حمیدرضا فتحیزاده، صنعتگر و هنرمند حوزه معرق، منبت و حجمسازی چوب در تیران، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا گفت: کار با چوب برای من یک حس درونی و عشقی است که پایانی ندارد و شاخص آثارم خلاقانه و منحصربهفرد بودن آنهاست.
حمیدرضا فتحیزاده درباره آغاز فعالیت خود در حوزه هنرهای چوبی اظهار کرد: از کودکی کار با چوب را دوست داشتم. در دوران دبیرستان نیز برای مدرسه طرحهای ماکت اجرا میکردم و چوب وسیلهای برای اجرای ایدههای خلاقانه من بود.
او ادامه داد: پس از پایان دانشگاه، زمانی که متوجه شدم کار با کامپیوتر احساس رضایت کاملی به من نمیدهد، از همه چیز دست کشیدم و کار با چوب را آغاز کردم. در واقع اجرای ایدههای خلاقانه، جرقه ورود من به این هنر بود.
این هنرمند تیرانی درباره علت انتخاب معرق، منبت و حجمسازی بهعنوان حوزه فعالیت خود گفت: من کار با چوب را بسیار دوست دارم و لذتی که از آن میبرم با هیچ چیز دیگری برایم قابل مقایسه نیست. بهطور کلی کار با چوب برای من زیباست و نوع آن چندان اهمیت ندارد. گاهی معرق، گاهی منبت، حجم یا گرهچینی کار میکنم و انتخاب هرکدام به حال و هوای درونی من بستگی دارد.
خلاقیت و منحصربهفرد بودن؛ شاخص آثار فتحیزاده
فتحیزاده با اشاره به تفاوت نگاه خود با شیوههای رایج در معرق و منبت تصریح کرد: برای من کار با چوب یک حس درونی و یک عشق است؛ عشقی که پایانی ندارد و همیشه برایم جذاب و زیباست. هیچگاه جنبههای مالی و مادی را ملاک کارم قرار ندادهام و شاخص کارهایم خلاقانه و منحصربهفرد بودن آنهاست.
او درباره نوآوریهای خود در هنر چوب افزود: در ابتدا اطلاع چندانی از شیوههای رایج معرق نداشتم و فقط غرق در افکار و احساسات خودم بودم و آنها را با چوب به مرحله ظهور میرساندم. بهصورت اتفاقی، وقتی در سال ۱۳۸۱ در نمایشگاه چهلستون اصفهان شرکت کردم، جایگاه هنری خود را کشف کردم و به قدرت آن پی بردم.
این هنرمند ادامه داد: پس از آن، «معرق معلق» و «معرق دو رو» را نیز به فعالیتهایم اضافه کردم و هر دو اثر در نمایشگاه نگارههای چوب تهران موفق به کسب رتبه اول شدند.
اجرای الهامات درونی به جای تقلید
فتحیزاده درباره پیوند هنر سنتی و نگاه معاصر در آثار حجمی خود گفت: کاری که انجام میدهم تقلید از شخص یا اثر خاصی نیست. چیزی که به روح من الهام میشود اجرا میکنم. این اثر ممکن است با هنرهای سنتی شکل بگیرد یا با هنرهای معاصر؛ این ویژگی در همان لحظه مشخص میشود.
او چوب را متریالی با ظرفیتهای متنوع برای خلق آثار هنری دانست و افزود: چوب چند ویژگی منحصربهفرد دارد؛ نخست اینکه برای همه در دسترس است، تنوع زیادی دارد و از نظر بافت و رنگ بسیار گسترده است. از نظر درجه سختی نیز متریالی ایدهآل و مناسب برای اجرای آثار و خلاقیت است. طبیعت زیبای چوب هم حس بسیار خوبی به سازنده و بیننده اثر منتقل میکند.
این صنعتگر درباره اهمیت انتخاب چوب در خلق اثر نیز توضیح داد: هرکدام از شیوههای هنر چوب، چوب مخصوص خود را میطلبند. برای منبت، چوب با بافت متراکم مناسب است؛ برای کارهای ظریف باید از چوبهایی با بافت محکم استفاده کرد؛ گرهچینی با بافت ملایم و معرق با بافت نرمتر و البته رنگ و طیف زیبا انجام میشود. در کنار همه این موارد، رنگ و طیف چوب نیز اهمیت دارد و بخش بزرگی از زیبایی یک اثر به انتخاب درست این عوامل بازمیگردد.
هیچ اثری را بر دیگری ترجیح نمیدهم
فتحیزاده درباره مهمترین تجربه هنری خود گفت: همه آثار جایگاه خودشان را دارند و نمیتوان گفت یک اثر از همه مهمتر است. هر اثر در زمان انجام، حتی اگر سهم اندکی داشته باشد، به تکمیل این مسیر کمک کرده است و ممکن است در نهایت یک اثر جلوهگاه همه این تجربهها باشد.
او درباره دریافت نشان یونسکو نیز اظهار کرد: این نشان، هنر را وارد عرصه بزرگتر و وسیعتری کرد. متوجه شدم که این هنر قابلیت جهانی شدن دارد و میتواند باعث تغییر و تحول بزرگی در هنر شود.
این هنرمند افزود: مهر یونسکو به من مجوز تدریس در دانشگاه داد، زبان منتقدان را کوتاه کرد و به این هنر فرصتی استثنایی برای رشد و تکامل داد.
نشان ملی میتواند به هنرمند اعتمادبهنفس بدهد
فتحیزاده درباره نقش نشان ملی صنایعدستی در معرفی هنرمندان واقعی و حمایت از هنرهای سنتی گفت: این نشان و نشانهای مشابه، به هنرمند یک حاشیه امن برای عملکرد درست و قوی میدهد و باعث میشود هنرمند با اعتمادبهنفس بالاتری مسیر خود را ادامه دهد.
