مجتبی گهستونی روزنامهنگار و فعال میراثفرهنگی در یادداشتی نوشت: در صورتی که ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف تحقق یابد، این مهم تنها یک عنوان افتخاری نیست؛ یک اقدام راهبردی برای حفاظت از یکی از کهنترین بنادر ایران و احیای جایگاه تاریخی جنوب کشور در شبکه تجارت جهانی است.
سیراف، که از دوره ساسانی بهعنوان یکی از بزرگترین و مهمترین بنادر تجاری ایران شناخته میشد، نقشی کلیدی در پیوند ایران با اقیانوس هند و مسیرهای بازرگانی جهانی داشته است.
۱. سیراف؛ گرهگاه تاریخ دریایی ایران
سیراف در دورههای مختلف تاریخی، نماد قدرت دریایی، مهارت مهندسی و توان بازرگانی ایرانیان بوده است. این بندر با هزاران فضای دستکند، سازههای مهندسی آب و شواهد گسترده تجارت بینالمللی، یکی از غنیترین محوطههای باستانی جنوب ایران است.
به گفته مقامهای میراثفرهنگی، سیراف «نماد شکوه تجارت دریایی ایرانیان» و یکی از مهمترین مراکز اتصال ایران به جهان بوده است.
ثبت جهانی چنین سایتی، یعنی بهرسمیتشناختن نقش تاریخی ایران در تمدن دریایی جهان؛ نقشی که سالها در سایه مانده بود.
۲. حفاظت از میراثفرهنگی در برابر فرسایش و توسعه بیبرنامه
ثبت جهانی، سیراف را وارد شبکهای از حفاظت بینالمللی میکند. این فرآیند باعث میشود:
- طرحهای حفاظتی و مرمتی با استانداردهای یونسکو اجرا شوند.
- بودجه و توجه ملی و جهانی به این محوطه افزایش یابد.
- هرگونه توسعه شهری یا صنعتی در محدوده اثر با نظارت دقیق انجام شود.
با توجه به اینکه سیراف در معرض فرسایش طبیعی، ساختوسازهای بیضابطه و فشارهای محیطی قرار دارد، ثبت جهانی میتواند سپر حفاظتی قدرتمندی برای آن ایجاد کند.
۳. موتور محرک گردشگری جنوب ایران
ثبت جهانی سیراف میتواند بهطور مستقیم گردشگری استان بوشهر و کل جنوب ایران را متحول کند. چرا؟
- سیراف یک مقصد منحصربهفرد برای گردشگری تاریخی، ساحلی و ماجراجویانه است.
- ثبت جهانی، آن را در نقشه گردشگری بینالمللی قرار میدهد.
- زیرساختهای گردشگری منطقه با سرعت بیشتری توسعه مییابد.
- فرصتهای تازهای برای سرمایهگذاری، اشتغال و کارآفرینی ایجاد میشود.
گزارشهای رسمی نیز تأکید میکنند که سیراف بهعنوان یکی از مهمترین بنادر تاریخی ایران، ظرفیت تبدیلشدن به یک مقصد جهانی را دارد.
۴. تقویت هویت فرهنگی و دریایی ایران
ثبت جهانی سیراف، تنها یک اقدام گردشگری نیست؛ بازگرداندن بخشی از هویت تاریخی ایران است.
این بندر، سندی زنده از تعاملات فرهنگی ایران با شرق آفریقا، هند و چین، مهارتهای دریانوردی ایرانیان و نقش ایران در تجارت جهانی پیشامدرن است. به همین دلیل، ثبت جهانی آن به معنای تقویت روایت تاریخی ایران در عرصه بینالمللی است.
۵. فرصت طلایی برای بوشهر
استان بوشهر با داشتن سواحل طولانی، پیشینه دریایی و ظرفیتهای فرهنگی، مدتهاست که میتواند یکی از قطبهای گردشگری ایران باشد. ثبت جهانی سیراف:
برند گردشگری بوشهر را تقویت کرده و مسیرهای گردشگری جدید ایجاد میکند. همچنین به توسعه پایدار ساحلی کمک خواهد کرد و توجه ملی و جهانی را به ظرفیتهای کمترشناختهشده جنوب جلب میکند. این اقدام همچنین با سیاستهای وزارت میراثفرهنگی برای ثبت و حفاظت از گنجینههای خلیج فارس همسو است.
ثبت جهانی سیراف، یک پروژه نمادین نیست؛ سرمایهگذاری بلندمدت برای حفاظت از میراثفرهنگی، تقویت هویت تاریخی و توسعه گردشگری جنوب ایران است.
این اقدام میتواند سیراف را از یک محوطه ارزشمند اما کمتوجه، به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری فرهنگی ایران و جهان تبدیل کند.
در ادامه یادداشت قبلی، این بخش را اضافه میکنم تا نقش فعالان میراثفرهنگی، پژوهشگران، مردم محلی و نهادهای مدنی در حفاظت و ثبت جهانی سیراف برجسته شود. این بخش میتواند بهعنوان ادامه یادداشت یا یک تیتر مستقل در رسانه منتشر شود.
تلاشهای فعالان میراثفرهنگی؛ موتور محرک حفاظت و ثبت جهانی سیراف
اگر امروز نام سیراف دوباره در سطح ملی و جهانی شنیده میشود، بخش مهمی از آن نتیجه سالها پیگیری، پژوهش و مطالبهگری فعالان میراثفرهنگی است؛ کسانی که با وجود محدودیتها، فرسایش طبیعی و فشارهای توسعهای، اجازه ندادند این بندر تاریخی به فراموشی سپرده شود.
احیای روایت فراموششده سیراف
گروههای مختلف پژوهشی در دهههای اخیر با کاوشهای علمی، مستندسازی و انتشار نتایج تحقیقات خود، نشان دادند که سیراف تنها یک بندر تاریخی نیست، بلکه یکی از مهمترین گرهگاههای تمدنی ایران در ارتباط با جهان بوده است.
این پژوهشها پایه علمی پرونده ثبت جهانی را تقویت کرده و اهمیت جهانی سیراف را برای نهادهای بینالمللی روشنتر کرده است.
در سالهای اخیر، انجمنهای مردمنهاد، خبرنگاران حوزه میراث و کنشگران محلی نقش مهمی در: هشدار درباره تخریبها، مطالبه حفاظت قانونی، آگاهسازی عمومی و پیگیری ثبت جهانی ایفا کردهاند.
این تلاشها باعث شد سیراف از یک محوطه کمتوجه، به یک مطالبه ملی تبدیل شود.
مردم محلی، بهویژه خانوادههایی که نسلها در این بندر زندگی کردهاند، با روایتهای شفاهی، همکاری در کاوشها و مراقبت از محوطه، نقش مهمی در حفاظت از سیراف داشتهاند. حمایت جامعه محلی، یکی از معیارهای مهم یونسکو برای ثبت جهانی است و در سیراف این حمایت بهوضوح دیده میشود.
کارشناسان و مدیران میراثفرهنگی در استان بوشهر و وزارتخانه، طی سالهای اخیر با تهیه پروندههای اولیه، انجام مطالعات تکمیلی، تعیین حریم و ضوابط حفاظتی، تعامل با یونسکو و اجرای طرحهای مرمتی گامهای مهمی برای آمادهسازی سیراف جهت ثبت جهانی برداشتهاند.
این همافزایی ها نشان میدهد که حفاظت از میراثفرهنگی تنها با یک نهاد ممکن نیست؛ بلکه نیازمند اراده جمعی است.
انتهای پیام/
نظر شما