اکبر رضوانیان، مدیر بومگردی خانه نقلی کاشان، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با تأکید بر ضرورت توجه به روایتگری در گردشگری گفت: تمام فضاهای تاریخی، خانههای روستایی، خانههای تاریخی، کاخها و مساجد ایران دارای روایت هستند و این روایتها حاصل اتفاقاتی است که نیاکان ما در طول تاریخ رقم زدهاند؛ بنابراین باید روایتگری را به یکی از بخشهای اصلی گردشگری تبدیل کنیم.
رضوانیان با اشاره به کتاب «خانهای در گذر» نوشته زهره استادی که بر اساس تجربه حدود ۲۰ سال فعالیت او در حوزه گردشگری و احیای خانههای تاریخی شکل گرفته است، اظهار کرد: این کتاب حاصل سالها تجربه است و میتواند برای کسانی که در آینده میخواهند وارد حوزه گردشگری، اقامتگاههای بومگردی و احیای خانههای تاریخی شوند، چشمانداز و چراغ راه باشد.
او درباره ورود روایتگری به حوزه اقامتگاههای تاریخی و بومگردی افزود: همه فضاهای ما قصه دارند. بافتهای تاریخی، خانههای روستایی، خانههای تاریخی، کاخها و مساجد هرکدام روایت و داستانی دارند که باید آن را برای مخاطب بازگو کرد.
مدیر خانه خلاق و نوآوری نقلی ادامه داد: من از سال ۱۳۸۶ به این موضوع فکر میکردم که تجربههای خود را چگونه بنویسم. ابتدا تصور میکردم باید خاطره بنویسم، بعد به گزارشنویسی و سفرنامهنویسی فکر کردم، اما در نهایت احساس کردم قصه جذابتر است؛ زیرا هرکدام از این فضاها یک خط روایی دارند.
هر خانه تاریخی یک قصه دارد
رضوانیان گفت: خانه نقلی، خانه رضوانیان، گذر و خانه دوست، هرکدام قصهای دارند. وقتی روایت را از ابتدا دنبال میکنید، علاوه بر اینکه با روند احیای فضاها آشنا میشوید، این اتفاق را در قالب قصه و روایت تجربه میکنید و همین موضوع میتواند ارتباط مخاطب با مکان را عمیقتر کند.
او با اشاره به برگزاری یک رویداد قصهخوانی در خانه تاریخی نقلی افزود: پنجشنبه ۱۹ شهریورماه با حضور آرش و امیدرضا کاظمی و قصهخوانی زهره استادی، رویداد خوبی در حیاط خانه برگزار شد. این رویداد کوچک بود، اما بازخورد بسیار خوبی داشت و نشان داد که رویدادها میتوانند به فضاهای تاریخی انرژی و زندگی ببخشند.
رضوانیان تأکید کرد: رویدادها یکی از موضوعاتی هستند که میتوانند موجب تحول در گردشگری داخلی و خارجی شوند، اما متأسفانه برگزاری یک رویداد با موانع و مجوزهای متعددی مواجه است. حتی با وجود دریافت مجوز مؤسسه فرهنگی هنری، برای برگزاری هر رویداد باید دوباره جزئیات مختلف برنامه، سخنرانان، موضوع سخنرانیها و حتی جزئیات موسیقی و تعداد نوازندگان اعلام و مجوزهای لازم دریافت شود.
رویدادهای کوچک، انرژی بزرگی ایجاد میکنند
او ادامه داد: با وجود همه این دشواریها، باید تلاش کنیم رویدادهای کوچک در فضاهای تاریخی برگزار شوند. همان رویداد قصهخوانی که در خانه نقلی برگزار شد، اتفاق کوچکی بود، اما بازتاب خوبی داشت و به خود من انرژی داد، مخاطب را تحت تأثیر قرار داد و حتی فعالان حوزه گردشگری حاضر در برنامه این انرژی را دریافت کردند.