او درباره نسبت نوآوری با اصالت هنر ایرانی نیز اظهار کرد: برای من بیشتر طرحها اهمیت دارند. تکنیک اجرا، مگر در مواردی که نقش انسان بسیار کمرنگ شود، چندان مهم نیست. استفاده از طرحهای سنتی و به چشم آمدن هویت و اصالت برای من اهمیت زیادی دارد.
مرز نوآوری و اصالت
این هنرمند تیرانی درباره مرز میان نوآوری و دور شدن از اصالت بیان کرد: این مرز جایی است که اولویت اصلی هنرمند دیگر هنر، سنت و فرهنگ نباشد و مسائل مادی، شهرت، قدرتطلبی و به رخ کشیدن هنر جای آن را بگیرد.
او ادامه داد: در چنین شرایطی هنرمند برای رسیدن به هدف خود به هر حربهای متوسل میشود. شاید به هدفش برسد، اما از اصل خود که هنرمند بودن است فاصله میگیرد.
فتحیزاده با اشاره به نگاه هنرمندان گذشته به کار و هنر گفت: به عقیده من زمانی راهت را درست رفتهای که آوازه کار و هنرت از خودت پیشی بگیرد و مخاطب، هنرت را برای خودت شرح دهد. گذشتگان ما اولویت اصلیشان کارشان بود و افتادگی و فروتنی در آثارشان مشهود است.
معرق و منبت در انتظار عبور از دغدغه ماندگاری
او در ارزیابی وضعیت امروز معرق و منبت گفت: با مشکلات موجود، هنر مانند جسد بیجانی است که در حال تلاش برای زنده ماندن است. هرگاه دغدغه ماندگاری برطرف شود، آن زمان میتوان شاهد ظهور افکار و نوآوریهای جدید در این عرصه بود.
فتحیزاده درباره وضعیت بازار صنایعدستی نیز اظهار کرد: امروز بازار بیشتر به دنبال آثار کاربردی است و آثار کلکسیونی در اولویت نیستند. من هیچوقت کارم را برای فروش و بازار تنظیم نکردهام، زیرا هدفم از این کار بسیار بالاتر و بزرگتر است.
او افزود: این شیوه و هنر در رأس و پیشتاز است و نمیتوان از آن انتظار تولید سرمایه داشت. به تعبیری، این آثار، آثاری خطشکن و پیشرو هستند.
آموزش؛ راهی برای ماندگاری هنر
این صنعتگر آموزش نسل جدید را یکی از مهمترین مسئولیتهای خود دانست و گفت: آموزش از ابتدا هدف من بوده و هست. تربیت نسل جدید، خوشفکر و کوشا، باعث دوام و بقای این هنر میشود. کسب رتبههای بالا، دریافت مهر اصالت و تدریس در دانشگاه توسط هنرجویان و دانشجویانی که افتخار آموزش آنها را داشتهام، گواه این موضوع است.
او ادامه داد: مدتی تصور و استراتژی من این بود که آثار فاخر تولید کنم و در نمایشگاههای معتبر مقام کسب کنم، اما در مقطعی متوجه شدم که صرفاً تولید اثر فاخر دوام ندارد و مرا به هدفم نمیرساند. از آن زمان آموزش ویژه هنرجویان و دانشجویان را جدیتر دنبال کردم تا این هنر فراگیر و جهانی شود.
فتحیزاده گفت: البته آموزش از ابتدا در رأس عملکرد من بود، اما از آن زمان نگاه ویژهای به آن پیدا کردم. کسب رتبههای بالای نمایشگاهی، دانشگاهی و بینالمللی توسط هنرجویانم تأییدی بر این رویکرد است.
نمایشگاهها میتوانند به رشد هنرمندان کمک کنند
او درباره راههای جذب جوانان به هنرهای سنتی نیز گفت: حضور در نمایشگاهها، جشنوارهها و رویدادها، هنرمند را در معرض محک و آزمون قرار میدهد و کمک میکند نقاط ضعف و قوت خود را ببیند و آنها را تکامل دهد. ایجاد بازار فروش نیز در ادامه میتواند انگیزه و قدرت هنر و هنرمند را افزایش دهد.
فتحیزاده همچنین درباره ظرفیت هنرهای چوبی در مرمت بناهای تاریخی و تزئینات معماری ایران اظهار کرد: این هنر میتواند نقش بسیار سازنده و مؤثری در مرمت آثار و بازسازی آنها داشته باشد، اما به گفته او، فرصت حضور فعال هنرمندان این حوزه در پروژههای مرمتی محدود است.
معرفی هنر چوب ایران با مجموعهای از آثار
این هنرمند در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد اثری شاخص برای معرفی هنر چوب ایران به گردشگران و مخاطبان خارجی خلق کند، چه موضوعی را انتخاب خواهد کرد، گفت: نمیتوان پاسخ دقیقی به این پرسش داد، زیرا سلیقهها و دیدگاههای بازدیدکنندگان متفاوت است و هرکس متناسب با حس درونی خود جذب شاخهای خاص میشود. بنابراین من به جای یک اثر، مجموعهای از آثار را در نظر میگیرم.
فتحیزاده در پایان درباره پیامی که میخواهد به نسل جوان هنرمندان منتقل کند، گفت: هنر چیزی جز عشق نیست. کسی میتواند در این عرصه ماندگار و تأثیرگذار باشد که عاشق باشد.
انتهای پیام/
نظر شما