به گزارش میراثآریا، علیرضا سرداری سرپرست هیأت باستانشناسی دراینباره گفت: این بررسیها در راستای تکمیل نقشه باستانشناسی و میراثفرهنگی کشور که به عنوان یکی از وظایف حاکمیتی پژوهشگاه محسوب میشود با همکاری و اعتبارات مالی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان یزد صورت گرفت. در این بین، اداره میراثفرهنگی شهرستان ابرکوه و فرمانداری ابرکوه نیز همکاری داشتند.
او افزود: پیش از این، مرحله اول بررسیهای باستانشناسی در سال ۱۳۸۹ توسط سیمین لکپور در بخشهای مرکزی و شمالی این شهرستان انجام شده بود که برآیند آن، شناسایی ۱۱۵ اثر تاریخی بود. با وجود این، بررسیهای جدید سال ۱۴۰۵ در تکمیل این مطالعات مشتمل بر کل شهرستان، از قبیل مناطق جنوبی در بخش بهمن و دهستان فراغه را نیز در برمیگرفت که در نتیجه آن، ۱۰۱ اثر تاریخی دیگر نیز شناسایی شد.
این باستانشناس با اشاره به اینکه، بخشی از این آثار، محوطهها و تپههای باستانی هستند که در مجموع ۲۱ محوطه مربوط به دوران هخامنشی، اشکانی، ساسانی تا قرون میانی اسلامی ثبت شد، تصریحکرد: علاوه بر این، بناهای تاریخی مختلف مانند قلعه، دژ، پایگاه دیدهبانی، بقعه، مسجد، سرداب، یخچال، قنات، آسیاب و خانههای تاریخی نیز شناسایی و مستندنگاری شدند. ناگفته نماند که بیش از ۱۴۰ اثر تاریخی- فرهنگی در شهرستان ابرکوه در فهرست آثار ملی ایران نیز ثبت شده که برخی از آنها جزو آثار شناسایی شده در این دو فصل بررسیهای باستانشناسی بودهاند.
سرپرست هیأت باستانشناسی اظهارکرد: اگرچه تاکنون شواهد متقنی از محوطههای پیش از تاریخی در این شهرستان به دست نیامده؛ با وجود این، سفالهای مربوط به دوران تاریخی هخامنشی و اشکانی که در برخی از مکانها مانند محوطه بهمن و محوطه شهرآباد یافت شده، نشان میدهد که با گسترش قلمرو شاهنشانی هخامنشی و توسعه کانون مرکزی این امپراتوری در فارس، ابرکوه یکی از مناطق حاشیه۲ای فارس بوده که جوامع انسانی در آن سکونت گزیدند و در ادامه آن در عصر اشکانی، با افزایش جمعیت، شهرها و روستاهای مختلف در این منطقه پا گرفت.پراکندگی استقرارهای اشکانی در بخشهای مرکزی استان یزد، مانند محوطه غربالبیز در شهرستان مهریز، نشاندهنده اهمیت کریدور ارتباطی ابرکوه بین فارس با دشتهای مرکزی مهریز-یزد-اردکان بوده است.
سرداری گفت: در دوره ساسانی، سکونتگاههای انسانی با افزایش شهرنشینی و توسعه منابع آبی در نواحی غربی پهنه جنوبی شهر کنونی ابرکوه تا بخشهای جنوبی در دهستانهای مهرآباد و اسفندآباد تداوم مییابد. این استقرارها بیشتر روی بستر مخروطهافکنه و دامنههای سیاهکوه شکل گرفتهاند که مشرف بر دریاچه کفه (کویر) ابرکوه در شرق آنها است و به نظر میرسد با توسعه فنون ساخت قنات، منابع آبی کافی برای توسعه شهرها نیز به وجود آمده است. در این دوره بقایایی از چندین دژ دفاعی و برج دیدهبانی در ارتفاعات و نوک قلهها مشرف بر سکونتگاههای شهری و روستایی احداث شده که میتوان از آن به عنوان الگوی رایج در استحکامات تدافعی استقرارهای دوره ساسانی فلات ایران به شمار آورد.
این باستانشناس تصریحکرد: براساس منابع مکتوب و متون تاریخی در دوران اسلامی و همچنین بقایای زیادی از بناها، بقعهها و مساجد، ابرکوه یکی از شهرهای شاخص در عصر سلجوقی و ایلخانی محسوب میشده که احتمالاً به عنوان مرکز بزرگ تجاری همراه با بافت تاریخی گسترده و دستکندهای زیرزمینی آن، در کنار چندین شهر اقماری و روستاهای زیاد، جمعیت فشرده و انبوهی را مدیریت میکرد و واقع شدن آن در مسیرهای ارتباطی و جادههای بازرگانی مهم ثروت و منابع اقتصادی پیشرفتهای را فراهم میکرده است. پراکندگی دستکم ۶۵ قلعه روستایی و اربابی در سراسر این شهرستان که برخی از آنها تا چند دهه پیش هنوز مسکونی بودند، حاکی از رونق کشاورزی، تجارت و توسعه منابع آبی مبتنی بر قنات بوده است.
او با بیان اینکه، دو فصل بررسیهای باستانشناسی صورت گرفته در شهرستان ابرکوه، میتواند بنیانی برای پایش و حفاظت بیشتر محوطهها و بناها، توسعه گردشگری منطقه و آگاهی از سیر تحول و توالی تاریخی منطقه باشد اظهارکرد: ضرورت دارد در آینده به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم، برخی از محوطهها و بناها گمانهزنی شوند و کاوشهای باستانشناسی نیز به منظور شناخت بیشتر و دقیقتر تاریخ سکونت، الگوهای معیشت و فعالیتهای اقتصادی و تعاملات فرهنگی منطقه راهاندازی شود.
انتهای پیام/
نظر شما