سارا غلامرضایی، راهنمای گردشگری و دانشجوی این رشته، که طی شش سال گذشته بهصورت مستمر تورها و رویدادهای گردشگری را در مجموعه فرهنگیهنری برج آزادی تهران برگزار کرده است، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا گفت: برج آزادی در عین مدرنیته، اصالت معماری ایران را حفظ کرده و جزئیات بهکاررفته در آن میتواند مخاطبان ایرانی و گردشگران خارجی را شگفتزده کند.
غلامرضایی با اشاره به علاقه خود به میراث ناملموس ایران اظهار کرد: علاقه من به تهران و میراث آن باعث شد فعالیت خود را در حوزه معرفی بناهای تاریخی و فرهنگی آغاز کنم. نخستین بازدیدم از برج آزادی زمانی اتفاق افتاد که حدود ۱۹ سال داشتم و در میانه دوران دانشگاه به این مجموعه آمدم.
او افزود: با اینکه از همان ابتدا برج آزادی را دوست داشتم، اما متوجه شدم اطلاعات بسیار کمی درباره این بنا دارم. وقتی با جزئیات معماری و بخشهای مختلف برج آشنا شدم، واقعاً شگفتزده شدم و با خودم فکر کردم بسیاری از مردم نیز مانند من هستند؛ حتی بعضی نمیدانند که امکان بازدید از داخل برج وجود دارد یا تصور میکنند این بنا صرفاً یک ماکت است.
این راهنمای گردشگری ادامه داد: همین موضوع انگیزهای شد تا برنامههایی را برای معرفی برج آزادی طراحی و اجرا کنم.
برگزاری حدود ۶۰ تور طی شش سال
غلامرضایی با اشاره به فعالیت مستمر خود در برج آزادی گفت: اگر بخواهم تعداد تورهایی را که طی این سالها برگزار کردهام بهصورت تقریبی بیان کنم، در شش سال گذشته دستکم حدود ۶۰ تور اجرا کردهام و در بسیاری از دورهها، هر ماه یک یا دو برنامه برگزار میکردم.
او ادامه داد: علاوه بر تورهایی که برگزار میکردم، هرگاه راهنمایی از شهر دیگری به تهران میآمد و از حضور او مطلع میشدم، تلاش میکردم او را به برج آزادی ببرم و بنا را معرفی کنم. همچنین تعدادی از بلاگرهایی را که با آنها در ارتباط بودم به برج بردم تا با ظرفیتهای آن آشنا شوند.
این راهنمای گردشگری افزود: خوشبختانه بخشی از این بازدیدها بازتاب رسانهای خوبی داشت و برخی بلاگرها محتوای بازدید خود را در یوتیوب منتشر کردند که بازدیدهای قابل توجهی داشت. در اینستاگرام نیز افراد زیادی را با برج آشنا کردم.
او گفت: حدود یک سال است که بهصورت مستقیم با مدیریت مجموعه در ارتباط و در حال همکاری هستم، اما پیش از آن نیز بسیاری از افرادی را که به برج میآوردم، با هزینه شخصی خودم همراهی میکردم. هدفم فقط این بود که این بنا را معرفی کنم و مردم را با آن آشنا کنم.
اولین تورم را در برج آزادی اجرا کردم
غلامرضایی درباره نخستین تجربه خود در اجرای تور در برج آزادی بیان کرد: اولین برنامهای که اجرا کردم، در برج آزادی بود. آن زمان نخستین تجربه من برای صحبت کردن مقابل یک جمع بود و اضطراب زیادی داشتم؛ حتی قبل از برنامه با خودم میگفتم این آخرین اجراست و دیگر چنین کاری نمیکنم.
او ادامه داد: اما وقتی شروع به صحبت کردم و واکنش مسافران را دیدم، وقتی متوجه شدم با چه شوقی به جزئیات بنا نگاه میکنند و از اطلاعاتی که برایشان روایت میکنم لذت میبرند، نظرم کاملاً تغییر کرد. تشکرهایی که در پایان برنامه دریافت کردم باعث شد تصمیم بگیرم این مسیر را ادامه بدهم.
این راهنمای گردشگری افزود: شش سال که سهل است، فکر میکنم حتی ۶۰ سال دیگر هم به همین اندازه به این بنا علاقهمند باشم و بتوانم مردم را برای دیدن آن همراه کنم.
