محمدرضا تاجیک نویسنده و ورامین‌شناس در یادداشتی نوشت: پهنه تاریخی دشت ورامین با سابقه  برخورداری از تشیع علوی، میراث دار آیین های کهن سنتی و مذهبی است که برگرفته از قیام عاشورا و حوادث منتهی به قبل و بعد آن است.حال مردم مذهبی شهرستان ورامین، بعد از هزار و چهارصد سال از این واقعه ی عظیم، با انتقال سینه به سینه ی باورها و اعتقادات مذهبی خود، قرن ها است آنها را در قالب آئین هایی باشکوه به اجرا می گذارند که گویی، این واقعه تازه و در روزها و یا سال های اخیر حادث شده است.
یکی از همین مظاهری که برگرفته از باورهای مذهبی و بخشی از نمادهای عاشورایی (نماد علم حضرت ابوالفضل ع) است، علم مشهور روستای کهنه گل در شهر ورامین است که با سابقه ایی حدود دویست ساله در مجلس گردانی روز عاشورای این روستا، در اذهان مردمان مذهبی این دیار از جایگاه ویژه ایی برخوردار است.
آنگونه که برخی از بزرگان این روستا معتقدند، در زمان فتحعلیشاه قاجار، جمعی از طایفه بزرگ کنگرلو از منطقه نخجوان کشور آذربایجان فعلی به روستای کهنه گل ورامین کوچانده و یا مهاجرت نموده و ساکن شدند. از آنجا که اینان از ترک های مسلمان شیعه مذهب بودند، با انتقال و همراه آوردن عَلَم مشهور طایفه اشان که به شکل صلیب بود، در روز عاشورا با آن عزاداری و مجلس گردانی می کردند.
کنگرلوها با روایت های مختلف معتقد بودند که این علم، قسمتی از علم حضرت ابوالفضل (ع) بوده و حتی کرامات و معجزاتی از آن نقل می کردند.
در مرکز روستا و مکانی که معتقدند محل شهادت امامزاده یحیی (ع) از اولاد امام حسن مجتبی (ع) و به نام قتلگاه و یا شهیدگاه معروف است، در محل مسجدی که امروزه به نام باب الحوائج است، اتاقی را به نام اتاق علم مهیا کردند و علم را در داخل جلد چرمی سبزرنگ و بر روی بالشتی از گُل سرخ با بوی گلاب قرارداده و در جعبه ایی با عنوان "صندوق علم" در گوشه ی طاقچه این اتاق نگهداری می کردند.
هرچند که کاربرد و استفاده از این علم، یکبار در سال و آن هم چند ساعتی در روز_عاشورا بود، ولی در بقیه ی ایام سال زائرانی داشت که باحضور در این اتاق و با واسطه قراردادن حضرت ابوالفضل(ع) در درگاه خداوند و به امید برآورده شدن حاجات خود، به دیدن علم می آمدند و آن را بنا بر احترام، دو دستی برداشته و پس از بوسه زدن، در جایگاهش قرار می دادند.
روز عاشورا که فرا می رسید، هیات های عزادار از سراسر دشت ورامین ازجمله هیات های بزرگ سینه زن سیدفتح الله و شاه حسین ورامین و روستاهای امرآباد، کلاته، دهوین، خواجه ولی، حصارک و قلعه سین و همچنین از شهرهای تهران، ری، کاشان، قم و ... به منظور عزاداری، دیدن علم و پرداخت نذوراتشان، در محل شهیدگاه این روستا گِرد هم می آمدند.
در این روز علم را به دسته چوبی بلند چند متری که با پارچه های مشکی و سبز پوشانده شده بود، می بستند و آن را به داخل شهیدگاه می آوردند.علمدار، پایه علم را داخل حمایل دور کمرش قرار می داد و حدود چند ساعت تا ظهر عاشورا، این علم به ترتیب توسط علمدارانی که تا حدود ده نفر بودند، در میان عزاداران می چرخید و حرکت می کرد و عده ایی به دور آن سینه می زدند و با صدای بلند، حسین حسین می گفتند. در این هنگام که عزاداری به اوج خود رسیده بود، هر کس نذری داشت، با اشاره ایی، علمدار، علم را مقابل او آورده و خم می کرد و او پس از بوسیدن علم، نذر خود را در داخل کیسه های چرمی که به کمر افراد مخصوص جمع آوری نذورات بسته شده و دور علم حرکت می کردند، می ریخت.
مراسم علم گردانی چند ساعتی ادامه داشت و در هنگام اذان ظهر که مصادف با شهادت حضرت امام حسین(ع) است، علم در مقابل حسینیه بنی فاطمه بر زمین می خورد. آنگاه متولیان علم را بر دوش می گرفتند و شعارگویان آن را تا جایگاه خویش در اتاق علم همراهی می کردند.در این بین مشایعت کنندگان دو دسته می شدند و عده ایی با صدای بلند شعار می دادند "حسین چه شد؟ شهید شد" و عده ایی دیگر در جواب آنها شعار می دادند "پس خاک بر سرما".
برخی معتقد بودند در هنگامی که علم بر زمین می خورد، سه قطره خون از آن بر زمین می چکید و چون ازدحام جمعیت وجود داشت، دیدن آن برای همه ی عزاداران قابل رویت نبود.
پس از پایان مراسم، عزاداران خاک محلی را که علم در آنجا بر زمین خورده بود، برای تبرک به یادگار می بردند و اگر حاجتشان برآورده می شد، در مراسم سال بعد نذرشان را ادا می کردند.
هرچند که اهالی معتقد بودند که هروقت علم دزدیده و یا گم شود، صبح روز عاشورا به جایگاه خودش باز می گردد و چه بسا که این اتفاق چندین بار حادث شده و علم در این روز بازگشته بود، اما در اوایل دهه۱۳۶۰ با مفقود شدن علم و پیدانشدن و بازنگشتن آن، چراغ برگزاری این مراسم مذهبی، خاموش شد.
استاد سعید وزیری نویسنده کتاب "تاریخ ورامین" معتقد است در همان سال ها، علم توسط ژاندارمری و یا شهربانی توقیف و اینگونه بود که این علم از گردونه عزاداری روستای کهنه گل خارج شد.

انتهای پیام/