مدیر ژئوپارک جهانی یونسکو جزیره قشم با تشریح برنامههای دوره جدید مدیریت این مجموعه در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، از هدفگذاری برای ارتقای جایگاه قشم در شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو، توسعه اقتصادی جوامع محلی، حفاظت هوشمند از میراث زمینشناسی، گسترش گردشگری مسئولانه و تقویت برندینگ ملی و بینالمللی ژئوپارک خبر داد.
سجاد اشگرف اظهار کرد: شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو، همانگونه که از نام آن پیداست، برنامهای مبتنی بر شبکهسازی و توسعه در سطوح و ابعاد مختلف برای تحقق اهداف توسعه پایدار است و یکی از الزامات مدیریت ژئوپارک، آشنایی با این شبکهها و توانایی توسعه آنها به شمار میرود.
وی افزود: ژئوپارک جهانی قشم بهعنوان نخستین و قدیمیترین ژئوپارک جهانی در منطقه خاورمیانه و غرب آسیا این ظرفیت را دارد که بهعنوان قطب منطقهای در حوزه زمینگردشگری ایفای نقش کند و در قالب یک جایگاه محوری، به مرکز اثرگذار منطقهای در این حوزه تبدیل شود.
توسعه همکاریهای بینالمللی و نقشآفرینی منطقهای
اشگرف با اشاره به مهمترین برنامههای پیشروی ژئوپارک قشم گفت: توسعه و گسترش همکاریهای بینالمللی، انعقاد تفاهمنامه همکاری با ژئوپارکهای موفق جهان و همچنین اجرایی و عملیاتی کردن تفاهمنامههای پیشین که با تعدادی از ژئوپارکهای مطرح دنیا منعقد شده، در دستور کار قرار دارد.
او ادامه داد: همچنین برنامهریزی اولیه برای برگزاری و میزبانی رویدادهای تخصصی و بینالمللی و ایفای نقش محوری در شبکه ملی ژئوپارکهای ایران نیز مدنظر است.
به گفته وی، با توجه به عضویت قشم در کارگروه تخصصی ژئوپارکهای جزیرهای جهان، تلاش میشود نقش قشم در این شبکه تخصصی تقویت شود تا این ژئوپارک به یکی از مراکز تصمیمسازی ژئوپارکی در منطقه تبدیل شود.
توسعه متوازن گردشگری و اقتصاد محلی در روستاهای کمبرخوردار
مدیر ژئوپارک جهانی قشم با تأکید بر اینکه فلسفه ژئوپارکها بر پیوند میان حفاظت، توسعه و ارتقای سطح اقتصادی جوامع محلی پیرامونی استوار است، اظهار کرد: توسعه زمینگردشگری در روستاهای کمبرخوردار غرب جزیره و نیز ایجاد زیرساختهای لازم در ژئوسایتهای پیرامونی این روستاها برای دستیابی به توسعهای متعادل و متوازن، از مهمترین برنامههای مدیریت جدید است.
وی گفت: ورود ژئوسایتهای جدید به چرخه زمینگردشگری، علاوه بر آنکه موجب توزیع متوازن فضایی گردشگران و جلوگیری از فشار بیش از حد بر برخی پهنههای ژئوسایتی و در نتیجه کاهش تخریبهای انسانی میشود، میتواند تحول اقتصادی قابلتوجهی در روستاهای پیرامونی این ژئوسایتها ایجاد کند.
اشگرف افزود: در حوزه توسعه اقتصادی، حمایت از تولیدات محلی، آموزش و توسعه طراحی و تولید ژئوپروداکتها یا محصولات مرتبط با پدیدههای زمینشناسی، آموزش و توانمندسازی بانوان محلی، حمایت از ایجاد بسترهای عرضه محصولات و بازارچههای استاندارد و در نهایت توسعه شبکه همیاران ژئوپارک جهانی قشم از مهمترین برنامههایی است که بهصورت مستقیم به معیشت و اقتصاد جوامع محلی مرتبط میشود.
وی ادامه داد: اعضای این شبکه میتوانند با استفاده از برند ژئوپارک جهانی قشم برای معرفی جزیره، معرفی ظرفیتهای بومی و نیز عرضه و بازاریابی محصولات خود اقدام کنند و از این بستر برای توسعه فعالیتهای اقتصادی بهره ببرند.
حفاظت هوشمند؛ رویکرد جدید در صیانت از ژئوسایتها
اشگرف در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به برنامههای جدید در حوزه حفاظت از میراث زمینشناسی گفت: با وجود برنامهریزیهای گذشته در زمینه حفاظت و استفاده حداکثری از ظرفیت جوامع محلی و توانمندسازی آنها بهعنوان نگهبانان اصلی این سرزمین و میراث ارزشمند، رویکرد جدید ژئوپارک قشم حرکت بهسمت حفاظت هوشمند است.
وی افزود: بهعنوان نمونه، در مجموعه گنبد و غار نمکدان که در فهرست ۱۰۰ اثر برتر زمینشناسی اتحادیه بینالمللی علوم زمین قرار دارد، توسعه نظام پایش برای پیشبینی و کاهش ریسک مخاطرات طبیعی و نیز استفاده از راهنمای صوتی چندزبانه پیشبینی شده است تا میزان مداخلات فیزیکی و آسیب به ساختار غار کاهش یابد.
مدیر ژئوپارک جهانی قشم تصریح کرد: همچنین توسعه نظام پایش ژئوسایتها مبتنی بر شناسایی مخاطرات و کاهش ریسک آنها، مستندسازی دیجیتال و تهیه برنامههای مدیریت حفاظتی برای ژئوسایتهای حساس نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.
گردشگری مسئولانه با تکیه بر ظرفیت برد محیطی
اشگرف درباره برنامههای توسعه گردشگری مسئولانه گفت: توسعه گردشگری تخصصی در ژئوپارکها یا همان زمینگردشگری یا ژئوتوریسم باید مبتنی بر ظرفیت برد محیطی و اصول پایداری باشد. هدف ما از توسعه زمینگردشگری، گردشگری کنترلشده، آموزشمحور و جامعهمحور است.
وی افزود: در همین راستا، در کنار توسعه زیرساختها، برنامههای آموزشی مدون برای گردشگران و فعالان گردشگری بهصورت مستمر، همانند سالهای گذشته، در دستور کار قرار دارد و در سال جاری این برنامههای آموزشی و نشستهای تخصصی تقویت خواهد شد.
او ادامه داد: همچنین با توسعه فضایی گردشگران در ژئوسایتهای جدید که با ایجاد زیرساختها وارد چرخه زمینگردشگری خواهند شد، از تمرکز بیش از حد بازدیدها در برخی ژئوسایتها جلوگیری میشود و فشار ناشی از حضور گردشگران کاهش پیدا میکند.
اشگرف تأکید کرد: استفاده از ظرفیت و پتانسیل جامعه محلی در این حوزه بسیار حائز اهمیت است، زیرا با بهرهگیری از نظرات، توصیهها و رهنمودهای جامعه محلی در نشستهای تخصصی و تبادلنظرها، میتوان در راستای توسعه گردشگری مسئولانه و جامعهمحور گامهای بزرگتری برداشت.
فناوریهای نوین در خدمت مدیریت علمی ژئوپارک
مدیر ژئوپارک جهانی قشم در ادامه، فناوریهای نوین و تکنولوژیهای جدید را از ابزارهای کلیدی مدیریت آینده ژئوپارک دانست و گفت: در سالهای گذشته، اتفاقات خوبی در این حوزه رقم خورد و از جمله تورهای مجازی و برنامه کاربردی یا اپلیکیشن راهنمای بازدید ژئوپارک جهانی قشم تولید و در اختیار گردشگران قرار گرفت.
وی افزود: در برنامههای جدید، استفاده از سامانههای هوشمند پایش محیطی، محتوای دیجیتال چندزبانه، تورهای مجازی جدید با فناوری VR، توسعه اپلیکیشن راهنمای بازدید، ارتباط الکترونیکی و ایجاد داشبورد الکترونیکی برای همیاران ژئوپارک جهانی قشم و همچنین بهرهگیری از فناوریهای مبتنی بر GIS و دادههای مکانی در برنامه توسعه ژئوپارک دیده شده است.
اشگرف تصریح کرد: هدف از این رویکرد آن است که ضمن ارتقای کیفیت تجربه گردشگر، مداخلات فیزیکی و تداخلات انسانی در ژئوسایتها تا حد امکان کاهش یابد و مدیریت علمیتر و بهروزتری بر منابع طبیعی اعمال شود؛ البته تحقق این اهداف نیازمند انطباق با منابع و حمایتهای موجود است تا این مسیر بهتدریج تکمیل شود.
تقویت مشارکت اجتماعی و ارزیابی عملکرد همیاران
او در بخش دیگری از این گفتوگو، ژئوپارکهای جهانی را از جمله الگوهای نوین توسعه پایدار سرزمینی دانست که بر پایه تعامل میان حفاظت، آموزش، توسعه جوامع محلی و مشارکت اجتماعی شکل گرفتهاند.