برج آزادی؛ ترکیبی از ایران
غلامرضایی یکی از مهمترین جذابیتهای برج آزادی برای گردشگران را ایرانیبودن عناصر معماری آن دانست و گفت: یکی از جذابترین ویژگیهای برج این است که ترکیبی از شهرها و معماری مناطق مختلف ایران را در خود جای داده است.
او توضیح داد: برای مثال، فردی که از اصفهان آمده است وقتی متوجه میشود کف میدان آزادی از گنبد مسجد شیخ لطفالله الهام گرفته شده، احساس تعلق میکند. گردشگری که از شیراز آمده نیز با مشاهده رسمیبندیها و عناصری که از معماری مسجد وکیل الهام گرفته شده، ارتباط بیشتری با بنا برقرار میکند.
غلامرضایی ادامه داد: در پنجرهها، راهپلهها و بسیاری از جزئیات دیگر نیز از عناصر معماری ایران استفاده شده است. حتی در برج سه نوع پله داریم؛ پلههایی با الهام از مساجد، پلههایی برگرفته از تخت جمشید و پلههایی با الهام از آبانبارها. وقتی گردشگر این جزئیات را میبیند، متوجه میشود که با بنایی روبهرو است که تقریباً سراسر آن روایتهایی از ایران را در خود جای داده است.
شناخت ایرانیان از برج آزادی «نزدیک به صفر» است
این راهنمای گردشگری با انتقاد از کمبود شناخت عمومی درباره برج آزادی گفت: شوربختانه شناخت گردشگران ایرانی از این بنا بسیار پایین است؛ حتی گاهی افرادی را میبینم که شایعاتی درباره برج را تکرار میکنند، در حالی که شناخت دقیقی از معماری و تاریخ آن ندارند.
او افزود: علاقه عمیقی به این بنا در میان مردم وجود دارد، اما بسیاری هنوز آن را از نزدیک ندیدهاند و نمیدانند داخل برج چه فضاهایی وجود دارد، چند طبقه است، موزهها و آمفیتئاتر آن کجاست، پشتبام چه شکلی دارد و امکانات آن چگونه طراحی شده است.
غلامرضایی گفت: برنامههای تور برای من به همین دلیل جذاب است؛ چون وقتی گوشهبهگوشه بنا را روایت میکنیم، مخاطب تازه متوجه نبوغ و دقتی میشود که در طراحی و ساخت هر قسمت از برج به کار رفته است.
گردشگران خارجی از تلفیق سنت و مدرنیته شگفتزده میشوند
او درباره واکنش گردشگران خارجی اظهار کرد: بسیاری از گردشگران خارجی پیش از رسیدن به تهران، شهرهایی مانند شیراز، اصفهان و گاهی یزد را دیدهاند. برای همین وقتی برج آزادی را میبینند، برایشان جالب است که عناصر معماری و فرهنگی مرتبط با بخشهای مختلف ایران را در یک بنا مشاهده میکنند.
غلامرضایی اضافه کرد: علاوه بر این، عناصر مدرن برج نیز برای گردشگران خارجی بسیار جذاب است. برج در اواخر دهه ۴۰ ساخته شد؛ زمانی که بسیاری از فناوریها و تجهیزات مدرن امروز هنوز رایج نبودند. برای مثال، نحوه طراحی آسانسورها، استفاده از پریزهای برق در کف و استفاده از بتن اکسپوز از جمله مواردی است که توجه آنها را جلب میکند.
او گفت: برای گردشگران خارجی جالب است که در آن دوره، چنین بنایی با این سطح از مهندسی و جزئیات ساخته شده و همچنان پابرجاست و به حیات خود ادامه میدهد.
برج آزادی هنوز به اندازه ظرفیتش معرفی نشده است
این راهنمای گردشگری با اشاره به نقش فضای مجازی در معرفی برج آزادی گفت: هنوز هم این بنا به اندازه ظرفیت خود شناختهشده نیست. بخش قابل توجهی از شناختی که امروز مردم نسبت به برج پیدا کردهاند، از طریق تجربه بازدیدکنندگان و انتشار محتوای آنها در فضای مجازی شکل گرفته است.
او ادامه داد: به نظرم رسانههای رسمی باید حضور بیشتری در معرفی این بنا داشته باشند. اگر در شهر، رسانهها و حتی بیلبوردهای شهری از زیبایی و ظرفیتهای برج آزادی بیشتر صحبت شود، قطعاً شناخت عمومی افزایش پیدا میکند.
