اکبر رضوانیان، بهرهبردار اقامتگاه بومگردی خانه نقلی کاشان و مدیر خانه خلاق صنایعدستی، گردشگری و میراثفرهنگی و هنرهای تجسمی، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با تأکید بر ضرورت مدیریت تخصصی بافت تاریخی کاشان گفت: بافت تاریخی بخشی فرسوده از شهر نیست، بلکه هویت و بخشی از شناسنامه فرهنگی شهر است و باید با قوانین، ضوابط و مدیریت متناسب با ویژگیهای خود اداره شود.
رضوانیان با اشاره به فعالیت مجموعه صنایع خلاق خانه نقلی اظهار کرد: این مجموعه در حدود سه هزار مترمربع شکل گرفته و حجرههای مختلفی در آن فعال هستند و برای حدود ۳۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده است. فعالیت این مجموعه علاوه بر اشتغال مستقیم، اشتغال غیرمستقیم قابل توجهی نیز به همراه داشته و موجب پویایی، بازگشت زندگی به محله، افزایش ارزش اقتصادی و تقویت ارزش فرهنگی منطقه شده است.
او افزود: کاشان شهری تاریخی با ظرفیتهای قابل توجه است و طبیعی است که چنین شهری به مدیریت تخصصی برای بافت تاریخی نیاز داشته باشد. وجود شهرداری بافت تاریخی اتفاق مثبتی است، زیرا باعث میشود مسائل، کمبودها، نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای این بخش از شهر به شکل تخصصی مورد توجه قرار گیرد.
این فعال حوزه گردشگری با انتقاد از استفاده مداوم از عنوان «بافت فرسوده» برای بافتهای تاریخی گفت: هر زمان در کشور زلزلهای رخ میدهد، دوباره این نگاه تقویت میشود که بافت تاریخی را بافت فرسوده بنامیم؛ در حالی که من این واژه را درباره بافت تاریخی نادرست میدانم. همانطور که افزایش سن پدر و مادر به معنای فرسوده شدن آنها نیست، قدمت نیز به معنای فرسودگی نیست. سن و سال بخشی از هویت یک شهر است و هویت شهر کاشان نیز تا حد زیادی بر بافت تاریخی آن استوار است.
رضوانیان ادامه داد: اگر قرار است مدیریت شهری در بافت تاریخی درست انجام شود، باید مدیریت آن با سایر مناطق شهر متفاوت باشد. شهرداری بافت تاریخی میتواند این تمرکز و تخصص را ایجاد کند، اما برای این منطقه باید قوانین و قواعد متناسب با ویژگیهای بافت تاریخی تدوین و اجرا شود.
او با اشاره به تفاوت ضوابط ساختوساز در بافت تاریخی با سایر مناطق شهر گفت: نمیتوان انتظار درآمدزایی و ساختوساز در بافت تاریخی را با شهرکها و مناطق جدید یکسان دانست. نما، ساختوساز، جمعآوری زباله و پسماند، مبلمان شهری، عوارض و بسیاری از خدمات شهری در بافت تاریخی شرایط متفاوتی دارد و باید بر اساس هویت و ویژگیهای این محدوده طراحی شود.
مدیر خانه خلاق صنایعدستی، گردشگری و میراثفرهنگی و هنرهای تجسمی تأکید کرد: حتی نیروها و کارشناسانی که در محدوده بافت تاریخی فعالیت میکنند باید شناخت کافی از ویژگیهای این بافت داشته باشند؛ زیرا صرفاً نامگذاری یک محدوده به عنوان «منطقه بافت تاریخی» کافی نیست و مدیریت آن باید متناسب با هویت تاریخی و فرهنگی منطقه باشد.
او گفت: در بافت تاریخی موضوعاتی مانند حضور خودرو، مسیرهای دوچرخه، پیادهراهها، نماهای ساختمانی، تأسیسات گردشگری و حتی نحوه ارائه خدمات شهری نیازمند طراحی و برنامهریزی تخصصی است. اگر قرار باشد بخش خصوصی که برای احیای بناهای تاریخی سرمایهگذاری کرده، به تنهایی همه این مسائل را نیز حل کند، طبیعتاً با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد.
رضوانیان با اشاره به سابقه ایجاد منطقه بافت تاریخی در کاشان افزود: حدود یک دهه و نیم است که منطقه بافت تاریخی در کاشان شکل گرفته، اما هنوز با نقطه مطلوب فاصله داریم. وقتی یک مالک خانه یا گذری را احیا میکند، انتظار دارد نما، مبلمان شهری و فضای پیرامونی نیز با هویت تاریخی آن هماهنگ باشد، اما گاهی در همان محدوده اقداماتی انجام میشود که هیچ تناسبی با بافت تاریخی ندارد.
او ادامه داد: ممکن است قوانین و ضوابط وجود داشته باشد، اما مسئله مهم اجرای آنها و نظارت دقیق بر اجرای ضوابط است. برای مثال، طبق قوانین، احیای بناها در بافتهای تاریخی از برخی عوارض شهری معاف است، اما در عمل این معافیتها همیشه اعمال نمیشود و فردی که برای احیای یک بنا و یک محله سرمایهگذاری کرده، همچنان با هزینهها و عوارض مختلف مواجه است.
