به‌گزارش میراث‌آریا، داریوش ذوالفقاری امروز یکشنبه 23 فروردین با اشاره به «میراث دفاع در ایران» از نخستین دیوارهای ایلامی تا پیچیده‌ترین ساختارهای دفاع شبکه‌ای امروز تصریح کرد: این موضوع یک پیوستار تاریخی- فرهنگی است که در آن شکل دفاع تغییر کرده، اما اصل دفاع از مردم، سرزمین، دین و آیین و هویت ثابت مانده است.
او با بیان این که در ایران باستان، دفاع بر دژها، دیوارها، ساختارهای شاهنشاهی و نیروی انسانِ رزمی استوار بود، گفت: در ایران اوایل دوران اسلامی، «دفاع شهری» و نظام قلعه‌داری و رباط‌ها شکل اصلی حفاظت بود. در دوره‌های صفوی و قاجار، دفاع با سیاست، مذهب و فناوری پیوند خورد. در دوران معاصر، دفاع مقدس بزرگ‌ترین نقطۀ عطف حافظۀ جمعی شد و سرانجام، در جنگ ۱۲ روزه، دفاع وارد عرصه‌ای تازه  یعنی دفاع فناوری‌محور، اطلاعات‌محور و جامعه‌محور، شد.
این پژوهشگر با بیان این که اکنون دژهای ایران، مجموعه‌ای از زیرساخت‌های حیاتی، سامانه‌های هوشمند و پدافندی و در کنار آن، مردم و تاب‌آوری اجتماعی‌اند، خاطرنشان کرد: از منظر میراث‌فرهنگی، این تحول به این معناست که دفاع فقط در آثار معماری گذشته نیست بلکه در زیرساخت‌ها، اسناد دیجیتال، روایت‌های مردمی، حافظۀ اجتماعی و شبکه‌های امنیتی نیز تداوم دارد.
رئیس پایگاه پژوهشی دفاع مقدس با اشاره به این که میراث دفاع در ایران نه تنها گذشته‌ای درخشان داشته، بلکه آینده‌ای چندلایه نیز پیش رو دارد، گفت: مستند کردن آن، بر عهدۀ نهادهایی مانند پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری است.
این عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشی برای پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تصریح کرد: پژوهشگاه می‌تواند با تدوین اطلس دفاع، در حوزه‌های متنوعی زیر کارهای ماندگار انجام دهد.
او با اشاره به ظرفیت باستان‌شناسی دفاع مطرح کرد: کاوش علمی خطوط دفاعی ساسانی، مطالعه دژهای اشکانی و سلجوقی و پژوهش میدانی در مناطق عملیاتی دفاع مقدس شامل این حوزه می‌شود.
او با اشاره به حوزه مرمت و حفاظت و ظرفیت‌های این حوزه تصریح کرد: حفظ دیوار گرگان، مرمت دژهای قاجاری و صفوی، حفاظت از بناها و یادمان‌های دفاع مقدس و تدوین شیوه‌نامه‌های مرمت و حفاظت در دوران جنگ و پس ازآن جزو ظرفیت‌های پژوهشگاه به شمار می‌رود.
ذوالفقاری با اشاره به ظرفیت مردم‌شناسی دفاع در پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: ثبت روایت‌های شفاهی جنگ، مطالعه آیین‌های یادبود دفاع و تحلیل فرهنگ مقاومت در مناطق مرزی جزو این بخش‌هاست.
این پژوهشگر به اسناد، کتابخانه و موزه پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری اشاره کرد و گفت: گردآوری اسناد میراث دفاع، دیجیتال‌سازی آرشیوهای تصویری میراث دفاع و ایجاد «موزه ملی میراث دفاع» یا مخزن پژوهشی یکپارچه ظرفیت‌های مهم پژوهشگاه هستند.
او با بیان این که گردشگری دفاع از دیگر قابلیت‌های مهم پژوهشگاه محسوب می‌شود، گفت: گردشگری دفاع یکی از ظرفیت‌های کم‌تر بهره‌برداری‌شده در حوزه میراث‌فرهنگی ایران است، حوزه‌ای که می‌تواند هم به ثبت و انتقال ارزش‌های دفاعی کمک کند و هم در توسعۀ اقتصادی مناطق نقش‌آفرین باشد.
ذوالفقاری در ادامه در خصوص مسیرهای گردشگری دفاع تاریخی بیان کرد: طراحی مسیرهای بازدید از دژهای ایلام، مانا و اورارتو، مسیر ماد ـ هخامنشی شامل نوشیجان، هگمتانه و گودین‌تپه و تدوین مسیر تخصصی «ایران و روم» شامل نبرد خران، دژهای ساسانی و سنگ‌نگاره‌های شاپور است.
او در مورد گردشگری دفاع دوران اسلامی تصریح کرد: بازدید علمی ـ آموزشی از قلعه‌های اسماعیلی مانند الموت، لمبسر، گردکوه و مسیر «سلجوقی ـ ایلخانی» شامل شهرهای دفاعی و قلعه‌های کوهستانی البرز و آذربایجان و معرفی ارگ‌ها و قلعه‌های تاریخی صفوی و قاجاری با رویکرد دفاع سرزمینی جزو این مباحث است.
به گفته این پژوهشگر گردشگری دفاع مقدس شامل بازآفرینی علمی مناطق عملیاتی جنوب (فتح‌المبین، والفجر، بیت‌المقدس)، طراحی سایت‌های بازدید ایمن در غرب کشور (کرمانشاه، ایلام، کردستان) توسعۀ یادمان‌های دیجیتال و موزه‌های تعاملی و  تقویت مسیرهای راهیان نور با رویکرد پژوهشی و آموزشی خواهد بود.
او گردشگری دفاع معاصر را عنوان کرد و گفت: معرفی زیرساخت‌های دفاع غیرعامل (بدون ورود به بخش‌های محرمانه)،  طراحی تورهای آموزشی برای آشنایی با فرهنگ تاب‌آوری شهری، بازنمایی میراث جدید دفاع در جنگ ۱۲ روزه و شکل‌گیری حافظۀ دیجیتال دفاع و  ایجاد «مسیر روایت» که تجربه جنگ مدرن را بازسازی کند.

انتهای پیام/