به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، محمدرضا فلاحتی در گفت‌وگو با این خبرگزاری، با اشاره به جایگاه تاریخ شفاهی در شناخت و پاسداشت میراث‌فرهنگی اظهار کرد: روایت مرمتگران، استادکاران، هنرمندان صنایع‌دستی و دیگر فعالان این حوزه، بخش مهمی از تجربه‌های انسانی و دانش تخصصی مرتبط با میراث را در بر می‌گیرد که ثبت آن‌ها می‌تواند در کنار اسناد مکتوب و پژوهش‌های تخصصی، ابعاد تازه‌ای از روند شناخت، شکل‌گیری و حفاظت از میراث‌فرهنگی را آشکار کند.
او افزود: تاریخ شفاهی با برجسته‌کردن نقش تجربه انسانی، به شناخت جامع‌تر میراث کمک می‌کند و نشان می‌دهد که میراث‌فرهنگی تنها به آثار و بناهای تاریخی محدود نیست، بلکه دانش، مهارت و شیوه‌های زندگی نسل‌های گذشته نیز بخش مهمی از این سرمایه به شمار می‌رود.
تاریخ شفاهی؛ راهی برای شناخت عمیق‌تر میراث جهانی یزد
فلاحتی با اشاره به ظرفیت تاریخ شفاهی در شناخت ابعاد مختلف میراث جهانی یزد بیان کرد: یزد تنها مجموعه‌ای از بادگیرها، خانه‌های تاریخی، قنات‌ها و بناهای خشتی نیست، بلکه بازتاب دانشی است که در تعامل انسان با اقلیم، منابع طبیعی و شیوه‌های زندگی شکل گرفته است.
او ادامه داد: برای شناخت بهتر بادگیرها، مشاهده ساختار معماری در کنار روایت استادکاران و معماران آشنا با معماری بومی می‌تواند به درک دقیق‌تر شیوه‌های ساخت، انتخاب مصالح و انتقال مهارت میان نسل‌ها کمک کند. همچنین تجربه مقنیان و آشنایی آنان با دانش سنتی آب، ابعاد فنی و اجتماعی قنات‌ها را روشن‌تر می‌سازد.
به گفته او، ثبت این روایت‌ها در کنار بررسی‌های تخصصی، زمینه شناخت دقیق‌تر ارزش‌های میراثی یزد را فراهم می‌کند و به درک پیوند میان دانش بومی، محیط طبیعی و شکل‌گیری الگوهای زندگی در این شهر تاریخی می‌انجامد.
ثبت روایت استادکاران؛ پشتوانه آموزش هنرهای سنتی
این فعال حوزه میراث‌فرهنگی با تأکید بر ضرورت مستندسازی تجربه هنرمندان صنایع‌دستی اظهار کرد: هر هنرمند افزون بر مهارت عملی، حامل تجربه‌هایی درباره مواد اولیه، فنون تولید، ابزارها و شیوه‌های انتقال مهارت است که ثبت آن‌ها می‌تواند به حفظ و تداوم هنرهای سنتی کمک کند.
فلاحتی افزود: ثبت روایت استادکاران درباره مراحل تولید آثار صنایع‌دستی، ویژگی‌های مواد اولیه و روش‌های آموزش به هنرجویان، در کنار مستندات تصویری و پژوهش‌های تخصصی، منبعی کاربردی برای آموزش و شناخت بهتر رشته‌های هنری فراهم می‌کند.
او تصریح کرد: این مستندات به نسل جوان کمک می‌کند پیوند میان محصول نهایی و دانش نهفته در پس آن را بهتر بشناسد و با ارزش فرهنگی مهارت‌های بومی آشنا شود؛ موضوعی که در انتقال تجربه‌های نسل‌های گذشته و تداوم هنرهای سنتی اهمیت دارد.
توسعه مستندسازی و دسترسی عمومی به روایت‌های معتبر
فلاحتی درباره راهکارهای تقویت انتقال میراث‌فرهنگی به نسل آینده گفت: در کنار اقدامات موجود برای ثبت و نگهداری اطلاعات میراث‌فرهنگی، توسعه شیوه‌های مستندسازی و فراهم‌کردن زمینه دسترسی پژوهشگران و مخاطبان به روایت‌های معتبر می‌تواند اثربخشی این فعالیت‌ها را افزایش دهد.
او تولید مستندهای دقیق، انتشار محتوای صوتی و تصویری، بهره‌گیری از روایت‌ها در پژوهش‌های تخصصی و طراحی محتوای آموزشی متناسب با نیاز نسل جوان را از جمله راهکارهای قابل‌توجه در این زمینه دانست.
به گفته او، انتخاب آگاهانه راویان، طرح پرسش‌های دقیق، ثبت اطلاعات زمینه‌ای و بررسی روایت‌ها در کنار اسناد موجود، از عوامل مؤثر در ارتقای کیفیت و اعتبار مستندات تاریخ شفاهی است. همچنین رعایت اصول حرفه‌ای در ثبت و انتشار روایت‌ها می‌تواند اعتماد راویان و مشارکت مؤثر آنان را تقویت کند.
رسانه‌ها؛ بستری برای انتقال میراث زنده به نسل جوان
این فعال حوزه میراث‌فرهنگی با اشاره به نقش رسانه‌ها در معرفی و تداوم روایت‌های تاریخی اظهار کرد: رسانه‌ها ظرفیت قابل‌توجهی برای تبدیل روایت‌های تخصصی به محتوایی روشن، جذاب و قابل‌فهم برای مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان، دارند.
او افزود: معرفی راویان، بازتاب تجربه‌های آنان و تبیین پیوند میان انسان و میراث‌فرهنگی می‌تواند آگاهی عمومی را افزایش دهد و زمینه ارتباط بیشتر مخاطبان با این سرمایه فرهنگی را فراهم کند.
فلاحتی استفاده از قالب‌های متنوع رسانه‌ای، از گزارش و گفت‌وگو تا مستندهای تصویری و محتوای دیجیتال را در گسترش دسترسی به روایت‌های تاریخی مؤثر دانست و تأکید کرد: دقت در نقل اطلاعات و حفظ اصالت روایت‌ها باید در تمامی مراحل تولید و انتشار محتوا مورد توجه قرار گیرد.
او در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند میان حافظه تاریخی و آگاهی نسل آینده خاطرنشان کرد: نسل آینده برای شناخت هویت خود، تنها به دیدن آثار تاریخی نیاز ندارد، بلکه آشنایی با دانش، تجربه و انسان‌هایی که این آثار را به امروز رسانده‌اند نیز اهمیت دارد؛ از این رو، تاریخ شفاهی فرصتی برای زنده نگه‌داشتن میراث یزد، نه‌فقط در کالبد شهر، بلکه در دانش، مهارت و حافظه نسل‌های آینده است.
انتهای پیام/
نظر شما