غلامرضایی افزود: بارها پیش آمده که مسافران از من پرسیدهاند آیا واقعاً میتوان وارد برج شد، از کجا باید وارد شد و چه بخشهایی برای بازدید وجود دارد. این نشان میدهد که هنوز با یک بنای ناشناخته مواجه هستیم.
روایت جزئیات، کلید شناخت برج آزادی است
او با اشاره به تفاوت برج آزادی با بسیاری از بناهای تاریخی گفت: بخشی از مفاهیم معماری برج مفهومی است و اگر کسی روایت آن را نشنود، شاید متوجه بسیاری از جزئیات نشود.
غلامرضایی توضیح داد: برای مثال، در طبقه دوم سه پنجره وجود دارد که قرینهسازی نشدهاند و رو به دماوند طراحی شدهاند. جایگاه این پنجرهها به شکلی است که فرد هنگام نگاه کردن به دماوند، سر خود را کمی خم میکند؛ گویی با احترام به این کوه نگاه میکند.
او افزود: این ریزهکاریها اگر روایت نشوند، ممکن است از چشم بازدیدکننده عادی دور بمانند. به همین دلیل نقش راهنما در برج آزادی بسیار مهم است.
از خاطره کودکی تا بازگشت دوباره به برج
غلامرضایی یکی از خاطرات ماندگار خود از تورهای برج آزادی را مربوط به سال ۱۴۰۲ دانست و گفت: خانمی با محدودیت حرکتی برای یکی از برنامهها ثبتنام کرد و گفت فقط دوست دارد بخشهایی از برج را ببیند. وقتی درباره استفاده از آسانسور و مسیر بازدید با او صحبت کردم، متوجه شدم اطلاعات دقیقی از بخشهای مختلف بنا دارد.
او ادامه داد: وقتی از او پرسیدم آیا قبلاً به برج آمده است، گفت در دوران کودکی و در سالهای ابتدایی افتتاح مجموعه به برج آمده و حتی آمفیتئاتر را دیده است. عکس قدیمی خود را نیز به من نشان داد. برای من بسیار جالب بود که بعد از سالها دوباره برای دیدن همان فضاها برگشته بود تا خاطرات کودکی خود را زنده کند.
دو معدنکار کرمانی برای شرکت در یک تور به تهران آمدند
این راهنمای گردشگری یکی دیگر از خاطرات خود را مربوط به دو گردشگر کرمانی دانست و گفت: دو نفر از کرمان چند بار قصد داشتند در برنامههای من شرکت کنند اما موفق نشده بودند. در برنامه سوم گفتند حتماً میآیند و مرتب درباره آدرس سؤال میکردند.
او ادامه داد: وقتی به محل رسیدند، متوجه شدم این دو نفر کارگران معدن هستند و فقط برای شرکت در این برنامه به تهران آمدهاند. آنها عصر روز قبل از کرمان حرکت کرده، ظهر در برنامه ما شرکت کرده، بعد از پایان برنامه ناهار خوردند و دوباره به کرمان برگشتند.
غلامرضایی افزود: واقعاً از این میزان علاقه شگفتزده شدم؛ اینکه دو نفر برای یک برنامه چندساعته این مسیر طولانی را طی کنند و حتی روز استراحت خود را به چنین سفری اختصاص دهند، برای من بسیار ارزشمند بود.
برج آزادی در قلب مردم ایران است
او گفت: به نظر من برج آزادی با وجود اینکه هنوز ناشناخته است، در قلب مردم ایران جای دارد. حتی فردی که فقط میخواهد از میدان عبور کند، وقتی در حال دور زدن میدان نگاهش به برج میافتد، احساس خاصی پیدا میکند.
غلامرضایی ادامه داد: فکر میکنم هر ایرانی وقتی برج آزادی را میبیند، در دلش لرزش و احساسی از عشق به ایران ایجاد میشود. این بنا برای بسیاری از مردم نمادی از ایران است.
پیوند برج آزادی با تاریخ معاصر ایران
این راهنمای گردشگری با اشاره به ظرفیت برج برای روایت تاریخ معاصر گفت: من برج آزادی را از طریق افرادی که مستقیم یا غیرمستقیم در خلق آن نقش داشتهاند، به تاریخ معاصر ایران پیوند میدهم؛ از کسانی که در شکلگیری ایده اثر نقش داشتند تا افرادی که در طراحی، محاسبات و ساخت آن مشارکت کردند.
او افزود: یکی از موضوعات مهم در روایت برج این است که بخش عمده این بنا حاصل توان و دانش ایرانی است و همین موضوع میتواند بهانهای برای روایت بخشی از تاریخ معاصر ایران باشد.
