میراث ناملموس، مرزهای فرهنگی را به پل‌های هم‌زیستی تبدیل می‌کند

دانشجوی دکترای تاریخ و پژوهشگر گردشگری فرهنگی با تاکید بر نقش میراث ناملموس در تقویت هم‌زیستی اقوام گفت: پاسداری از آیین‌ها، روایت‌ها و سنت‌های مشترک، زمانی به عاملی برای همبستگی اجتماعی تبدیل می‌شود که با احترام به تنوع فرهنگی، مشارکت جوامع محلی و پرهیز از بهره‌برداری تجاری و انحصارگرایانه همراه باشد.

علیرضا نعمتی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، میراث‌ناملموس را بخشی از حافظه زنده و مشترک جوامع دانست و اظهار کرد: حیات این میراث به حضور در زندگی روزمره مردم و انتقال پیوسته از نسلی به نسل دیگر وابسته است. شناخت، پاسداری و ترویج مسئولانه این گنجینه فرهنگی می‌تواند زمینه‌ساز نزدیکی اقوام، تقویت درک متقابل و تحکیم پیوندهای اجتماعی باشد.

او با اشاره به کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو، تصریح کرد: پاسداری از میراث ناملموس به ثبت و مستندسازی محدود نیست و پژوهش، آموزش، احیا و انتقال سنت‌ها را نیز در بر می‌گیرد. این رویکرد بر احترام متقابل، حقوق بشر و مشارکت جوامع حامل میراث استوار است و نباید به ایجاد انحصار فرهنگی یا محروم‌کردن دیگران از سنت‌های مشترک منجر شود.

نعمتی با تاکید بر نقش حافظه جمعی در شکل‌گیری هویت فرهنگی، افزود: داستان‌سرایان، خنیاگران، هنرمندان و آموزگاران در طول تاریخ، حاملان و انتقال‌دهندگان خاطره فرهنگی بوده‌اند. تجربه تاریخی ایران نیز نشان می‌دهد که کاروانسراها، خانقاه‌ها، آیین جوانمردی، سنت‌های عشایری و دادوستد میان جوامع مختلف، بسترهای مهم تعامل و هم‌زیستی فرهنگی بوده‌اند؛ پیوندهایی که همچنان در نغمه‌ها، روایت‌ها و سنت‌های اقوام ایرانی بازتاب دارند.

این پژوهشگر گردشگری فرهنگی، موسیقی بخشی‌های خراسان، روایت‌های مشترک «عاشیق غریب و شاه صنم» و سنت نقالی و نقاشی قهوه‌خانه‌ای را نمونه‌هایی از تلاقی و تعامل فرهنگی میان اقوام دانست و گفت: این نمونه‌ها نشان می‌دهند که میراث‌فرهنگی در بستر ارتباط و تبادل شکل می‌گیرد و هویت‌های فرهنگی، در کنار حفظ ویژگی‌های خود، از تجربه و تعامل با دیگر جوامع نیز تأثیر می‌پذیرند.

او در ادامه، گردشگری جامعه‌محور را فرصتی برای معرفی مسئولانه میراث ناملموس ارزیابی کرد و افزود: حضور گردشگران در زندگی روزمره جوامع محلی، مشارکت در فعالیت‌های هنری و آشنایی با آیین‌ها و سنت‌های بومی، می‌تواند به جای نگاه مصرفی، زمینه شناخت و همدلی را فراهم کند و در عین حال به تقویت معیشت و عزت‌نفس جوامع میزبان و احیای سنت‌های در معرض فراموشی کمک کند.

نعمتی در عین حال نسبت به تجاری‌سازی و بازنمایی تصنعی میراث ناملموس هشدار داد و تاکید کرد: تبدیل سنت‌های زنده به نمایش‌هایی تکراری و مطابق با ذائقه گردشگران، ممکن است آن‌ها را از معنا و کارکرد اجتماعی اصیل خود دور کند. جوامع محلی و حاملان اصلی میراث باید با آگاهی و رضایت آزادانه، در مرکز تصمیم‌گیری درباره معرفی و بهره‌برداری از میراث خود قرار داشته باشند.

او خاطرنشان کرد: پاسداری منصفانه و مسئولانه از میراث‌ناملموس، مستلزم احترام به پویایی سنت‌ها و حفظ معنای واقعی آن‌ها در زندگی مردم است، رویکردی که می‌تواند آیین‌ها، نغمه‌ها، روایت‌ها و دست‌آفریده‌های اقوام را از نمادهایی نمایشی به زمینه‌ای برای شناخت خویشاوندی فرهنگی و سرنوشت مشترک انسانی تبدیل کند.

انتهای پیام/

کد خبر 1405082502000
دبیر مهدی نورعلی

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha