همزمان با صدمین سالگرد تولد اسکندر فیروز، بنیانگذار سازمان حفاظت محیطزیست ایران، محمد درویش، کارشناس و پژوهشگر حوزه محیطزیست در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، ضمن بررسی کارنامه فعالیتهای او، وی را الگویی بیبدیل برای نسل جوان و مسئولیتپذیری در قبال سرزمین دانست.
درویش در این گفتوگو، مهمترین دستاورد اسکندر فیروز را تغییر نگاه و رویکرد به ماهیت محیطزیست دانست و گفت: او سازمان شکاربانی را به سازمان حفاظت محیطزیست تغییر داد. اسکندر فیروز با تغییر ادبیات، تلاش کرد تصور قالبی که حیوانات را صرفاً گوشت متحرک و شکار میدید، بشکند. او به حیاتوحش هویت بخشید؛ از کل و بز، قوچ و میش، تا آهو و گوزن؛ و به جای کلمه شکاربان، واژه محیطبان را نهادینه کرد.
این کارشناس محیطزیست افزود: او با تسلط بر پنج زبان زنده دنیا و دانش آموخته دانشگاه ییل، یکی از معتبرترین دانشگاههای آمریکا، در رشته عمران، فارغالتحصیل شدند، توانست با جلب متخصصان بینالمللی و استفاده از ارتباطات قوی خود، وزن و شاکله سازمان محیطزیست را ارتقا دهد و با وضع قوانین حفاظت و بهسازی در سال ۱۳۵۳، هویتی قدرتمند برای این سازمان ایجاد کند.
درویش با اشاره به جایگاه بینالمللی فیروز، به نقش کلیدی او در کنوانسیونهای جهانی اشاره کرد و گفت: بنیانگذاری کنوانسیون بینالمللی رامسر، یکی از بزرگترین افتخارات محیطزیستی ایران است. او به جهانیان نشان داد که تالابها مرداب نیستند، بلکه ارزشمندترین بخش اکوسیستم محسوب میشوند. همچنین، پیشنهاد پنج کشور در اجلاس استکهلم که منجر به نامگذاری روز جهانی محیطزیست (پنجم ژوئن/ ۱۵ خرداد) شد، ثمره تلاشهای او بود.
به گفته این پژوهشگر، اسکندر فیروز تنها ایرانی است که پیشنهاد دبیرکلی «آییوسیان» (IUCN)، بزرگترین مرجع حیاتوحش دنیا به او داده شده و دو گونه جانوری و گیاهی نیز به نام وی نامگذاری شده است.
این فعال محیطزیست، اعتقاد فیروز به مدیریت مشارکتی را نقطه عطفی در فعالیتهای او دانست: اختلاف اسکندر فیروز با برادر شاه در نحوه مدیریت پارک ملی گلستان، ریشه در همین نگاه داشت. فیروز اعتقاد داشت اگر مردم در مدیریت ارزشمندترین پارک ملی کشور مشارکت نداشته باشند، این میراث در بزنگاههای تاریخی بدون محافظ خواهد ماند. او بر مشارکت همگانی تأکید داشت، در حالی که دربار بر مدیریت انحصاری پافشاری میکرد؛ اختلافی که در نهایت منجر به استعفای او شد.
درویش در پایان با اشاره به دوران سخت زندگی فیروز، وی را الگوی استقامت خواند و گفت: او میتوانست مهاجرت کند، اما در کشور ماند، سختیها را تحمل کرد. او در دوران کهنسالی نیز دست از کار نکشید و تا ۹۵ سالگی، سه کتاب ارزشمند در حوزه پستانداران و مهرهداران ایران تألیف کرد.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که برخی، وطن را مانند هتلی میبینند که اگر خدماتش باب میل نباشد، باید آن را ترک کرد، اسکندر فیروز به نسل جوان ثابت کرد که ما همگی بدهکار این سرزمین هستیم، نه طلبکار آن. تداوم فعالیتهای او در دهههای مختلف، پیش و پس از انقلاب، ردپایی ماندگار از او به یادگار گذاشت که نامش را به عنوان یک چهره ماندگار در تاریخ ایران ثبت کرده است.
انتهای پیام/
نظر شما