رضوانیان گفت: این همان اتفاقی است که در صنایع خلاق نیز دنبال میکنیم؛ یعنی باید کالبد را زنده نگه داریم و در کنار آن، محتوا را نیز با رویداد به فضا بیاوریم. کالبد، محتوا و رویداد در کنار یکدیگر میتوانند حیات یک فضای تاریخی را حفظ کنند.
او افزود: نباید همه آنچه را در گردشگری داریم فقط در قالب اتاق مهمان و اقامت تعریف کنیم. گردشگری میتواند مجموعهای از تجربهها باشد و روایتگری و رویداد میتوانند بخشی از این تجربه را شکل دهند.
گردشگری داخلی نیازمند تجربههای متنوع است
رضوانیان با اشاره به شرایط اقتصادی موجود و دشواری سفر برای بسیاری از خانوادهها اظهار کرد: امروز اقتصاد مردم در شرایطی قرار دارد که بسیاری از خانوارها ابتدا باید هزینههای خوراک، مسکن، بهداشت، آموزش و پوشاک را تأمین کنند و در چنین شرایطی قرار دادن سفر در سبد خانوار دشوارتر شده است.
او افزود: در این وضعیت باید به دنبال مدلهایی باشیم که گردشگری داخلی بتواند همچنان ادامه پیدا کند و مردم بتوانند از ظرفیتهای گردشگری کشور استفاده کنند. حتی اگر گردشگری داخلی شکل بگیرد، هدف فقط این نیست که مسافر وارد اقامتگاه شود و شب را در آنجا بگذراند؛ باید چرخه اقتصاد گردشگری نیز فعال شود.
مدیر خانه خلاق و نوآوری نقلی ادامه داد: گردشگر باید از اقامتگاه استفاده کند، در رستوران غذا بخورد، محصولات محلی خریداری کند، بناهای تاریخی را ببیند و برای بازدید از جاذبهها بلیت تهیه کند. در واقع باید همه اجزای زنجیره گردشگری فعال شود تا درآمد گردشگری در جامعه محلی گردش کند.
رضوانیان با اشاره به کاهش ورود گردشگران خارجی گفت: در شرایطی که گردشگر خارجی نداریم و محدودیتهای مختلفی نیز وجود دارد، بخشی از افرادی که امکان سفر دارند، به کشورهای اطراف مانند ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان و ارمنستان سفر میکنند و اقتصاد گردشگری این کشورها از همین تقاضای سفر بهره میبرد.
روایت خانهها میتواند به یک میراث مکتوب تبدیل شود
او درباره میزان توجه اقامتگاههای بومگردی به روایتگری نیز گفت: تعدادی از بهرهبرداران وقتی مهمان وارد اقامتگاهشان میشود، داستان خانه و اتفاقاتی را که در آن رخ داده برای او تعریف میکنند، اما اگر این روایت مکتوب شود و به شکل یک کتاب یا دفترچه در اتاق قرار گیرد، تجربه مهمان متفاوت خواهد شد.
رضوانیان افزود: تصور کنید مهمان شب وارد اتاق میشود و کتاب قصه همان خانه را میبیند. ممکن است چند داستان را بخواند و صبح هنگام صرف صبحانه بگوید که بخشی از قصههای خانه را خوانده است. این کار باعث میشود او با گذشته بنا و اتفاقاتی که در آن رخ داده، ارتباط بیشتری پیدا کند.
او تأکید کرد: همانطور که وقتی یک بهرهبردار پنل خورشیدی نصب میکند، دیگران نیز از این ایده استفاده میکنند، انتشار کتاب روایت یک خانه نیز میتواند به سایر بهرهبرداران منتقل شود. امیدوارم روزی برسد که همه اقامتگاههای بومگردی کشور برای خانه خود یک کتاب قصه داشته باشند.
