حمید رضا محمودی قوژدی رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان رضوی در یادداشتی نوشت: با رویکرد تحلیلی به بررسی همافزایی میان «زیرساختهای کلان» و «جاذبههای متنوع» جهت افزایش ماندگاری گردشگر پرداخته میشود.
بخش اول: زیرساختهای کلان؛ ستونهای توسعه گردشگری
ماندگاری گردشگر در یک منطقه، بیش از هر چیز به سهولت دسترسی و کیفیت خدمات بستگی دارد. گناباد در این حوزه از مزیتهای رقابتی بالایی برخوردار است:
۱. شبکه مواصلاتی و ترانزیتی:
گناباد نقطه اتصال و شریان اصلی راههای مواصلاتی جنوب، جنوب شرق و شرق کشور است. قرارگیری در مسیر جادههای ترانزیتی، این شهرستان را به توقفگاهی اجباری و انتخابی برای مسافران تبدیل کرده است.
همچنین، پروژه در حال اجرای راه آهن و وجود فرودگاه گناباد، مثلث طلایی دسترسی (زمینی، ریلی و هوایی) را تکمیل کرده و فاصله زمانی تا مراکز استانها و پایتخت را به حداقل میرساند.
۲. زیرساختهای بهداشتی و سلامت (گردشگری سلامت):
وجود بیمارستان علامه بهلول گنابادی با حوزه نفوذ منطقهای، فراتر از یک مرکز درمانی است. این بیمارستان با دارا بودن:
- اورژانس هوایی، اتوبوسی و موتوری.
- بخش ویژه بیماران بینالمللی (IPD).
- توانمندی در جذب دانشجویان بینالمللی.
- دهها درمانگاه مجهز و پایگاههای اورژانس جادهای.
گناباد را به «قطب درمان جنوب خراسان» تبدیل کرده است که پتانسیل عظیمی برای جذب گردشگر سلامت از کشورهای همسایه فراهم میآورد.
بخش دوم: ویترین افتخارات جهانی و ملی (حوزه گردشگری)
گناباد از معدود شهرهای ایران است که در دو نهاد بینالمللی (یونسکو و فائو) دارای نشان جهانی است:
۱. میراث ثبت شده جهانی:
- قنات قصبه (یونسکو): عمیقترین و یکی از عجیبترین قناتهای جهان که شاهکار مهندسی ایران باستان است.
- نظام زراعی زعفران مبتنی بر قنات (فائو): ثبت در سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد به عنوان میراث کشاورزی جهانی (GIAHS).
۲. آثار کاندید در لیست جهانی (در جریان ثبت):
- روستای ریاب: کاندیدای سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) به عنوان روستای جهانی.
- مسجد جامع قصبه: در لیست انتظار ثبت یونسکو.
- سماق گناباد: در جریان ثبت در سازمان فائو (جیاس) به دلیل ارگانیک بودن و روش خاص برداشت.
بخش سوم: تنوع گونههای گردشگری در پهنه گناباد
گناباد محصولی برای هر نوع سلیقه گردشگری دارد:
۱. گردشگری فرهنگی و مفاخر:
با ۱۹۲ اثر ثبت شده ملی (ملموس و ناملموس)، این شهر موزهای روباز است. حضور مشاهیری چون:
- شیخ بهلول گنابادی: نماد مقاومت و عرفان.
- خواجه اختیار منشی گنابادی: مبدع خط تعلیق.
- منجمان دوره صفوی و معاصران: همچون پروفسور پاکدامن و پروین گنابادی.
۲. اکوتوریسم و ژئوتوریسم (از کویر تا کوهستان):
- شمال شهرستان: کویر بکر «دق حاج اسحاق روشناوند»، کلوتهای شگفتانگیز قوژد (جایگزین مناسب کلوتهای شهداد)، رملهای عمرانی، طاقزارها و رودخانه فصلی کالشور.
- جنوب شهرستان (منطقه براکوه): روستاهای ییلاقی و خوش آب و هوا، آبشار کاخک، سازههای زیرزمینی و سد کاخک.
۳. گردشگری مذهبی:
وجود ۸ امامزاده واجبالتعظیم که در رأس آنها مرقد مطهر امامزاده سلطان محمد عابد (ع) در کاخک(برادر گرامی حضرت رضا علیهالسلام) قرار دارد، سالانه پذیرای میلیونها زائر است.
۴. گردشگری نجوم و ادبی:
- نجوم: مدرسه نجومیه و پیشینه تاریخی منجمان بزرگ، گناباد را به بهشت اخترشناسان تبدیل کرده است.
- ادبی: پیوند با حماسه «دوازده رخ» شاهنامه و مشاهیر بزرگ ادبی، ظرفیت گردشگری محتوایی بالایی ایجاد کرده است.
