مهدی بسارده در گفتوگو با میراثآریا، با اشاره به اهمیت برگزاری مراسم بزرگداشت چهرههای ماندگار میراثفرهنگی اظهار کرد: احترام به فرهیختگان و پیشکسوتان، از هنجارهای ارزشمند جوامع انسانی است؛ اما در حوزه میراثفرهنگی، این تکریم با پاسداشت دانش، تجربه و سرمایه انسانیِ شکلدهنده به فرآیند حفاظت از هویت ملی و پیوستگی فرهنگی کشور پیوند دارد.
او افزود: پیشکسوتان میراثفرهنگی، حاصل دههها فعالیت اجرایی، پژوهشی و میدانی، مجموعهای از دانش تخصصی، تجربههای انباشته و بینش حرفهای را در اختیار دارند که نمیتوان ارزش آن را با معیارهای اداری یا سازمانی سنجید. این سرمایه انسانی، در مواجهه با چالشهای پیچیده حفاظت، شناخت جامعه محلی و تصمیمگیریهای تخصصی، میتواند راهگشای نسلهای آینده باشد.
بسارده با تاکید بر ضرورت توجه به جایگاه میراثفرهنگی در شرایط فرهنگی و رسانهای امروز ادامه داد: در جهان معاصر، رسانههای دیداری و شنیداری و فضای مجازی، بهصورت مستمر بر افکار و نگرش کودکان، نوجوانان و جوانان اثر میگذارند و الگوهای فکری و فرهنگی متنوعی را پیش روی آنان قرار میدهند. در چنین شرایطی، میراثفرهنگی یکی از ارکان حفظ پیوستگی فرهنگی، تقویت هویت ملی و تداوم ارتباط نسلها با ریشههای تاریخی و تمدنی کشور به شمار میرود.
تکریم پیشکسوتان؛ ضرورتی فراتر از یک وظیفه اخلاقی
مدیر موزههای استان بوشهر تصریح کرد: اگر پیشکسوتان و فرهیختگان میراثفرهنگی بهدرستی مورد توجه، تقدیر و پاسداشت قرار گیرند، میتوانند تجربیات و راهکارهای ارزشمندی را برای ارتقای فرآیندهای حفاظت و مدیریت میراثفرهنگی در اختیار نسل جدید قرار دهند. از این منظر، تکریم آنان ضرورتی راهبردی برای صیانت از هویت ملی و تضمین تداوم دانش و فرهنگ حفاظت از میراثفرهنگی است.
او در پاسخ به این پرسش که نسل جدید فعالان میراثفرهنگی چه آموزههایی را باید از نسل گذشته فراگیرد، گفت: پیوند تجربه نسل گذشته با توانمندیهای نسل جدید، یکی از الزامات اساسی پیشرفت در حوزه میراثفرهنگی است و این ارتباط باید بر پایه گفتوگو، انتقال دانش و شناخت متقابل شکل گیرد.
بسارده بیان کرد: پیشکسوتان میراثفرهنگی در دورهای فعالیت میکردند که بسیاری از ابزارها و امکانات فناورانه امروز در اختیار آنان نبود؛ با این حال، پیوند آنان با متن جامعه، حضور میدانی و ارتباط مستقیم با جوامع محلی، از ویژگیهای برجسته فعالیتشان به شمار میرفت. آنان در بسیاری از موارد، حفاظت از میراثفرهنگی را در بستر زندگی اجتماعی مردم دنبال میکردند.
او افزود: امروز یک حفاری غیرمجاز، کشف یک اثر یا حتی آسیبدیدن یک اثر تاریخی میتواند در مدت کوتاهی به موضوعی رسانهای تبدیل شود و مدیران سیاسی و اجرایی را در برابر افکار عمومی نیازمند پاسخگویی کند. در چنین شرایطی، نسل جدید باید از تجربه و «صبر راهبردی» پیشکسوتان بیاموزد تا در مواجهه با بروکراسیهای اداری، دشواریهای اجرایی و پیچیدگیهای مسیر حفاظت از میراثفرهنگی، دچار ناامیدی نشود.