احیای بافت تاریخی کاشان با محوریت بخش خصوصی
رضوانیان درباره تأثیر فعالیتهای بخش خصوصی بر احیای بافت تاریخی کاشان نیز گفت: خانه نقلی امروز به یکی از نمونههای شاخص اقامتگاههای تاریخی تبدیل شده و احیای آن در کنار احیای گذر، باعث شده این حرکت به بخشهای دیگری از بافت نیز سرایت کند.
او افزود: وقتی یک گذر احیا میشود، گذرهای دیگر نیز میتوانند از آن تأثیر بگیرند و در نهایت یک تحول فرهنگی و اقتصادی در شهر ایجاد شود. این اتفاق در کاشان تا حد زیادی به دست مردم و بخش خصوصی شکل گرفته است.
مدیر خانه خلاق و نوآوری نقلی ادامه داد: در دهه ۱۳۷۰ نیز با توجه به حضور یکی از وزیران کاشانی در دولت، تعدادی از خانههای تاریخی مانند خانه طباطباییها، خانه عباسیان و حمام سلطان امیراحمد احیا شدند و نگاهها از چند بنای شاخص مانند باغ فین و خانه بروجردیها به سمت معرفی جاذبههای بیشتر رفت.
او گفت: اما امروز تجربه اقامت در خانههای تاریخی، یکی از شاخصترین ظرفیتهای گردشگری کاشان است. نکته جالب این است که تقریباً هیچ دو خانهای در کاشان شبیه یکدیگر نیستند. معماری، مرمت، حس و حال اتاقها و حتی نحوه شکلگیری فضاها متفاوت است.
رضوانیان افزود: در بسیاری از شهرها ممکن است خانههای تاریخی شباهت زیادی به یکدیگر داشته باشند، اما در کاشان هر خانه هویت و ویژگی خاص خود را دارد. خانهها عناصر مشترکی مانند سرداب و گودالباغچه دارند، اما شکل کالبدی و نحوه استفاده از این عناصر در هر خانه متفاوت است.
کاشان؛ نمونهای از گردشگری شکلگرفته از دل جامعه
او با اشاره به نقش مردم در شکلگیری جاذبههای تاریخی کاشان گفت: بسیاری از جاذبههایی که امروز در کاشان میشناسیم، توسط مردم ساخته شدهاند. کاشان در طول تاریخ پایتخت سلسلههای مختلف نبوده، اما مردم این شهر بناها و فضاهایی ایجاد کردهاند که امروز به جاذبههای گردشگری تبدیل شدهاند.
رضوانیان تصریح کرد: امروز نیز احیای بافت تاریخی توسط مردم و بخش خصوصی ادامه دارد. حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ خانه در کاشان احیا شده و افراد مختلف، چه کاشانی و چه سرمایهگذاران غیربومی، در این زمینه فعالیت میکنند.
او گفت: از حضور سرمایهگذاران غیربومی در بافت تاریخی استقبال میکنیم. هرکسی که خانهای را احیا کند و در آن کارگاه، اقامتگاه، شببافی یا هر فعالیت دیگری راهاندازی کند که باعث شود یک فضای دلمرده دوباره زنده شود، باید مورد حمایت و تشویق قرار گیرد.
مدیر خانه خلاق و نوآوری نقلی تأکید کرد: بخش خصوصی در احیای بافت تاریخی کاشان جلوتر از بخش دولتی حرکت کرده است و اگر مدیریت شهری و مدیران اقتصادی شهر، ظرفیت گردشگری را بیش از گذشته درک کنند، میتوان از این ظرفیت برای توسعه اقتصاد شهری استفاده کرد.
او در پایان گفت: گردشگری کاشان باید به سمت «گردشگری آهسته» و تجربهمحور حرکت کند و تحقق این هدف نیازمند همراهی مدیریت شهری، توجه به بافت تاریخی و حمایت از فعالیتهای بخش خصوصی است. روایتگری، صنایع خلاق و رویدادها نیز میتوانند در کنار احیای کالبدی بناها، محتوای لازم برای زنده ماندن این بافتها را فراهم کنند.
انتهای پیام/
نظر شما