مدرنیته در کنار اصالت معماری ایرانی
غلامرضایی درباره ویژگی متمایز برج آزادی گفت: به نظر من تفاوت مهم این بنا با بسیاری از ساختمانها این است که در عین مدرنیته، اصالت معماری ایران و جزئینگری معماران ایرانی را حفظ کرده است.
او افزود: برج آزادی از بیرون شاید برای برخی یک بنای ساده به نظر برسد، اما وقتی وارد آن میشوید متوجه میشوید که مملو از جزئیات و روایتهای معماری است.
راهنمایان گردشگری؛ مهمترین حلقه معرفی برج
این راهنمای گردشگری نقش راهنمایان را در معرفی برج آزادی بسیار مهم دانست و گفت: راهنمایان گردشگری با روایتگری، دانش و اطلاعاتی که درباره معماری ایران دارند، میتوانند داستان این بنا را آنقدر زیبا روایت کنند که مخاطب به آن علاقهمند شود.
او ادامه داد: وقتی فردی از یک بازدید لذت ببرد، احتمالاً خانواده و دوستان خود را نیز برای دیدن بنا همراه میکند. به این ترتیب یک گردشگر میتواند به سفیر معرفی برج آزادی تبدیل شود.
ضرورت طراحی تورهای تخصصی برای برج آزادی
غلامرضایی پیشنهاد کرد تورهای تخصصی با محوریت ظرفیتهای مختلف برج طراحی شود و گفت: برج آزادی ظرفیتهای بسیار متنوعی در حوزه گردشگری، عکاسی، معماری، تاریخ و روایت تاریخ معاصر دارد.
او افزود: میتوان تورهای تخصصی معماری، عکاسی و تاریخ معاصر برگزار کرد. با توجه به اشیای جدیدی که در موزههای مجموعه، از جمله اشیای موسیقی و صنایعدستی، قرار گرفته است، حتی امکان طراحی تورهای تخصصی موسیقی و صنایعدستی نیز وجود دارد.
زیرساخت مناسب، اما ضرورت تکمیل دسترسی برای افراد دارای معلولیت
این راهنمای گردشگری درباره امکانات مجموعه اظهار کرد: برج آزادی از نظر زیرساختی امکانات مناسبی دارد. دسترسی آن به مترو بسیار خوب است و فاصله ایستگاه مترو تا میدان نیز کوتاه است. دو پارکینگ در اطراف میدان وجود دارد و امکاناتی مانند سرویس بهداشتی و فروشگاه نیز در مجموعه پیشبینی شده است.
او افزود: برای افراد دارای معلولیت نیز رمپ و برخی تجهیزات دسترسی وجود دارد، اما این امکانات در همه طبقات و بخشها کامل نیست. برای مثال در بخش ایرانشناسی، به دلیل تعداد زیاد پلهها، دسترسی افراد دارای محدودیت حرکتی با مشکل مواجه است و لازم است برای این موضوع برنامهریزی شود.
رویدادهای عمومی؛ راهی برای کشاندن مردم به داخل برج
غلامرضایی درباره پیشنهاد خود برای توسعه فعالیتهای جانبی مجموعه برج آزادی گفت: اگر مسئولیت توسعه مجموعه را داشتم، در کنار بازدیدهای معمول، مجموعهای از رویدادهای عمومی طراحی میکردم که مردم با هزینه مناسب بتوانند در آن شرکت کنند.
او ادامه داد: رویدادهای صنایعدستی، موسیقی، نمایش و برنامههای فرهنگی میتوانند مردم را به داخل برج بکشانند. وقتی مردم به بهانه یک رویداد وارد برج شوند، کنجکاو میشوند که خود بنا را نیز ببینند و با ظرفیتهای آن آشنا شوند.
برج آزادی مثل پدر تاریخ ایران است
غلامرضایی در توصیف برج آزادی گفت: اگر بخواهم این بنا را در یک جمله توصیف کنم، میگویم برج آزادی مثل پدر تاریخ ایران است؛ هر کسی که برای بازدید میآید، مانند یکی از فرزندان ایران در آغوش آن قرار میگیرد.
او در پایان افزود: برج آزادی دستهایش را باز کرده تا بازدیدکنندگان را در آغوش بگیرد و به آنها بگوید که اینجا بخشی از ایران و روایت مشترک همه ماست.
انتهای پیام/
نظر شما