عرفان عراقی‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با اشاره به جلوه‌های فرهنگی ماه مبارک رمضان در کرمان اظهار کرد: آیین‌های رمضانی این خطه کویری، بازتابی از فرهنگ غنی و ریشه‌دار مردم کرمان است؛ فرهنگی که معنویت را با کنش اجتماعی و همبستگی محله‌محور پیوند زده است.

وی با تشریح رسم «کلیدزنی» افزود: در شب‌های ماه رمضان، بانویی با پوشاندن چهره، سینی‌ای حاوی آیینه، سرمه‌دان و قرآن را برمی‌داشت و به درِ خانه‌ها می‌رفت. او با ضربه زدن کلید یا قاشق بر سینی یا قابلمه، صاحبخانه را از حضور خود آگاه می‌کرد. اگر از درون خانه صدای «چراغ بیاور» یا «شیرینی بیاور» شنیده می‌شد، نشانه‌ای از امید به دریافت هدیه بود.

این کارشناس میراث‌فرهنگی و مرمت بناهای تاریخی ادامه داد: صاحبخانه پس از نگریستن در آیینه، شیرینی، قند یا وجه نقد در سینی می‌گذاشت. هدایای گردآوری‌شده از شب سوم ماه رمضان تا عید فطر، به نیازمندان اهدا می‌شد. در واقع، این آیین شکلی نمادین از مشارکت اجتماعی و حمایت معیشتی در بستر معنویت رمضان بوده است.

عراقی‌پور با اشاره به رسم «الله‌رمضونی» نیز تصریح کرد: جوانان محلات، پس از افطار در قالب گروه‌های چندنفره به کوچه‌ها می‌رفتند. سرگروه اشعار مخصوص این مراسم را می‌خواند و از اهالی درخواست کمک می‌کرد. صندوقدار گروه، هدایای نقدی و خوراکی را جمع‌آوری می‌کرد و در پایان ماه، این اقلام میان مستمندان توزیع می‌شد.

وی این آیین را نمونه‌ای از «اقتصاد همدلانه محله‌محور» دانست و گفت: الله‌رمضونی نه‌تنها یک سنت آیینی، بلکه تمرینی اجتماعی برای مسئولیت‌پذیری نسل جوان در قبال جامعه بوده است؛ الگویی که می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی امروز نیز الهام‌بخش باشد.

این پژوهشگر کرمان‌شناسی در بخش دیگری از سخنان خود به سنت پخت و توزیع «ابراهیم‌خانی» اشاره کرد و افزود: ابراهیم‌خانی نوعی شله‌زرد نذری است که در مراسم مذهبی و به‌ویژه در ماه رمضان میان مردم کرمان رواج دارد. این خوراک نذری، که قدمت آن به دوره قاجاریه و حکومت ابراهیم‌خان بازمی‌گردد، نمادی از پیوند تاریخ محلی با آیین‌های دینی مردم است.

عراقی‌پور تاکید کرد: آیین‌هایی مانند کلیدزنی، الله‌رمضونی و پخت ابراهیم‌خانی، فراتر از کارکرد آیینی، شبکه‌ای از همدلی، سخاوت و انسجام اجتماعی را در بطن جامعه شکل می‌دهند. این سنت‌ها نشان می‌دهد که رمضان در کرمان، عرصه‌ای برای بازتولید سرمایه اجتماعی و تقویت پیوندهای انسانی است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: صیانت از این میراث ناملموس، مستلزم ثبت، مستندسازی و بازخوانی آن در چارچوب سیاست‌های فرهنگی معاصر است؛ چرا که چنین آیین‌هایی می‌توانند به‌عنوان الگوهای بومی همبستگی اجتماعی، در تقویت هویت فرهنگی و انسجام ملی نقش‌آفرین باشند.

انتهای پیام/