بهگزارش خبرنگار میراثآریا، این کاوش به سرپرستی علیاصغر محمودینسب و بر اساس مجوز قانونی، از ۲۷ تیر تا ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ و به مدت ۴۵ روز، با همکاری ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی انجام شد.
قلعه نهبندان یکی از شاخصترین استحکامات دفاعی دوران تاریخی و اسلامی در منطقه است که به دلیل موقعیت راهبردی، وسعت و ویژگیهای معماری، اهمیت ویژهای دارد. این قلعه با پلانی تقریباً دایرهای ـ بیضوی، حدود ۱۴۱ در ۱۴۶ متر وسعت دارد و بقایای برجها، بارو و بخشهایی از ساختارهای داخلی آن همچنان قابل مشاهده است.
در فصل جدید کاوش، در بخش شمالی قلعه و در نزدیکی ارگ، یک ترانشه کاوش شده بقایای فضاهای معماری با استفاده از خشت، آجر، چینه و ملات گل شناسایی شد. همچنین قطعات گچ، آجرهای سالم و بقایای آجر فرش در یکی از فضاها به دست آمد.
وجود بقایای خاکستر و اجاق در فضای آجرفرششده، احتمال کاربری آن به عنوان آشپزخانه را مطرح کرده است.
بررسیهای انجامشده نشان میدهد این محدوده دستکم دارای دو فاز معماری است؛ فاز نخست به دوره متأخر اسلامی و فاز دوم، که بخش عمده ساختارهای شناساییشده را دربرمیگیرد، به قرون میانی اسلامی تعلق دارد.
از مهمترین یافتههای فرهنگی این فصل، مجموعه قابل توجهی از سفالینههای دورههای تاریخی و اسلامی است. این سفالها شامل نمونههای ساده و منقوش و گونههایی مانند سفال شیاردار، داغدار، نیشابور، آبی و سفید، قلم مشکی و فیروزهای است. تنوع تزئینات شامل نقوش کنده، فشاری، افزوده، قالبی، نقاشیشده و تزئینات گل اُخرا نیز در میان یافتهها مشاهده شده است.
بررسی تطبیقی سفالینهها نشاندهنده پیوندهای فرهنگی و تعاملات منطقهای قلعه نهبندان با سایر محوطههای ایران و سرزمینهای همجوار است. همچنین با توجه به شواهد تاریخی، منطقه نهبندان تا سدههای میانی اسلامی در حوزه جغرافیایی سیستان قرار داشته و سفالینههای تاریخی آن با این حوزه شباهتهای قابل توجهی دارند.
باستانشناسان تأکید دارند که کاوشهای گستردهتر و عمیقتر در فصلهای آینده میتواند به تفکیک دقیقتر فازهای معماری، شناخت توالی استقرار و بازسازی روند تحولات تاریخی قلعه نهبندان کمک کند. قلعه نهبندان در ۱۵ تیر ۱۳۷۶ با شماره ۱۹۳۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
انتهای پیام/
نظر شما