صفر سامی، خاتمکار و دارنده مدرک درجه یک هنری، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به ۶۵ سال فعالیت مستمر خود در عرصه خاتمکاری اظهار کرد: از دوران نوجوانی وارد این هنر شدم و در طول این سالها در بسیاری از پروژههای مهم ساخت و مرمت آثار خاتم در کشور حضور داشتهام.
او افزود: در حال حاضر کار تجاری انجام نمیدهم و بیشتر آثار موزهای تولید یا مرمت میکنم. در بسیاری از موزههای ایران از جمله کاخ گلستان، موزه هنرهای ملی، موزه دوران اسلامی و مجموعه سعدآباد آثار من وجود دارد یا در مرمت آنها مشارکت داشتهام.
سامی با اشاره به فعالیتهای خود در حوزه مرمت آثار تاریخی و هنری گفت: در موزه ملی ایران چندین جفت در تمام خاتم و همچنین منبر تاریخی آن را مرمت کردهام. در موزه هنرهای ملی نیز آثار متعددی از جمله میزها، صندلیها، ویترینها، میز تحریر، میز توالت، لوستر، گنجه و قابهای نفیس خاتم را مرمت کردهام.
این هنرمند پیشکسوت ادامه داد: در مرمت اتاق خاتم کاخ موزه سبز مجموعه سعدآباد، تالار خاتم مجلس شورای اسلامی، اتاق خاتم کاخ مرمر، آثار خاتم موزه آستان قدس رضوی و بسیاری از آثار تاریخی دیگر مشارکت داشتهام. همچنین در سالهای مختلف برای مرمت آثار خاتم به کربلا و موزههای مرتبط با حرم امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) رفتهام.
او درباره تجربه فعالیت در کربلا بیان کرد: در کربلا تعدادی از خادمان و علاقهمندان را آموزش دادهام و امروز برخی از شاگردانم خودشان توانایی ساخت و مرمت آثار خاتم را دارند. برای من یکی از بهترین دورههای کاری، حضور در کربلا و انتقال این دانش به نسل جدید بود.
سامی با بیان اینکه هنر خاتمکاری اصیل در بسیاری از نقاط جهان نمونه مشابهی ندارد، گفت: خاتم به نوعی ختم همه هنرهای سنتی است؛ زیرا در ساخت آن دانش و مهارتهای مختلفی به کار گرفته میشود. آثار خاتم تاریخی در بناها، موزهها، ضریحها و اشیای نفیس ایران وجود دارد و بخشی از هویت هنری و تاریخی کشور محسوب میشود.
این استاد خاتمکار درباره ظرفیت شیراز برای تبدیل شدن به شهر ملی خاتمکاری نیز اظهار کرد: اگر قرار باشد شهری به عنوان شهر ملی خاتمکاری انتخاب شود، شیراز ظرفیت بسیار خوبی دارد. خاتم شیراز از گذشته جایگاه ویژهای داشته و این هنر از مسیر کرمان و آباده به شیراز رسیده و در آنجا به شکل گستردهتری توسعه پیدا کرده است.
او در ادامه با اشاره به ساخت تالار خاتم مجلس شورای اسلامی گفت: این تالار یکی از آثار کمنظیر خاتم در جهان است. در ساخت آن حدود ۴۵۰ مترمربع خاتم به کار رفته و دهها هنرمند سالها با ساعات کاری طولانی برای اجرای آن فعالیت کردهاند. چنین اثری از نظر حجم، ظرافت و زمان صرفشده برای اجرا، در جهان کمنظیر است.
سامی درباره آموزش خاتمکاری و ضرورت انتقال دانش استادان پیشکسوت به نسل جدید گفت: دانشگاهها باید هنرمندان و نامآوران این عرصه را تربیت کنند، اما دانشجو یا هنرجو برای رسیدن به خروجی مطلوب باید سالها تمرین و کار عملی داشته باشد. متأسفانه در دانشگاهها به دلیل محدودیت زمان و غلبه مباحث تئوری، همیشه امکان رسیدن به چنین خروجیای وجود ندارد.
او تأکید کرد: ما در نظام استادشاگردی، استاد پرورش میدهیم و هنرمند متعهد تربیت میکنیم. شاگردان من که سالها کنار من کار کردهاند، امروز خودشان توانایی آموزش و انتقال این هنر را دارند. این همان چیزی است که باید برای حفظ هنرهای سنتی مورد توجه قرار گیرد.
این هنرمند پیشکسوت با اشاره به همکاری خود با دانشگاه استاد فرشچیان گفت: حدود ۲۰ سال با استاد محمود فرشچیان همکاری داشتم. ایشان نیز بر ضرورت حفظ و انتقال هنرهای سنتی تأکید داشتند و از من خواستند برای آموزش این هنر به دانشگاه بروم، زیرا معتقد بودند اگر این روند ادامه پیدا نکند، برخی از رشتههای هنری در معرض فراموشی قرار میگیرند.
سامی افزود: اکنون نیز در دانشگاه استاد فرشچیان به آموزش عملی هنرجویان میپردازم و تلاش میکنم دانش و تجربهای را که طی بیش از شش دهه به دست آوردهام، به نسل جوان منتقل کنم. در این آموزشها صرفاً مباحث تئوری مطرح نیست و شاگرد باید عملاً کار کند و مهارت به دست آورد.
او همچنین از تلاش برای ثبت و مکتوب کردن دانش و تجربه استادان هنرهای سنتی خبر داد و گفت: قرار است کتابی درباره این تجربیات و هنرهای سنتی تهیه شود و در این زمینه نیز همکاریهایی با دانشگاه و استادان این حوزه در حال انجام است.
هنرمند خاتمکار ادامه داد: بسیاری از استادان قدیمی و پیشکسوت هنوز دانش و تجربه ارزشمندی دارند. باید از این سرمایه انسانی استفاده کرد. صرفاً با مباحث تئوری نمیتوان هنرهای سنتی را زنده نگه داشت و با حرف زدن، کار درست نمیشود؛ باید استاد در کنار شاگرد باشد و کار عملی انجام شود.
سامی با اشاره به فعالیتهای گسترده خود در موزههای کشور تصریح کرد: من در بسیاری از موزههای ایران کار کردهام و آثار زیادی را ساخته یا مرمت کردهام، اما متأسفانه گاهی حتی جامعه هنری و رسانهای نیز از وضعیت این آثار و استادان اطلاع کافی ندارد. باید زمینهای فراهم شود تا آثار استادان دیده و دانش آنها ثبت و منتقل شود.
او افزود: بهترین سرمایه کشور همین استادان و هنرمندانی هستند که سالها عمر خود را برای حفظ هنرهای سنتی گذاشتهاند. مسئولان باید این افراد را شناسایی و از دانش و تجربهشان استفاده کنند؛ بهویژه استادانی که بازنشسته شدهاند اما همچنان توانایی آموزش و تولید آثار ارزشمند را دارند.
این هنرمند پیشکسوت در پایان گفت: عمر انسان محدود است و هیچکس برای همیشه نمیماند، اما تا زمانی که زنده هستیم باید بتوانیم برای کشورمان خدمت کنیم. اگر دانش و تجربه استادان هنرهای سنتی مورد استفاده قرار گیرد، میتوان امیدوار بود که این هنرها به نسلهای آینده منتقل شوند.
انتهای پیام/
نظر شما