامی تصریح کرد: وقتی یک ضربه میتواند برسازههای تاریخی، خشت، آجر، کاشی و دیگر عناصر معماری اثر بگذارد، لازم است پیش از وقوع حادثه، آسیبپذیری هر بنا شناسایی و برای آن دستورالعمل حفاظتی مشخص تدوین شود.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: حفاظت اضطراری باید از مرحله شعار عبور کند و به یک برنامه عملیاتی برای هر مجموعه تاریخی تبدیل شود؛ بهگونهای که مسئولیت دستگاهها، نحوه اقدام، اولویتبندی آثار و شیوه واکنش در دقایق و ساعات نخست حادثه از قبل مشخص باشد.
مقتدایی با اشاره بهضرورت تقویت ظرفیتهای داخلی حفاظت از میراثفرهنگی گفت: نباید حفاظت از داشتههای تاریخی کشور را صرفاً به واکنش سازمانهای بینالمللی وابسته کرد و در کنار پیگیری حقوقی تعهدات بینالمللی، باید ظرفیتهای ملی برای حفاظت، مستندسازی و مرمت اضطراری را تقویت کنیم.
او افزود: ایران در حوزه حقوق داخلی نیز سابقه قانونی قابلتوجهی برای حفاظت از میراثفرهنگی دارد و قانون حفظ آثار ملی و مقررات کیفری مرتبط با تعرض به آثار و اموال تاریخی، بخشی از چارچوب حقوقی کشور برای صیانت از این سرمایهها را تشکیل میدهد.
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: امروز جنگ تنها در قالب بمب، راکت و موشک تعریف نمیشود و زیرساختهای اطلاعاتی، فضای مجازی، هوش مصنوعی و دیگر حوزههای فناورانه نیز میتوانند به میدان آسیبپذیری تبدیل شوند؛ بنابراین نظام حفاظت از میراثفرهنگی نیز باید متناسب با شکلهای جدید تهدید بازطراحی شود.
مقتدایی گفت: نسل جدید باید در فرآیند حفاظت از میراثفرهنگی نقش بیشتری داشته باشد و انتقال دانش و تجربه حفاظت، مرمت، مستندسازی و مدیریت بحران به جوانان باید بهصورت جدی دنبال شود.
او تأکید کرد: شناسایی، ثبت، مستندسازی، آموزش، برنامهریزی برای حفاظت، هشدار و پاسخ سریع، مجموعه اقداماتی است که باید پیش از بحران انجام شود و اگر این اقدامات بهصورت نظاممند دنبال شود، امکان کاهش آسیب به بناها و محوطههای تاریخی در شرایط جنگی افزایش خواهد یافت.
انتهای پیام/
نظر شما