سپهر زارعی، باستانشناس، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با اشاره به اهمیت جایگاه پیشکسوتان در شکلگیری و تداوم دانش میراثفرهنگی اظهار کرد: بسیاری از دستاوردهای امروز در عرصه شناسایی، مستندسازی، پژوهش، حفاظت و صیانت از میراثفرهنگی، حاصل تلاش مستمر افرادی است که در دورههای مختلف، گاه با امکانات محدود و در شرایط دشوار، مسئولیت حفاظت از میراث این سرزمین را بر عهده داشتهاند. این تجربهها، سرمایهای حرفهای و تاریخی است که میتواند مسیر تصمیمگیری و اقدام در آینده را نیز روشن کند.
تجلیل از پیشکسوتان؛ پاسداشت سرمایه دانشی و حرفهای کشور
زارعی تصریح کرد: تجلیل از پیشکسوتان، در معنای عمیقتر، تجلیل از دانش، تجربه، اخلاق حرفهای و سرمایه انسانی حوزه میراثفرهنگی است. اگر این تجربهها ثبت و به نسل جدید منتقل نشود، بخشی از حافظه حرفهای و تاریخی ما از میان خواهد رفت و نسلهای بعدی ناگزیر خواهند بود بخشی از مسیر طیشده را دوباره تجربه کنند.
این باستانشناس ادامه داد: از این منظر، بزرگداشت چهرههای ماندگار میتواند فرصتی برای تقویت ارتباط میان نسلها و تبدیل تجربههای فردی به دانش قابل استفاده برای جامعه حرفهای باشد. معرفی دستاوردها، روشها و تجربههای پیشکسوتان، به نسل جدید کمک میکند تا میراثفرهنگی بهعنوان عرصهای مبتنی بر دانش، مسئولیت و تعهد تاریخی بشناسد.
صبر و مسئولیتپذیری؛ میراثی فراتر از مهارتهای تخصصی
او با تاکید بر اینکه مهمترین آموزه پیشکسوتان، تنها مهارتهای فنی نیست، گفت: شاید مهمترین چیزی که نسل جدید میتواند از پیشکسوتان بیاموزد، صبر، تعهد و احساس مسئولیت در قبال میراثفرهنگی باشد. فعالیت در این حوزه معمولا نتیجه فوری ندارد و بسیاری از اقدامات حفاظتی و پژوهشی ممکن است ثمره خود را سالها یا حتی دههها بعد نشان دهند.
زارعی افزود: در چنین شرایطی، آنچه استمرار فعالیتهای میراثفرهنگی را تضمین میکند، باور به ارزش میراث، پایبندی به اصول حرفهای و پذیرش مسئولیتی است که فراتر از یک دوره شغلی یا مدیریتی تعریف میشود. این نگرش، از مهمترین سرمایههایی است که باید در فرآیند انتقال تجربه به نسل جدید منتقل شود.
فناوری در کنار تجربه معنا پیدا میکند
این باستانشناس با اشاره به تحولات فناوری در حوزه میراثفرهنگی اظهار کرد: نسل گذشته با امکاناتی بسیار محدودتر، اما با انگیزه، دانش و تعلق خاطر فراوان، بخش مهمی از میراثفرهنگی کشور را شناسایی، مستند و حفاظت کرد. نسل امروز نیز از ظرفیتهای گسترده فناوریهای نوین، دانش تخصصی و ابزارهایی مانند سنجش از دور، تصویربرداری سهبعدی، هوش مصنوعی و پایگاههای داده برخوردار است.
او تصریح کرد: فناوری زمانی میتواند به ارتقای کیفیت حفاظت از میراثفرهنگی منجر شود که در کنار دانش تخصصی، با تجربه میدانی، اخلاق حرفهای و دغدغه صیانت از میراث همراه باشد. ابزارهای نوین، ظرفیتهای ارزشمندی برای شناخت و حفاظت ایجاد کردهاند، اما بهرهگیری مؤثر از آنها نیازمند درک درست از ماهیت میراثفرهنگی و تجربهای است که طی سالها در میدان عمل شکل گرفته است.
زارعی گفت: نسل جدید باید از پیشکسوتان بیاموزد که میراثفرهنگی مسئولیتی بیننسلی است. ما این میراث را از گذشته تحویل گرفتهایم و وظیفه داریم آن را با کمترین آسیب و با غنای بیشتر به آینده منتقل کنیم. این نگاه، میتواند مبنای شکلگیری رویکردی پایدار و مسئولانه در سیاستگذاری و مدیریت میراثفرهنگی باشد.
پیشکسوتان؛ الگوهای واقعی برای مسیر حرفهای نسل جدید
او با تاکید بر ضرورت معرفی چهرههای اثرگذار این حوزه بیان کرد: معرفی و تجلیل از فرهیختگان میراثفرهنگی به نسل جدید نشان میدهد که مسیر پیشرفت و اثرگذاری در این حوزه، چگونه و با چه ویژگیهایی طی شده است. جوانان، زمانی میتوانند تصویری روشن از آینده حرفهای خود داشته باشند که با الگوهای واقعی و چهرههای اثرگذار این عرصه آشنا شوند.
این باستانشناس افزود: تجربه پیشکسوتان نشان میدهد که میراثفرهنگی نیازمند دانش، عشق، پشتکار، خلاقیت، اخلاق حرفهای و مسئولیتپذیری است. معرفی این الگوها میتواند به تقویت انگیزه نسل جدید و شکلگیری هویت حرفهای آنان کمک کند.
تاریخ شفاهی؛ نقشهراهی برای آینده میراثفرهنگی
زارعی با اشاره به اهمیت ثبت تاریخ شفاهی میراثفرهنگی خاطرنشان کرد: هر یک از پیشکسوتان، بخشی از تاریخ شفاهی این حوزه را در اختیار دارند. روایت تجربههای آنان، میتواند به شناخت بهتر روندهای علمی، اجرایی و مدیریتی میراثفرهنگی و انتقال درسآموختههای این مسیر کمک کند.
او ادامه داد: ثبت و تدوین این روایتها، در صورت انجام روشمند و هدفمند، میتواند بهعنوان یک سرمایه آموزشی و حرفهای برای نسلهای بعد مورد استفاده قرار گیرد. چنین اقدامی، امکان دسترسی پژوهشگران، دانشجویان و فعالان حوزه میراثفرهنگی به تجربههایی را فراهم میکند که بخشی از آنها در اسناد رسمی و گزارشهای اداری بازتاب نیافته است.
ضرورت تبدیل بزرگداشت به یک فرآیند پایدار
این باستانشناس در پایان گفت: بزرگداشت چهرههای ماندگار زمانی بیشترین اثر را خواهد داشت که از تجلیل از افراد فراتر برود و به تجلیل از دانش، تجربه، اخلاق حرفهای و فرهنگ حفاظت از میراثفرهنگی تبدیل شود؛ فرهنگی که باید از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.
زارعی تاکید کرد: اگر این رویکرد با ثبت تاریخ شفاهی، مستندسازی تجربهها، ایجاد فرصتهای گفتوگو میان نسلها و بهرهگیری از دانش پیشکسوتان در فرآیندهای آموزشی و حرفهای همراه شود، میتواند به تقویت حافظه سازمانی و حرفهای میراثفرهنگی و افزایش ظرفیت نسل جدید برای مواجهه با مسائل آینده این حوزه کمک کند.
انتهای پیام/
نظر شما