بخش چهارم: زیرساختهای اقامتی و خدماتی؛ ضامن ماندگاری گردشگر
تأمین نیازهای اولیه گردشگر، مهمترین فاکتور در تبدیل یک «مسافر ترانزیتی» به «گردشگر مقصد-محور» است. گناباد با دارا بودن زیرساختهای کامل اقامتی و رفاهی، توانایی میزبانی از توریستهای داخلی و خارجی را در تمام ابعاد فراهم کرده است.
۱. ظرفیت اقامتی متنوع (۸۵۰ تخت رسمی) :
شهرستان گناباد با برخورداری از ۴ هتل و ۲۶ بومگردی، طیف وسیعی از نیازهای اقامتی را پوشش میدهد:
- هتلها: مناسب برای گردشگران کسبوکار، خانوادههای با درآمد متوسط و بالای و توریستهای بینالمللی.
- بومگردیها: مناسب برای عاشقان طبیعت، اکوتوریسم و تجربه زندگی روستایی در مناطق شمالی (کویرنشین) و جنوبی (ییلاقی) شهرستان.
این تنوع باعث شده است تا گردشگر صرفاً با نگاه کردن به اقامتگاه، به تجربهای اصیل دست یابد.
۲. شبکه خدماتی و رفاهی گسترده:
برای تسهیل فرآیند سفر، زیرساختهای زیر در گناباد تعبیه شدهاند:
- مقررات مسافرتی: وجود ۲ آژانس خدمات مسافرتی برای هماهنگی تورهای داخلی و خارجی.
- تفریحات و کمپگردی:۲ کمپ گردشگری (بیدخت و کاخک) به همراه دهها مرکز تفریحی ویژه کودکان و خانوادهها.
- بهداشت و درمان: چندین درمانگاه شبانهروزی، داروخانههای ۲۴ ساعته و دهها مجتمع بهداشتی-نمازخانهای در مسیرها و شهر.
- تغذیه: دهها رستوران و کافهشاپ درونشهری، ۳ رستوران بینراهی تحت پوشش استاندارد و دهها رستوران غیررسمی حاشیه جاده.
- خدمات خودرویی: ۵ جایگاه سوخت حاشیه جادهای و دهها فروشگاه خدمات خودرویی و مواد غذایی.
- خدمات مالی: دهها خودپرداز بانکی و فروشگاههای حاشیه جاده برای دسترسی آسان به پول نقد و کالاهای اولیه.
۳. مناطق هدف گردشگری مصوب (کوتاهترین راه به توسعه پایدار):
هستههای اصلی توسعه گردشگری گناباد در قالب مناطق هدف گردشگری سازماندهی شدهاند:
- منطقه هدف گردشگری آبسار کاخک: به عنوان قلب تپنده اکوتوریسم جنوب شهرستان.
- روستای هدف گردشگری: روستای ریاب (به عنوان نماد زندگی کاریزی).
- روستای بافت ارزشمند روستایی: حفظ معماری بومی در روستاهای ییلاقی و کویری.
- بافت تاریخی شهری: بافت قدیمی شهر گناباد که خود جاذبهای برای عکسبرداری و گردشگری شهری است.
- بوستانها: دهها بوستان روستایی و شهری که فضای سبز و استراحت را برای گردشگران فراهم میکند.
بخش پنجم: تحلیل نهایی و نتیجهگیری؛ چرا گناباد؟
بررسی دادههای فوق نشان میدهد که شهرستان گناباد دارای «مثلث طلایی گردشگری» است:
1. جاذبههای جهانی و منحصربهفرد: (قنات قصبه، کلوتها، امامزاده کاخک، شیخ بهلول). این موارد دلیل اصل بازدید هستند.
2. زیرساختهای مواصلاتی قوی: (فرودگاه، راهآهن در حال اجرا، محورهای ترانزیتی). این موارد دسترسی آسان را تضمین میکنند.
3. زیرساختهای اقامتی و خدماتی کافی: (هتلها، بومگردیها، بیمارستان منطقهای). این موارد ماندگاری را افزایش میدهند.
وجود بیمارستان علامه بهلول به عنوان یک زیرساخت استراتژیک، نه تنها خدمات درمانی ارائه میدهد، بلکه امنیت روانی گردشگران (به ویژه سالمندان و کودکان) را در سفر تضمین میکند. همچنین، ثبت آثار در یونسکو و فائو، اعتبار جهانی گناباد را دوچندان کرده و آن را به عنوان یک مقصد «باکلاس» فرهنگی به تصویر میکشد.
پیشنهاد راهبردی:
با توجه به پتانسیلهای عظیم، پیشنهاد میشود گناباد به عنوان «شهر قنات و نجوم» در نقشههای گردشگری کشور معرفی شود و کمپینهای تبلیغاتی مشترکی با محورهای ترانزیتی جنوب کشور طراحی گردد تا مسافران جادههای ترانزیتی را به توریستهای مقصد تبدیل کند.
انتهای پیام/
نظر شما