مریم مقدم روزنامهنگار در یادداشتی نوشت: در پی حملات موشکی و پهپادی دشمنان به ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهر همدان، متاسفانه شاهد شرایط تکاندهنده ناشی از بیرحمی دشمنان در هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی و نمادهای هویتی کشور رقم خورد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده پس از تجاوز دشمن به حریم منطقه باباطاهر شهر همدان در روز گذشته، محسن معصومعلیزاده، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان همدان، روز جمعه ۷ فروردینماه پس از بازدید بنا از آسیب جدی وارد شده به آرامگاه باباطاهر، این شاعر و عارف بزرگ ایرانی، خبر داد. بر اثر موج انفجار ناشی از این حملات، بخشهایی از سنگها و تزیینات این بنای تاریخی و ارزشمند شکسته و آسیبهای ساختاری به آن وارد شده است.
این حادثه تلخ، فراتر از یک خسارت فیزیکی، هشداری جدی در خصوص لزوم توجه به مقوله «پدافند غیرعامل» در حفظ میراثفرهنگی و ضرورت پاسداری از هویت تاریخی ملت ایران در شرایط جنگی است.
آرامگاه باباطاهر تنها یک بنای آجری و سنگی نیست؛ بلکه نماد معماری و بازمانده هنر مردان بزرگی است که برای خشت خشت آن سالها مطالعه کردند و اندیشیدند و این بنا امروز تجلیگر اندیشه، عرفان و تاریخ کهن این سرزمین است.
هدف قرار دادن یا آسیب دیدن چنین آثاری توسط دشمنان، حملهای مستقیم به حافظه تاریخی و هویت ملی یک ملت محسوب میشود. دشمن با تکیه بر رویکرد «جنگ ترکیبی» و «جنگ شناختی»، تلاش میکند با ضربه زدن به نمادهای فرهنگی، روحیه مقاومت و همبستگی ملی را تضعیف کند. در این شرایط، حفاظت از این آثار، یک وظیفه صرفاً فرهنگی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی و مقاومت همهجانبه در برابر تهدیدات خارجی به شمار میرود.
بررسی این حادثه از منظر «پدافند غیرعامل» نکات آموزنده و در عین حال تاسفباری را آشکار میکند. پدافند غیرعامل به معنای اقدامات غیرنظامی است که بدون درگیری مسلحانه، افزایش پایداری ملی، کاهش آسیبپذیری و تسهیل ادامه حیات ضروری را به دنبال دارد. یکی از اصول مهم در پدافند غیرعامل، اصل «پنهانسازی» است. استقرار تاسیسات حساس و نظامی در مجاورت بناهای تاریخی که قابلیت جابجایی ندارند و یا عدم ایجاد ساختارهای حفاظتی ویژه برای این آثار در برابر موج انفجار میتواند منجر به چنین فجایعی شود.
اگرچه دشمن متجاوز اصلی است، اما ما نیز موظفیم با بهرهگیری از دانش مهندسی و اصول پدافند غیرعامل، هزینههای حفاظت از میراث خود را کاهش دهیم.
استفاده از تکنیکهای مستحکمسازی، ایجاد موانع فیزیکی برای جذب انرژی انفجار، و حتی بررسی امکانات حفاظتی موضعی برای آثار بسیار حساس، از جمله راهکارهای فنی و علمی است که باید در دستور کار مسئولین قرار گیرد.
این حادثه بار دیگر مسئولیت سنگین مجامع بینالمللی و نمایندگان ایران در سازمانهایی همچون یونسکو و سازمان ملل را برجسته میکند. اسناد بینالمللی از جمله کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در خصوص حفاظت از اموال فرهنگی در درگیریهای مسلحانه، صراحتاً هرگونه حمله به آثار تاریخی را جرم انگاری کرده است. سکوت یا واکنشهای ضعیف مجامع جهانی در قبال جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی در آسیب زدن به میراث بشری، نشاندهنده دوگانگی و سیاستهای نامتعارف و سوال برانگیز این سازمانهاست. نمایندگان جمهوری اسلامی ایران در سازمان یونسکو و سایر نهادهای فرهنگی جهانی، باید با ارائه مستندات دقیق و فنی، این اقدامات ضد بشری را محکوم کرده و خواستار محاکمه و اقدام عملی جهانیان برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی شوند. دیپلماسی فرهنگی ایران باید در کنار دیپلماسی سیاسی، با قدرت صدای مظلومیت میراث فرهنگی کشور را به گوش جهانیان برساند.
راهکارهای علمی برای حفظ آثار تاریخی در جنگ، نیازمند یک برنامه جامع ملی است.
نخست، تهیه نقشههای ریسکپذیری برای تمام بناهای تاریخی کشور که در مجاورت اهداف استراتژیک قرار دارند، ضروری است.
دوم، توسعه فناوریهای پایش و نظارت زنده بر سلامت سازهها برای اقدام سریع در صورت بروز آسیب.
سوم، آموزش تیمهای واکنش سریع متشکل از متخصصان مرمت و معماری که بتوانند در کمترین زمان پس از حادثه، اقدامات اولیه حفاظتی را انجام دهند تا از گسترش آسیبها جلوگیری شود.
چهارم، استفاده از روشهای نوین مهندسی در استحکامبخشی به بناها بدون آسیب رساندن به اصالت تاریخی آنها.
در نهایت، آسیب به آرامگاه باباطاهر پیامی روشن دارد و آن هم این است که دشمن برای ما مرزی قائل نمیشود و برای ضربه زدن به ما، حتی از تخریب هویت تاریخیمان ابایی ندارد. پاسخ ما به این جنایت، تنها مرمت سنگها نیست؛ بلکه تداوم راه باباطاهرها، تقویت روحیه مقاومت و بهرهگیری از هوشمندی در پدافند غیرعامل برای حفظ داشتههای نیاکانمان است.
حفاظت از میراثفرهنگی، حفاظت از وجود و آینده ماست و این مهم نیازمند عزمی همگانی و هماهنگی میان نهادهای نظامی، فرهنگی و مردمی است.
انتهای پیام/
نظر شما