بهنام محمدی کشکولی، تولیدکننده و پژوهشگر فرش دستبافت قشقایی در یادداشتی نوشت: گرچه تمامی طوایف قشقایی، فرشبافان قابلی هستند اما مهمترین طایفه فرشباف قشقایی، طایفه «کشکولی کوچک» است که متنوع‌ترین، زیباترین و مشهورترین فرش‌های قشقایی، مشهور به فرش کشکولی را در پنج طرح و نقش اصلی به نام‌های «ناظم»، «ماهی درهم»، «راه راه یا محرمات»، «وزیر مخصوص»، «بوته‌ قبادخان » و سایر نقش‌های ترکیبی درطرح‌ها، رنگ‌ها، اندازه‌ها و الگوهای متفاوتی می‌بافند.

عمر نقشه‌های این فرش‌ها بیشتر از یکصد سال است و در واقع پر طرفدارترین فرش‌های قشقایی همین پنج طرح است. بنا بر مستندات تاریخی و آخرین اطلاعات خانوادگی، فرش کشکولی با طرح ماهی درهم فعلی به‌عنوان قدیمی‌ترین طرح قالی کشکولی، اولین‌بار در سال 1230 هجری شمسی (1850 میلادی) بافته شده است. سایر طوایف قشقایی نیز طرح‌ها و دست بافته‌های خود را داشتند که همه آنها زاییده ذهن بافندگان بود. بر اساس یک تفسیر کلی، هر نقش برای نخستین‌بار با مشاهده مناظر اطراف به ذهن بافنده آمده است و او بر اساس این ذهنیت آن را بافته است. پس از آن اما همان نقش توسط دیگر بافندگان به شکل‌های متفاوت بافته شده است. به طور مثال نقش شیر در بافت‌ها زیاد دیده می‌شود. زیرا  شیر حیوانی قوی و یادآور مفاهیمی مانند ابهت، قدرت، قهرمانی، نگهبانی و... است که در باورهای عشایر زیاد به آنها توجه می‌شود. اما شکل شیر بر اساس ذهنیت بافنده در بافت‌های مختلف، متفاوت است. حتی همان طرح‌های مشهور کشکولی نیز گاهی با برخی تغییرات توسط دیگر بافنده‌ها بافته شده است.

تمام مناطق ایران فرش‌بافی دارد و از سده‌های گذشته در دنیا مشهور بوده است. در برخی از شهرها مانند تبریز، اصفهان، خراسان، قم و... حرفه فرش‌بافی متعلق به مردان است. در این شهرها از دهه‌های گذشته که فرش به طور رسمی به عنوان یک کالای صادراتی شناخته شد، مجتمع‌های فرش‌بافی شکل گرفت و برخی شرکت‌های خارجی در این شهرها شعبه‌های خود را دایر کردند و در همین راستا، شرکت سهامی فرش ایران تاسیس شد. در آن سال‌ها فرش ایران در دنیا بی‌رقیب بود و نخستین صادرات غیر نفتی کشور ما محسوب می‌شد. فرش قشقایی خیلی دیرتر از فرش سایر مناطق ایران به دنیا معرفی شد اما مشتریان خیلی زود متوجه تفاوت‌های آن در کیفیت و نوع بافت آن با سایر فرش‌ها شدند و از لحاظ هنری ارزش بیشتری پیدا کرد. همانطور که گفتم از نگاه متخصصان، فرش قشقایی ذهنی بافت است و بافنده با تاثیر پذیرفتن از محیط پیرامون خود از قبیل کوه، دشت، رود، ایل، کوچ و… به صورت فی‌البداهه فرش را بافته است همچنین به دلیل زمینی (افقی) بودن دار، یکی از با دوام‌ترین فرش‌های دنیاست که قدرت و طراوت رنگ آمیزی در آن به کمال رسیده است.

در رابطه با فرش و سایر دست بافته‌های قشقایی با قاطعیت می‌توان گفت که به عنوان سرمایه‌ای که ارزش افزوده پیدا می‌کند می‌شود آن را خریداری نمود. زیرا بعد از خرید استفاده کاربردی دارد. زینت‌بخش خانه است و به مرور زمان به جای افت قیمت به دلیل ارزش هنری، افزایش قیمت دارد. اما این سرمایه‌گذاری مناسب افرادی است که عجله‌ای برای فروش ندارند زیر در دراز مدت خود را نشان می‌دهد و فروش آن نیز زمان بر است. در زمان فروش با شناخت کامل از ارزش آن دست بافته اقدام به فروش آن نمایند زیرا ممکن است که در بازار، دلالان آن را به قمیت واقعی نخرند. پس برای این کار باید ابتدا فرش اصیل را بشناسند و از مراکز معتبر خریداری نمایند و در موقع فروش نیز با آگاهی از ارزش واقعی آن اقدام به فروش نمایند. در مجموع می‌توان گفت یک سرمایه‌گذاری بی‌نظیر است.

در حال حاضر به دلیل وجود برخی تحریم‌ها صادرات رسمی، منسجم و عمده نداریم. صادرات ما بیشتر موردی و چمدانی است. البته برخی تجار ایرانی یا در خارج از کشور فروشگاه دارند و یا با تجار خارجی کار می‌کنند و بر اساس نیاز خود صادرات انجام می‌دهند. در گذشته بیشتر اروپا و آمریکا طرفدار فرش ایرانی بودند ولی الان کشور ژاپن و کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس نیز مشتری فرش ایرانی هستند.

انتهای پیام/