علیرضا ایزدی، رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با اشاره به جایگاه ممتاز ماسوله در حافظه جمعی ایرانیان و ضرورت بازخوانی ابعاد تاریخی و تمدنی این منطقه اظهار کرد: ماسوله از معدود نقاط ایران است که به واسطه الگوی منحصربه‌فرد معماری پلکانی خود، به تصویری ماندگار در ذهن بخش گسترده‌ای از جامعه ایرانی تبدیل شده است، بااین‌حال، ظرفیت‌های این منطقه به ویژگی‌های معماری و منظر فرهنگی آن محدود نمی‌شود و پیشینه صنعتی و تاریخی آن نیز بخشی ارزشمند از هویت این سرزمین را تشکیل می‌دهد.
او افزود: در فرایند تدوین پرونده ماسوله، رویکرد کارشناسان این بود که موضوع به‌گونه‌ای معرفی شود که ابعاد تاریخی آن نیز به‌درستی مورد توجه قرار گیرد. از همین منظر، موضوع صنعت آهن، کوره‌های ذوب آهن و شواهد مرتبط با فعالیت‌های تاریخی این حوزه در منطقه مطرح شد، مؤلفه‌هایی که اگرچه کار تدوین پرونده را برای مجموعه کارشناسان دشوارتر کردند، اما در مقابل، دریچه‌ای تازه به سوی بخش کمترشناخته‌شده‌ای از تاریخ و تمدن شمال ایران گشودند.
ضرورت عبور از روایت صرفا طبیعی از شمال ایران
ایزدی با تاکید بر ضرورت بازتعریف نگاه به میراث شمال ایران بیان کرد: ارزش‌های طبیعی این منطقه، به‌ویژه در محدوده جنوبی دریای کاسپین و استان گیلان، بسیار چشمگیر و قابل توجه است، اما شناخت ظرفیت‌های این جغرافیا نباید صرفاً به طبیعت محدود بماند. در کنار طبیعت ارزشمند و الگوهای معماری خاص در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان، باید به پیشینه تاریخی، هویتی و تمدنی این پهنه نیز توجهی جدی داشت.
رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی ادامه داد: پرداختن به پیشینه صنعت آهن در ماسوله، فرصتی برای آشکارسازی بخشی از میراث تاریخی شمال ایران است که کمتر در روایت‌های عمومی و معرفی‌های بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد کمک می‌کند تا ماسوله نه‌فقط به‌عنوان نمونه‌ای شاخص از معماری پلکانی و منظر فرهنگی، بلکه به‌عنوان بخشی از یک حوزه تمدنی برخوردار از پیشینه تاریخی و صنعتی نیز شناخته شود.
پیچیدگی بیشتر پرونده، در خدمت تکمیل روایت تاریخی ماسوله
او با اشاره به فرایند بررسی پرونده و پرسش‌ها و پاسخ‌های کارشناسی مطرح‌شده در این مسیر گفت: اگر تمرکز پرونده صرفاً بر منظر فرهنگی و ویژگی‌های تاریخی و معماری ماسوله قرار می‌گرفت، احتمالاً نیازی به ورود گسترده به موضوع صنعت آهن نبود اما انتخاب این رویکرد، به‌رغم افزایش دشواری‌های کارشناسی و طولانی‌تر شدن فرایند تدوین، به تکمیل پرونده و تقویت ابعاد محتوایی آن کمک کرد.
ایزدی افزود: در جریان بررسی پرونده، موضوعات مرتبط با صنعت آهن و کوره‌های ذوب آهن نیز مورد توجه قرار گرفت. در همین راستا، یک هیئت باستان‌شناسی چینی به منطقه آمد و یک فصل کاوش باستان‌شناسی در این محدوده انجام داد. نتایج این بررسی‌ها و کاوش‌ها، در کنار مؤلفه‌های منظر فرهنگی و معماری ماسوله، به شناخت ابعاد کمترشناخته‌شده تاریخ و پیشینه صنعتی این منطقه کمک کرد.
او با قدردانی از تلاش مجموعه دست‌اندرکاران تهیه پرونده، کارشناسان و همکاران میراث‌فرهنگی در سطوح مختلف، خاطرنشان کرد: تدوین چنین پرونده‌ای مستلزم بررسی‌های دقیق و پاسخ‌گویی به پرسش‌های تخصصی است. ورود به موضوعات تاریخی و صنعتی، مسئولیت کارشناسی بیشتری برای همکاران ایجاد کرد، اما نتیجه این فرایند، پرونده‌ای ارزشمندتر و روایتی کامل‌تر از ظرفیت‌های ماسوله است.
صنعت آهن؛ ظرفیتی تازه برای معرفی تمدن شمال ایران به جهان
رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث‌فرهنگی و طبیعی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری و پژوهشی این رویکرد اظهار کرد: توجه به پیشینه صنعت آهن در ماسوله می‌تواند فصل تازه‌ای در معرفی حوزه تمدنی شمال ایران بگشاید و زمینه شناخت عمیق‌تر این منطقه را برای گردشگران، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و تمدن فراهم کند.
ایزدی افزود: ماسوله از منظر معماری و منظر فرهنگی، واجد ارزش‌های برجسته‌ای است که همچنان باید مورد حفاظت، معرفی و بهره‌برداری فرهنگی قرار گیرد اما افزودن ابعاد تاریخی و صنعتی به این روایت، امکان شناخت جامع‌تری از گذشته منطقه را فراهم می‌کند. این نگاه می‌تواند به تنوع‌بخشی به روایت‌های گردشگری و تقویت جایگاه ماسوله در معرفی میراث تاریخی و تمدنی ایران کمک کند.
او در پایان ابراز امیدواری کرد که با طی شدن مراحل پیش‌رو و بررسی پرونده در نشست سال آینده یونسکو، زمینه معرفی گسترده‌تر ماسوله و ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی آن در سطح بین‌المللی فراهم شود و افزود: هدف آن است که در کنار ارزش‌های معماری و منظر فرهنگی ماسوله، پیشینه صنعت آهن و نقش آن در تاریخ این منطقه نیز به‌عنوان بخشی از میراث ارزشمند شمال ایران به جهانیان معرفی شود.
انتهای پیام/
نظر شما