حمیده چوبک، چهره ماندگار میراثفرهنگی و مدیر پایگاه میراثجهانی قلعههای الموت، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با اشاره به اهمیت انتخاب و تجلیل از مفاخر این حوزه اظهار کرد: این اقدام، از آن جهت که ارزشهای انسانی و سرمایههای نیروی انسانی میراثفرهنگی را مورد توجه قرار میدهد، یک نگاه و رویکرد جدید است، زیرا در طول سالهای خدمت، گاهی کارشناسان و متخصصان آنگونه که شایسته است دیده نمیشوند و این رویداد میتواند پنجرهای تازه برای توجه به جایگاه آنان بگشاید.
او افزود: تجلیل از پیشکسوتان فقط به این معنا نیست که از آنان تقدیر کنیم، نامشان را بیاوریم یا نامهای برایشان چاپ کنیم، مهم این است که تجربه، تخصص، اندیشه و عملکرد آنان بهعنوان سرمایههای فکری، رفتاری و مدیریتی در برنامهریزی و مدیریت میراثفرهنگی به کار گرفته شود. اگر این سرمایهها در برنامهها جاری نشود، صرف برگزاری یک رویداد نمیتواند به هدف اصلی آن منجر شود.
پیشکسوتان؛ سرمایههای جاری نظام مدیریتی میراثفرهنگی
مدیر پایگاه میراثجهانی قلعههای الموت با تاکید بر ضرورت بهرهگیری از تجربه پیشکسوتان ادامه داد: باید از این سرمایهها استفاده کرد، همانگونه که در نظام استاد و شاگردی، تنها مهارت منتقل نمیشود، بلکه احترام، اخلاق، منش و مسئولیتپذیری نیز انتقال مییابد. اینها سرمایههایی هستند که باید در مدیریت میراثفرهنگی به کار گرفته شوند.
چوبک تصریح کرد: اینکه امروز پیشکسوتان در جلسات هماندیشی و نظرخواهی حضور دارند و دیدگاههای آنان مطرح میشود، ارزشگذاری نوینی است که امیدواریم استمرار پیدا کند اما مهمتر از آن، استفاده عملی از این دانش و تجربه است. باید اندیشهها و عملکردهای ارزشمند آنان به برنامه و اقدام تبدیل شود.
پایداری در میراثفرهنگی؛ حاصل تعلق خاطر به سرزمین و اثرگذاری
او در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین عامل استمرار فعالیتش در حوزه میراثفرهنگی گفت: آنچه بیش از همه به من امید داده، دیدن اثرگذاری حضور و تلاش در این حوزه است. وقتی انسان میبیند که میتواند در حفاظت از یک اثر، نجات یک محوطه یا انتقال دانش و تجربه موثر باشد، همین اثرگذاری او را به ادامه مسیر امیدوار میکند.
این چهره ماندگار میراثفرهنگی افزود: من از استادانی مانند دکتر نگهبان یاد گرفتهام که چگونه برای اجرای یک کار تلاش میکردند و پای آن میایستادند. این پایداری و مقاومت، الگویی برای نسلهای بعد است. وقتی در جیرفت دیدم که یک محوطه در معرض ویرانی قرار دارد، خودم پیشقدم شدم تا در عملیات نجاتبخشی آن مشارکت کنم. این حضور و احساس مسئولیت، بخشی از تعلق خاطر ما به میراثفرهنگی است.
چوبک با اشاره به اهمیت تداوم فعالیت در پایگاههای میراثفرهنگی گفت: وقتی انسان در یک محوطه یا پایگاه حضور مستمر دارد، به آن تعلق خاطر پیدا میکند. این تعلق خاطر است که باعث میشود خود را مسئول حفاظت و تداوم حیات آن باشیم.
مدیر پایگاه میراثجهانی قلعههای الموت در ادامه، اجتماعیسازی میراثفرهنگی را یکی از مهمترین ضرورتهای امروز این حوزه دانست و گفت: مهمترین کاری که وزارت میراثفرهنگی میتواند برای کشور انجام دهد، اجتماعی کردن این حوزه و ایجاد ارتباط مؤثر با مردم است. باستانشناسان وظیفه خود را انجام میدهند، اما معرفی دانش، یافتهها و اهمیت آثار به مردم، ایجاد آگاهی فرهنگی و تبدیل آن به مطالبه عمومی، نقش بسیار مهمی در حفاظت از میراث دارد.
