میراثآریا: نام تختجمشید روایتگر یکی از درخشانترین فصلهای تاریخ ایران و نمادی از شکوه معماری، هنر، مدیریت و اندیشه سیاسی در روزگار هخامنشیان است.
این مجموعه باشکوه که در دامنه کوه رحمت و در دشت مرودشت استان فارس قرار دارد، از حدود سال ۵۱۸ پیش از میلاد به فرمان داریوش بزرگ بنیان نهاده شد و در دوران خشایارشا و اردشیر یکم گسترش یافت. ساخت این مجموعه دههها ادامه داشت و نتیجه آن، شکلگیری یکی از بزرگترین پروژههای معماری جهان باستان بود.
تختجمشید که در منابع کلاسیک با نام پرسپولیس شناخته میشود، شهری آیینی و تشریفاتی به شمار میرفت که مهمترین مراسم رسمی، از جمله آیینهای نوروزی و پذیرش نمایندگان سرزمینهای تابع امپراتوری، در آن برگزار میشد.
آنچه این مجموعه را در میان آثار جهان ممتاز کرده، هماهنگی شگفتانگیز میان هنر، مهندسی، نمادپردازی و سازمان فضایی است. تالار آپادانا، دروازه ملل، کاخ تچر، کاخ هدیش، تالار صدستون و دهها نقشبرجسته بینظیر، تصویری روشن از توان فنی و نگاه هنری معماران ایرانی در بیش از دو هزار و پانصد سال پیش ارائه میکنند.
نقشبرجستههای تختجمشید نیز از مهمترین اسناد تصویری جهان باستان به شمار میروند. در این آثار، نمایندگان اقوام گوناگون امپراتوری هخامنشی با پوشش، هدایا و آیینهای ویژه خود به تصویر کشیده شدهاند؛ روایتی سنگی از تنوع فرهنگی، نظم سیاسی و گستره جغرافیایی یکی از بزرگترین امپراتوریهای تاریخ.
با تصویب کنوانسیون میراثجهانی یونسکو در سال ۱۹۷۲، زمینهای تازه برای معرفی برجستهترین آثار فرهنگی و طبیعی جهان فراهم شد. ایران در میانه دهه ۱۳۵۰ به این کنوانسیون پیوست و همزمان، روند تدوین نخستین پروندههای ثبت جهانی آثار شاخص کشور آغاز شد.
در این میان، زندهیاد دکتر شهریار عدل، باستانشناس و پژوهشگر برجسته ایرانی، از چهرههای اثرگذار در پیگیری عضویت ایران در کنوانسیون میراث جهانی و فراهمسازی مقدمات ثبت نخستین آثار کشور در یونسکو بود. او همراه با دیگر متخصصان و مدیران وقت میراثفرهنگی، نقش مهمی در معرفی ظرفیتهای کمنظیر میراث ایران در مجامع بینالمللی ایفا کرد؛ تلاشهایی که زمینه ثبت جهانی چغازنبیل، تختجمشید و میدان نقشجهان را فراهم ساخت.
سرانجام در سومین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که در سال ۱۹۷۹ برگزار شد، تختجمشید با شماره ۱۱۴ در فهرست میراثجهانی به ثبت رسید؛ رخدادی که جایگاه این مجموعه را بهعنوان یکی از ارزشمندترین آثار فرهنگی جهان تثبیت کرد.
ثبت جهانی تختجمشید، ثبت بخشی از حافظه تمدنی بشریت بود. این مجموعه، امروز نهتنها مقصد میلیونها پژوهشگر و گردشگر از سراسر جهان است، بلکه یکی از مهمترین نمادهای هویت تاریخی ایران و گواهی زنده بر سهم ایرانیان در تاریخ معماری، شهرسازی، هنر و مدیریت جهان باستان به شمار میرود.
اکنون و بیش از چهار دهه پس از آن رویداد، تختجمشید همچنان یکی از شناختهشدهترین نمادهای میراثجهانی ایران است؛ اثری که شکوه آن، هر سال هزاران بازدیدکننده را از سراسر جهان به دامنه کوه رحمت میکشاند و یادآور این حقیقت است که میراث فرهنگی، زبان مشترک ملتها و پلی میان گذشته، حال و آینده است.
انتهای پیام/
نظر شما