اشگرف گفت: بررسی تجربههای موفق جهانی نشان میدهد که موفقیت ژئوپارکها بیش از آنکه صرفاً وابسته به ظرفیتهای زمینشناسی باشد، به کیفیت حکمرانی، سطح مشارکت جوامع محلی و انسجام نهادی وابسته است؛ از همین رو در ژئوپارک جهانی قشم، جامعه محلی بهعنوان ستون اصلی موفقیتمورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: تجربه موفق شبکه همیاران ژئوپارک قشم نشان داده است هرجا مردم و جوامع محلی پیرامونی در مدیریت مشارکت داشتهاند، نتایج موفقتری حاصل شده است. به همین دلیل، در دوره جدید برنامه جامعی برای این شبکه در نظر گرفته شده و شبکه همیاران توسعه خواهد یافت.
مدیر ژئوپارک جهانی قشم خاطرنشان کرد: اعضای این شبکه از نظر میزان مشارکت، نوع فعالیت و کیفیت عملکرد مورد ارزیابی قرار میگیرند و نشانهای اختصاصی به آنها اهدا خواهد شد. همچنین تفاهمنامههای رسمی پیشین با نهادهای اجتماعی روستاها، دهیاریها و شوراها برای مشارکت در مدیریت ژئوسایتها تقویت میشود.
وی گفت: علاوه بر این، اختصاص درصدی از منابع درآمدی حاصل از فروش بلیط ورودی ژئوسایت به جامعه محلی روستاهای همجوار بهعنوان یکی از مدلهای موفق مشارکت در مدیریت ژئوسایتها در دنیا، مورد توجه قرار خواهد گرفت؛ بهگونهای که بخشی از درآمد حاصل از ورود گردشگران برای توسعه همان روستاها اختصاص یابد.
تکمیل مراکز بازدید و ارتقای هویت بصری ژئوپارک
اشگرف درباره برنامه ژئوپارک جهانی قشم برای توسعه زیرساختها و هویت بصری نیز گفت: تجهیز و توسعه مراکز بازدید یا ویزیتورسنترها از سال ۱۴۰۳ در دستور کار قرار گرفت. طرحهایی که در سال ۱۳۹۶ آماده شده بود، پس از هفت سال به مرحله قرارداد با پیمانکار رسید و اکنون سه ویزیتور سنتر در ژئوسایتهای چاهکوه، نمکدان و دره تندیسها در مسیر تکمیل و تجهیز قرار دارند.
وی افزود: در حوزه خواناسازی و هویت بصری ژئوپارک نیز در سالهای گذشته اقدامات مهمی انجام شده و در دوره جدید این روند با استانداردهای جدید ادامه خواهد یافت. به گفته او، پروژه یکپارچهسازی تابلوها، علائم راهنما، تابلوهای تفسیری و مبلمان منطبق با علائم محیطی در ژئوسایتها و در سطح جزیره اجرا خواهد شد.
رئیس ژئوپارک جهانی قشم تأکید کرد: هدف آن است که گردشگران و بازدیدکنندگان از لحظه ورود به جزیره، در تمامی نقاط آن حضور در یک محدوده جهانی و منطقه تحت حفاظت یونسکو را احساس کنند و تجربهای منسجم و موفق از سفر به قشم داشته باشند.
برند ژئوپارک جهانی یونسکو قشم
اشگرف در پایان گفت: برند ژئوپارک جهانی یونسکو قشم یک ظرفیت بزرگ بینالمللی برای جزیره است و در تلاش هستیم در دوره جدید، با همکاری سایر دستگاه های اجرایی، این برند را به ابزاری برای معرفی جزیره، توسعه گردشگری، جذب سرمایهگذاری و معرفی فرهنگ و هویت بومی و محلی قشم تبدیل کنیم.
وی افزود: تولید محتواهای چندرسانهای، تورهای مجازی، مستندهای تخصصی، حضور در نمایشگاهها و رویدادهای تخصصی، رایزنیهای مرتبط در این رویدادها، همکاری با برخی خطوط هوایی و خطوط حملونقل برای معرفی ژئوپارک در مبادی گردشگری جزیره قشم و همچنین استفاده از پلتفرمها و بسترهای دیجیتال بینالمللی، از جمله برنامههایی است که برای تقویت برند ملی و جهانی ژئوپارک قشم مدنظر قرار دارد.
انتهای پیام/
نظر شما