این فعال حوزه گردشگری همچنین بر ضرورت تدوین و اجرای طرح جامع بافت تاریخی کاشان تأکید کرد و گفت: طرح جامع بافت تاریخی میتواند بسیاری از مسائل را سامان دهد؛ از جمله شناسایی نقاط و بناهای ارزشمند، تعیین حریم آثار، نحوه ساختوساز و حفاظت از منظر تاریخی. باید مشخص شود چنین طرحی وجود دارد یا خیر؛ اگر وجود ندارد، باید توسط مجموعههایی که شناخت کافی از بافت تاریخی دارند تدوین شود و اگر وجود دارد، باید پرسید چرا اجرای آن به شکل ملموس دیده نمیشود.
رضوانیان گفت: خوشبختانه در کاشان میزان تخریب بناهای تاریخی نسبت به بسیاری از نقاط کشور کمتر است، اما همچنان در برخی نقاط شاهد اتفاقاتی هستیم که نشان میدهد ضرورت نظارت و اجرای دقیق ضوابط همچنان وجود دارد.
او با بیان اینکه مدیریت بافت تاریخی نیازمند همکاری دستگاههای مختلف است، افزود: شهرداری، میراثفرهنگی، اوقاف، شرکتهای خدماترسان و سایر دستگاهها باید در بافت تاریخی با یکدیگر هماهنگ باشند. برای نمونه، تأسیسات برق در بافت تاریخی باید با سایر مناطق شهر تفاوت داشته باشد. نمیتوان انتظار داشت در یک بافت تاریخی، تیر برق، ترانس و کابلکشی بدون توجه به منظر تاریخی اجرا شود. بسیاری از کابلها باید در این محدوده به صورت زمینی اجرا شوند، اما هنوز در برخی نقاط شاهد تأسیسات هوایی هستیم.
رضوانیان یکی دیگر از مسائل مهم بافت تاریخی کاشان را موضوع پارکینگ و دسترسی خودروها دانست و گفت: در بافت تاریخی باید به مسیرهای پیاده و دوچرخه اولویت بیشتری نسبت به مسیرهای خودرو داده شود. الزاماً لازم نیست پارکینگ در داخل بافت تاریخی ایجاد شود؛ میتوان پارکینگهایی را در بیرون از بافت پیشبینی کرد و با طراحی مسیرهای مناسب، دسترسی ساکنان و گردشگران را به داخل بافت سامان داد.
او افزود: حتی ایستگاه آتشنشانی در داخل بافت تاریخی باید مورد توجه قرار گیرد. ممکن است ایستگاههایی در نزدیکی بافت وجود داشته باشند، اما شرایط ویژه و تراکم بناهای تاریخی ایجاب میکند برای امدادرسانی سریع، تمهیدات ویژهای اندیشیده شود.
بهرهبردار خانه نقلی کاشان درباره تبدیل برخی خانههای تاریخی به پارکینگ نیز گفت: حدود ۲۰ سال پیش که وارد بافت تاریخی شدم، زمین مخروبهای مقابل خانهمان را تملک و به پارکینگ تبدیل کردم، اما اگر امروز بخواهم چنین کاری انجام دهم، اساساً خودرو را وارد بافت تاریخی نمیکنم؛ زیرا معتقدم آرامش، پیادهمحوری و هویت تاریخی باید در این محدوده حفظ شود.
رضوانیان ادامه داد: تجربههایی مانند پیادهراه شدن برخی مسیرها در شهرهایی همچون اصفهان نشان میدهد که میتوان برای خودروها یک رینگ پیرامونی و برای پارکینگ نیز فضاهایی خارج از بافت تاریخی در نظر گرفت. این مسائل باید در طرح جامع بافت تاریخی پیشبینی شود.
او با اشاره به افزایش ارزش اقتصادی بافت تاریخی کاشان گفت: در دو دهه گذشته که وارد بافت تاریخی شدم، شاهد حضور مهاجران غیربومی در برخی نقاط بودیم، اما امروز به دلیل افزایش ارزش افزوده، بسیاری از مالکان دیگر تمایلی به تخریب بناهای تاریخی ندارند و ارزش این بناها افزایش پیدا کرده است.
رضوانیان با تأکید بر اینکه بازگشت همه ساکنان قدیمی به بافت تاریخی الزاماً امکانپذیر نیست، اظهار کرد: انتخاب محل زندگی موضوعی شخصی است. ممکن است خانوادهای به دلیل تغییر سبک زندگی یا نیازهای جدید ترجیح دهد از بافت تاریخی به بخشهای جدید شهر برود، اما این به معنای آن نیست که برای جذب جمعیت باید کوچههای تاریخی را تعریض یا ساختار آنها را تغییر دهیم.
او در پایان گفت: طی یک و نیم دهه گذشته اقدامات ارزشمندی از سوی بخش خصوصی در بافت تاریخی کاشان انجام شده است، اما اکنون باید جایگاه و شخصیت ویژهای برای بافت تاریخی در مدیریت شهری قائل شویم؛ چرا که بخش مهمی از هویت شهری کاشان مدیون همین بافت تاریخی است و حفاظت و احیای آن نیازمند مدیریت تخصصی، قوانین متناسب، همکاری دستگاهها و اجرای جدی ضوابط است.
انتهای پیام/
نظر شما