مدیر موزههای استان بوشهر ادامه داد: پیشکسوتان در بسیاری از موارد، با حضور مستمر در میدان و برقراری ارتباط چهرهبهچهره با مردم و جوامع محلی، تلاش میکردند اهمیت میراثفرهنگی را برای جامعه تبیین کنند. آنان بهخوبی دریافته بودند که حفاظت پایدار از آثار تاریخی، بدون شکلگیری باور عمومی و مشارکت جامعه محلی، با محدودیتهای جدی مواجه خواهد بود.
دانش مستند و پیوند با جامعه؛ دو رکن تجربه پیشکسوتان
بسارده با تاکید بر نقش مردمشناسی در فعالیت بسیاری از پیشکسوتان میراثفرهنگی خاطرنشان کرد: توجه به جامعه محلی و شناخت ظرفیتهای فرهنگی آن، یکی از ارکان مهم فعالیت نسل گذشته بود. امروز در بسیاری از روستاهای استان بوشهر، حتی روستاهایی که شاید نامشان برای بسیاری از هماستانیها شناختهشده نباشد، هنوز کهنسالان و جوانان، نام باستانشناسانی را که سالها پیش در آن مناطق فعالیت کردهاند به یاد دارند و نسبت به حفاظت از آثار تاریخی روستای خود حساس هستند.
او گفت: این تجربه نشان میدهد که حفاظت از میراثفرهنگی، زمانی به پایداری میرسد که دانش تخصصی با شناخت جامعه و مشارکت مردم پیوند بخورد. نسل جدید باید این میراث تجربی را جدی بگیرد و بداند که کنشگری در حوزه میراثفرهنگی، بدون پشتوانه دانش فنی، تاریخی و مستند، در برابر فرآیندهای تصمیمگیری و سیاستگذاری، با محدودیتهای جدی مواجه خواهد شد؛ چراکه سخن مستند و مبتنی بر دانش، از ظرفیت اقناعی و اثرگذاری بیشتری برخوردار است.
معرفی فرهیختگان؛ تقویت سرمایه اجتماعی میراثفرهنگی
مدیر موزههای استان بوشهر در پاسخ به این پرسش که انتخاب و معرفی چهرههای ماندگار میراثفرهنگی چه تاثیری بر نسل آینده خواهد داشت، گفت: پیش از هر چیز باید شناخت دقیقی از فرهیختگان واقعی این حوزه وجود داشته باشد و سپس با معرفی شایسته آنان، زمینه آشنایی جامعه با این سرمایههای انسانی فراهم شود.
او افزود: تجلیل از پیشکسوتان و فرهیختگان میراثفرهنگی میتواند به تقویت سرمایه اجتماعی این حوزه کمک کند. امروز در جامعهای زندگی میکنیم که چهرههای اثرگذار در فضای رسانهای و مجازی، مخاطبان گستردهای را جذب میکنند؛ بنابراین، معرفی هوشمندانه و حرفهای چهرههای ماندگار میراثفرهنگی، بهویژه در سالهای اخیر که توجه نسل جدید به میراثفرهنگی کشور افزایش یافته است، میتواند جایگاه اجتماعی این حوزه را ارتقا دهد.
بسارده خاطرنشان کرد: وقتی نسل جوان با چهرههایی آشنا شود که بخش مهمی از عمر خود را صرف شناسایی، حفاظت، پژوهش و معرفی میراثفرهنگی این سرزمین کردهاند، این افراد میتوانند به الگوهایی واقعی و الهامبخش برای نسل آینده تبدیل شوند. انتقال تجربه، معرفی مسیر فعالیت آنان و تبیین دستاوردهایشان، به نسل جدید نشان میدهد که حفاظت از میراثفرهنگی، مسئولیتی فرهنگی، علمی و ملی است.
انتهای پیام/
نظر شما