رضا علی‌اصل، راهنمای گردشگری، پژوهشگر و کارشناس ثبت میراث طبیعی، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با تأکید بر اینکه ثبت ملی آثار طبیعی به معنای آغاز یک فرآیند حفاظتی است، گفت: ثبت ملی دریاچه نمک حوض سلطان و یخچال طبیعی سلفچگان می‌تواند زمینه حمایت قانونی و حفاظت مؤثرتر از این دو اثر ارزشمند طبیعی استان قم را فراهم کند.
رضا علی‌اصل درباره اهمیت ثبت ملی دریاچه نمک حوض سلطان و یخچال طبیعی سلفچگان اظهار کرد: ثبت ملی به طور کلی به معنای پاسداشت ارزش‌های میراثی یک اثر است و می‌تواند بهترین بهانه برای شکل‌گیری فرآیند حفاظت از آن باشد.
این کارشناس ثبت میراث طبیعی، افزود: زمانی که اثری به ثبت ملی می‌رسد، در کنار آن چتر حمایتی قانون نیز شکل می‌گیرد و همین موضوع می‌تواند کمک زیادی به حفاظت از اثر کند. البته باید توجه داشت که ثبت ملی به‌تنهایی تضمین‌کننده حفاظت نیست، بلکه آغاز مسیر حفاظت و عاملی برای تقویت آن است.
این فعال و پژوهشگر حوزه میراث طبیعی ادامه داد: بدون ثبت، هر اثری ممکن است از سوی گروه‌های مختلف و با اهداف گوناگون، از جمله بهره‌برداری، مورد تعرض قرار گیرد و این مسئله می‌تواند آثار منفی بر میراث طبیعی داشته باشد. بنابراین ثبت ملی، در مجموع، تأثیر مثبتی در فرآیند حفاظت از این آثار دارد.
حوض سلطان؛ شاخصی برای مطالعه اقلیم گذشته
علی‌اصل درباره ارزش‌های زمین‌شناختی، اقلیمی و زیست‌محیطی حوض سلطان گفت: این دریاچه از منظرهای مختلف دارای اهمیت است و یکی از ویژگی‌های مهم آن، قابلیت مطالعه شرایط اقلیمی منطقه در دوره‌های گذشته تا امروز است.
او زیبایی‌شناسی را یکی دیگر از ارزش‌های حوض سلطان دانست و بیان کرد: پلیگون‌های نمکی و کفه نمکی این منطقه، چشم‌انداز ویژه‌ای ایجاد کرده‌اند. زمانی که آب در حوض سلطان جمع می‌شود، سطح آن مانند آینه عمل می‌کند و آسمان و زمین را به یکدیگر پیوند می‌دهد و مناظر بسیار زیبایی ایجاد می‌کند.
این پژوهشگر میراث طبیعی همچنین به تنوع زیستی حوض سلطان اشاره کرد و افزود: در این منطقه زیستمندان فراوانی وجود دارد و میکروارگانیسم‌های متعددی در آن شناسایی شده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به بیش از ۳۰۰ گونه باکتری اشاره کرد.
علی‌اصل تنوع فرم‌های ژئومورفولوژیک حوض سلطان را از دیگر ارزش‌های این اثر دانست و گفت: مجموعه این ویژگی‌ها باعث شده است حوض سلطان از منظر میراث طبیعی و زمین‌شناختی، ارزش ویژه‌ای داشته باشد.
سلفچگان؛ روایتگر اقلیم چند ده هزار ساله
او در ادامه درباره یخچال طبیعی سلفچگان اظهار کرد: سیرک یخچالی سلفچگان یک سیرک یخچالی بسیار بزرگ و نمونه‌ای تیپیک از سیرک‌های یخچالی ایران است که می‌تواند اطلاعات ارزشمندی از گذشته این منطقه در اختیار ما قرار دهد.