او افزود: این موضوع نشان میدهد که نقش رسانه در میراثفرهنگی بسیار مهم است. باید کاری کرد که مردم آثار را بشناسند، اهمیت آنها را درک کنند و خود را در حفاظت از این سرمایهها سهیم بدانند.
چوبک با اشاره به ضرورت افزایش سرمایهگذاری در کاوشهای باستانشناسی اظهار کرد: بسیاری از محوطههای تاریخی در معرض تخریب، ویرانی و آسیبهای ناشی از فعالیتهای کشاورزی قرار دارند. این آثار، سرمایههای ملی هستند و باید برای شناسایی، کاوش و حفاظت از آنها برنامهریزی و سرمایهگذاری بیشتری انجام شود. کاوشهای باستانشناسی، راهی برای شناخت و حفاظت از بخش مهمی از تاریخ و هویت کشور است.
ثبتجهانی الموت؛ آغاز مسئولیتهای تازه
او با اشاره به تاثیر ثبتجهانی قلعههای الموت بر جامعه محلی گفت: پس از ثبتجهانی الموت، مردم واکنش بسیار مثبتی نشان دادند. پیامها، نامهها و مشارکتهای آنان افزایش یافته و توجه بیشتری به این محوطه پیدا کردهاند. این اتفاق نشان میدهد که ثبتجهانی میتواند در افزایش آگاهی عمومی و ایجاد تعلق خاطر اجتماعی نسبت به میراثفرهنگی مؤثر باشد.
چوبک ادامه داد: البته این تحول، انتظارهای تازهای نیز ایجاد کرده است. مردم امروز مطالبات بیشتری دارند و میخواهند بدانند که برای حفاظت، معرفی و توسعه این محوطه چه اقداماتی انجام میشود. بنابراین، آغاز مسئولیتهای تازهای است که باید با برنامهریزی و استمرار دنبال شود.
مدیر پایگاه میراثجهانی قلعههای الموت با تاکید بر ضرورت تداوم حمایتهای مالی گفت: قرار است برای اجرای برنامههای کوتاهمدت و توسعه فعالیتهای پژوهشی و حفاظتی، اعتبارات مورد نیاز تامین شود. در این زمینه، رایزنیهایی با وزارت میراثفرهنگی انجام شده و امیدواریم با برگزاری جلسات و پیگیریهای لازم، این موضوع به نتیجه برسد.
افزایش مشارکت دستگاهها و مردم در حفاظت از میراثفرهنگی
چوبک با اشاره به تغییر نگاه دستگاهها به حوزه میراثفرهنگی در سالهای اخیر گفت: در یکی دو سال اخیر، به نظر میرسد نگاه دستگاهها به میراثفرهنگی حمایتیتر شده و همکاریها افزایش یافته است. پیش از این، گاهی نگاهها بیشتر رقابتی بود، اما امروز تعامل و همکاری بیشتری شکل گرفته است.
او افزود: این تغییر نگاه را میتوان در رفتار مردم نیز مشاهده کرد. برای مثال، در قلعه الموت، میزان توجه به تابلوهای راهنما و حساسیت نسبت به حفاظت از محوطه افزایش یافته است. مردم کنجکاوتر شدهاند، سوال میپرسند و مطالبات بیشتری دارند. این نشانه خوبی است، اما باید برای پاسخگویی به این مطالبات، برنامهریزی و اقدام مستمر وجود داشته باشد.
این چهره ماندگار میراثفرهنگی در پایان خاطرنشان کرد: اگر میراثفرهنگی نتواند به مطالبات مردم پاسخ دهد، ممکن است این علاقه و توجه کاهش پیدا کند. بنابراین، باید از این فرصت برای نهادینه کردن فرهنگ حفاظت، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت جایگاه میراثفرهنگی در جامعه استفاده کرد.
انتهای پیام/
نظر شما