امانالله قراییمقدم در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به جایگاه تاریخی ایران در شکلگیری تمدن جهانی اظهار کرد: ایران یکی از سه منطقهای است که فرهنگ بشری از آنجا آغاز شده است؛ در کنار مصر و یونان، ما نیز صاحب تمدنی ریشهدار و مستمر هستیم. این پیشینه سرمایهای راهبردی برای امروز و آینده ماست.
وی با بیان اینکه طی دهههای گذشته در مقالات متعدد نسبت به خطر بیگانگی فرهنگی هشدار داده است، افزود: سالها پیش نوشتم زنگها برای که به صدا درمیآید؛ بیگانگی با فرهنگ ملی از کودکستان آغاز میشود. وقتی آموزش رسمی، رسانه و نهادهای فرهنگی نتوانند پیوند نسل جدید با ریشههای هویتی را برقرار کنند، نتیجه آن گسست نسلی و بحران معنا خواهد بود.
این جامعهشناس با تاکید بر اینکه فرهنگ زیربنای همه تحولات اجتماعی است، تصریح کرد: همهچیز از فرهنگ آغاز میشود و به فرهنگ بازمیگردد. اگر در حوزه سیاست، اقتصاد یا سبک زندگی با چالش مواجه هستیم، باید ریشه آن را در ضعف سیاستهای فرهنگی جستوجو کنیم.
قراییمقدم با اشاره به سنتهای ایرانی گفت: در ایران باستان، در طول سال تقریباً هر ماه آیین و جشنی وجود داشت که پیوند انسان، طبیعت و جامعه را تقویت میکرد؛ از نوروز و فروردینگان تا مهرگان و سده. این آیینها سازوکارهای هویتساز و انسجامآفرین بهشمار میرفتند.
وی افزود: وقتی دانشآموز ما با میراث ملموس و ناملموس کشورش آشنا نمیشود، وقتی او را به موزهها، محوطههای تاریخی و نمادهای تمدنی نمیبریم، چگونه انتظار داریم نسبت به هویت ملی خود احساس تعلق داشته باشد؟.
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش نمادهای ملی در تقویت حس تعلق خاطر خاطرنشان کرد: در بسیاری از کشورها، نمادهای تاریخی و فرهنگی بهعنوان عناصر هویتبخش در فضاهای شهری برجسته میشوند. این نمادها صرفاً پیامهای فرهنگیاند که به نسل جدید میگویند ریشهدار هستند.
قراییمقدم با انتقاد از دوگانهسازیهای فرهنگی اظهار داشت: تقویت فرهنگ ملی به معنای نفی دین یا مدرنیته نیست. اتفاقاً فرهنگ ایرانی در طول تاریخ توانسته است میان سنت، دین و عقلانیت جمع کند. اگر ما این پیوند تاریخی را درست روایت نکنیم، میدان را به روایتهای سطحی و گسستآفرین واگذار کردهایم.
وی با اشاره به تجربههای شخصی خود در مجامع علمی بینالمللی گفت: در یکی از نشستهای علمی در خارج از کشور، وقتی از ظرفیتهای فرهنگ ایرانی سخن گفتم، برخی اساتید اذعان کردند که ما در معرفی میراث خود کمکاری کردهایم. مسئله این است که دیگران ارزش این سرمایه را میدانند، اما خود ما گاهی از آن غافلیم.
این جامعهشناس تاکید کرد: جوان امروز پرسشگر است و همهچیز را به بوته آزمون میگذارد. این ویژگی را نباید تهدید تلقی کرد؛ بلکه باید با ارائه روایت علمی، مستند و جذاب از تاریخ و فرهنگ ایران، او را اقناع کرد. هویت تحمیلی شکل نمیگیرد؛ هویت باید آگاهانه و از مسیر آموزش و تجربه فرهنگی ساخته شود.
قراییمقدم با بیان اینکه بیتوجهی به فرهنگ، پیامدهای اجتماعی گستردهای دارد، تصریح کرد: اگر سرمایه فرهنگی تضعیف شود، انسجام اجتماعی آسیب میبیند. در چنین شرایطی، گرایش به الگوهای بیرونی افزایش مییابد و جامعه دچار نوعی ازخودبیگانگی میشود.
وی در پایان با تاکید بر ضرورت بازنگری در سیاستهای فرهنگی کشور گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری باید هم و غم خود را بر تقویت هویت ملی متمرکز کنیم. این امر از آموزشوپرورش، رسانه، دانشگاه و نهادهای فرهنگی آغاز میشود. اگر فرهنگ را در اولویت قرار دهیم، بسیاری از مسائل دیگر نیز در مسیر اصلاح قرار خواهد گرفت؛ زیرا در نهایت، همهچیز از فرهنگ است و به فرهنگ بازمیگردد.
انتهای پیام/
نظر شما