مهران رشیدی، صنعتگر برجسته تارسازی در ملایر، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با اشاره به دشواری‌های این حرفه اظهار کرد: نوع مواد اولیه و تخصص سازنده نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت نهایی ساز دارد و کسی که دانش و تجربه کافی در این حرفه نداشته باشد، هرچند ممکن است سازی تولید کند، اما نمی‌توان او را تارساز حرفه‌ای دانست.

او افزود: در فرآیند ساخت تار، چوب باید طی مراحلی طولانی آماده‌سازی شود تا ترک نخورد و تاب برندارد. همچنین شیره‌های تنه درخت باید به طور کامل تخلیه و چوب کاملاً خشک شود تا هنگام ساخت، حرکت نکند و تغییر شکل ندهد.

این صنعتگر ملایری ادامه داد: با وجود همه مراقبت‌ها، ممکن است در جریان کار، دسته تار تاب بردارد و کل ساز از بین برود؛ به همین دلیل تارسازی هنری است که بیش از هر چیز به صبر، دقت و حوصله فراوان نیاز دارد.

رشیدی یکی از مهم‌ترین مشکلات امروز سازگران را تولید بی‌رویه و بدون نظارت ساز در ملایر عنوان کرد و گفت: ساز بخشی از فرهنگ موسیقی ایران است و کیفیت آن تأثیر مستقیمی بر خروجی هنری نوازنده دارد. به همین دلیل، سازنده و نوازنده مکمل یکدیگرند و ساز بی‌کیفیت نمی‌تواند اثر هنری مطلوبی خلق کند.

او با انتقاد از تجاری شدن سازسازی افزود: هنگامی که این حرفه صرفاً با نگاه درآمدزایی دنبال شود، کیفیت قربانی می‌شود و در نهایت به پیکره هنر لطمه وارد می‌کند. در حالی‌ که برای ساخت یک تار مناسب، باید از چوب درختانی استفاده شود که بیش از ۴۵ سال عمر داشته باشند، برخی افراد بدون تخصص و بدون توجه به اصول فنی، به شکل گسترده اقدام به قطع درختان و تولید انبوه ساز می‌کنند که این مسئله آسیب جدی به محیط زیست وارد می‌کند.

رشیدی تصریح کرد: در حالی که ساخت هر تار برای او بین ۴۰ تا ۵۰ روز زمان می‌برد و سالانه مصرف کارش به طور متوسط یک درخت است، برخی سازندگان غیرحرفه‌ای سالانه ده‌ها و حتی صدها درخت را برای تولید انبوه تار مصرف می‌کنند.

او با اشاره به هزینه‌های بالای تولید گفت: چوب مورد نیاز برای ساخت یک تار، بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم وزن دارد که بخش زیادی از آن در فرآیند ساخت پرت می‌شود و تنها هزینه کاسه تار به حدود ۲ میلیون تومان می‌رسد. به گفته او، با این شرایط، عرضه تار با قیمت‌های بسیار پایین در بازار، نشان‌دهنده افت کیفیت و استفاده از مواد اولیه نامناسب است.

این صنعتگر برجسته تارسازی همچنین سازگری را کاری سخت و فرسایشی دانست و گفت: فشار مداوم کار پس از سال‌ها موجب آسیب‌هایی مانند آرتروز انگشتان و دست می‌شود. او افزود برای کاهش بخشی از سختی کار، قالبی طراحی کرده است که مراحل اولیه را تسهیل می‌کند، اما بخش اصلی ساخت تار همچنان با دست انجام می‌شود.

رشیدی در ادامه، نبود صنف یا تشکل ویژه تارسازی را از دیگر مشکلات جدی این حرفه برشمرد و اظهار کرد: تا زمانی که صنف مستقل سازسازی وجود نداشته باشد، سازگران نمی‌توانند مجوز رسمی دریافت کنند و از تسهیلات و حمایت‌های قانونی نیز بهره‌مند شوند.

او گفت: به دلیل نبود صنف، بارها به او پیشنهاد شده برای فعالیت خود جواز درودگری بگیرد، در حالی که تارسازی ماهیتی متفاوت با این حرفه دارد. کارگاه او نیز چهار بار به دلیل نداشتن مجوز پلمب شده و در نهایت ناچار شده از حوزه صنایع‌دستی مجوز دریافت کند.

این تارساز ملایری با بیان اینکه با وجود بیش از ۳۰۰ کارگاه تارسازی، هنوز صنف مستقلی برای این حرفه شکل نگرفته است، تأکید کرد: تشکیل یک صنف مستقل، مهم‌ترین راهکار برای ساماندهی مشکلات تارسازان است.

او در پایان با اشاره به دشواری‌های اداری و موانع موجود بر سر راه دریافت تسهیلات افزود: با وجود نیاز جدی این هنر به حمایت، بروکراسی اداری و سنگ‌اندازی‌ها تاکنون مانع استفاده سازگران از تسهیلات شده است.

انتهای پیام/