علی‌اصل افزود: با مطالعه این سیرک یخچالی می‌توان دریافت که در گذشته چه شرایطی بر منطقه حاکم بوده و فرآیندهای برودتی در چند ده هزار سال پیش چگونه شکل گرفته‌اند و آثار آن‌ها چگونه در وضعیت کنونی منطقه قابل مشاهده است.
او ادامه داد: در ادامه حرکت یخ‌ها، یک دره یخچالی به طول حدود ۱۷ کیلومتر نیز شکل گرفته که این دره از منظر میراث طبیعی دارای ارزش است.
این پژوهشگر با اشاره به ارتباط میان شکل‌گیری عوارض یخچالی و استقرار جوامع انسانی گفت: میان دره‌های یخچالی و شکل‌گیری سکونتگاه‌های انسانی می‌توان ارتباط معناداری مشاهده کرد. برای نمونه در مجموعه شیرکوه یزد، روستاهایی مانند ده‌بالا در ارتباط با این عوارض شکل گرفته‌اند. در سلفچگان نیز شهر سلفچگان و دو روستای عنایت‌بیک و قره‌سو در همین دره شکل گرفته‌اند؛ بنابراین می‌توان گفت این عوارض طبیعی، بستر مناسبی را برای شکل‌گیری سکونتگاه‌های انسانی فراهم کرده‌اند.
حوض سلطان؛ ظرفیتی برای ژئوتوریسم و اکوتوریسم
علی‌اصل درباره ظرفیت‌های گردشگری حوض سلطان نیز گفت: حوض سلطان از مناطق بسیار ویژه برای نمایش ویژگی‌های یک «پلایا» محسوب می‌شود و می‌تواند در توسعه ژئوتوریسم مورد توجه قرار گیرد.
او با توضیح تفاوت میان بیابان و کویر افزود: بیابان مفهومی اقلیمی است و با عواملی مانند میزان بارندگی و تبخیر ارتباط دارد، اما کویر یا پلایا، چاله‌هایی در داخل بیابان هستند که می‌توانند مقصد نهایی رودخانه‌ها و آب‌های جاری منطقه باشند.
این پژوهشگر میراث طبیعی ادامه داد: پلایاها انواع مختلفی دارند و از نظر شرایط زمین‌ریخت‌شناسی نیز می‌توانند فرم‌های متفاوتی داشته باشند. حوض سلطان یکی از نمونه‌های شاخصی است که ویژگی‌های یک پلایا را به شکل بسیار خوبی به نمایش گذاشته است.
او با اشاره به موقعیت جغرافیایی حوض سلطان گفت: زمانی که از تهران به سمت قم حرکت می‌کنیم، به‌خوبی می‌توان این عارضه را مشاهده کرد؛ گویی چاله‌ای بزرگ در میان این پهنه قرار گرفته و حوض سلطان در مرکز آن شکل گرفته است.
علی‌اصل تأکید کرد: مجموعه این ویژگی‌ها ظرفیت‌های ویژه‌ای برای توسعه ژئوتوریسم ایجاد می‌کند. علاوه بر آن، وجود نمک و ویژگی‌های طبیعی منطقه می‌تواند زمینه توجه به گردشگری سلامت، از جمله نمک‌درمانی و هالوتراپی، را فراهم کند.
او همچنین تنوع زیستی پیرامون حوض سلطان را ظرفیتی برای اکوتوریسم دانست و گفت: در کنار ژئوتوریسم، می‌توان ظرفیت‌های اکوتوریسم را نیز در این منطقه مورد توجه قرار داد.
علی‌اصل در پایان تأکید کرد: حوض سلطان و یخچال طبیعی سلفچگان صرفاً عوارض طبیعی نیستند، بلکه هر یک بخشی از تاریخ طبیعی منطقه را روایت می‌کنند و ثبت ملی آن‌ها می‌تواند نقطه آغاز برنامه‌ریزی جدی‌تر برای حفاظت، معرفی و بهره‌برداری مسئولانه گردشگری از این میراث ارزشمند باشد.
انتهای پیام/
نظر شما