مجتبی گهستونی روزنامهنگار و دبیر سرویس نخبگان و سمنهای میراث آریا در یادداشتی نوشت: نشست هماندیشی فعالان مدنی، تشکلهای مردمنهاد و برخی بهرهبرداران و کارشناسان حوزه میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با مدیریت میراثفرهنگی خوزستان، بیش از آنکه یک جلسه صرفاً گفتوگومحور باشد، بازتابی از مجموعه دغدغهها، چالشها و پیشنهادهایی بود که سالها در فضای تخصصی و مدنی این حوزه مطرح میشود. مرور دیدگاههای مطرحشده در این نشست نشان میدهد که فعالان این عرصه بر چند محور اصلی تأکید دارند؛ تقویت مشارکت اجتماعی، توجه به اقتصاد گردشگری، حفاظت جدیتر از میراث تاریخی و ایجاد سازوکارهای پایدار برای مدیریت بحران.
یکی از محورهای مهم مطرحشده، نقش سازمانهای مردمنهاد در تقویت پایگاه اجتماعی میراثفرهنگی بود. بر اساس دیدگاههای مطرحشده، سمنها میتوانند با ایجاد بسترهای فرهنگی و اجتماعی مناسب، آگاهی عمومی نسبت به اهمیت میراث تاریخی و طبیعی را افزایش دهند و جامعه را در حفاظت از این سرمایهها شریک کنند. در این نگاه، سمنها حلقه اتصال میان دولت، جامعه و حتی بخش خصوصی به شمار میآیند و ظرفیت آنها در آموزش، فرهنگسازی و دیدهبانی از میراث میتواند مکمل فعالیتهای دستگاههای دولتی باشد. از همین منظر، ضرورت حضور نمایندگان سمنها در برخی کارگروهها و جلسات تصمیمسازی نیز مطرح شد.
در بخش دیگری از مباحث، مسئله مدیریت و ساختار اداری حوزه میراثفرهنگی در استان مورد توجه قرار گرفت. تأکید بر تقویت ادارات شهرستانها، ارتقای سطح مدیریت محلی و پرهیز از انتصابهای غیرتخصصی از جمله نکاتی بود که نشان میدهد فعالان این حوزه، کیفیت مدیریت و تصمیمگیری را یکی از عوامل تعیینکننده در موفقیت برنامههای میراثی میدانند. در همین چارچوب، پیشنهاد شد ارتباط میان اداره کل و فعالان مدنی نیز از حالت موردی خارج شده و با سازوکاری مشخص، منظم و مستمر دنبال شود.
یکی دیگر از محورهای پررنگ جلسه، حفاظت از بناها و محوطههای تاریخی بود. نگرانی درباره وضعیت برخی بناهای تاریخی و ضرورت ثبت ملی فوری و مرمت آنها مطرح شد. همچنین بر لزوم پایبندی شهرداریها به دریافت استعلام از اداره میراثفرهنگی پیش از هرگونه مداخله در بافتهای تاریخی تأکید شد؛ موضوعی که در بسیاری از شهرها به یکی از چالشهای جدی مدیریت میراث شهری تبدیل شده است. در کنار این مسئله، پیشنهادهایی درباره توجه به شهرهای تاریخی، انجام کاوشها، تعیین عرصه و حریم و ایجاد مراکز مطالعاتی برای برخی محوطههای مهم تاریخی نیز مطرح شد.
در حوزه گردشگری، مباحث مطرحشده بیشتر به معیشت فعالان این صنعت و توسعه زیرساختها مربوط بود. برخی از دیدگاهها به وضعیت اقتصادی راهنمایان گردشگری و بیکاری آنان در دورههای رکود اشاره داشت و بر لزوم حمایتهای مالی و تسهیلات بانکی تأکید شد. در کنار آن، پیشنهادهایی برای ایجاد بازارچههای صنایعدستی، بهبود امکانات رفاهی در محوطههای گردشگری و تکمیل برخی پروژههای نیمهتمام نیز ارائه شد؛ اقداماتی که میتواند هم به بهبود تجربه گردشگران و هم به تقویت اقتصاد محلی کمک کند.
مسئله اقتصاد گردشگری و جذب سرمایهگذاری نیز از دیگر محورهای مهم بود. برخی از دیدگاهها بر این نکته تأکید داشتند که منابع محدود دولتی باید بهگونهای مدیریت شوند که بتوانند سرمایههای بخش خصوصی را به حرکت درآورند و اکوسیستمهای اقتصادی جدید در حوزه گردشگری شکل بگیرد. در این نگاه، توجه به بازاریابی گردشگری و قرار دادن اقتصاد در مرکز تصمیمگیریها، از الزامات توسعه این حوزه است.
در کنار مباحث توسعهای، موضوع مدیریت بحران نیز مورد توجه قرار گرفت. تجربه سالهای اخیر و شرایط خاص منطقه باعث شده است که برخی فعالان پیشنهاد تشکیل ساختارهایی مانند «واحد واکنش سریع میراثی» را مطرح کنند تا در شرایط بحرانی یا جنگی، برای حفاظت فوری از آثار تاریخی و موزهها برنامههای عملیاتی مشخصی وجود داشته باشد. همچنین حمایت از هنرمندان صنایعدستی در شرایط بحران، از طریق تسهیلات یا خرید حمایتی محصولات، از جمله راهکارهایی بود که برای حفظ پایداری این بخش پیشنهاد شد.
در نهایت، یکی از نگاههای مهم مطرحشده در این نشست به حوزه فرهنگ و آموزش مربوط بود. تأکید بر تقویت هویت تاریخی و ملی در میان کودکان و نوجوانان نشان میدهد که فعالان این حوزه، حفاظت از میراثفرهنگی را صرفاً یک مسئله عمرانی یا اداری نمیدانند، بلکه آن را بخشی از فرآیند بلندمدت تربیت فرهنگی جامعه تلقی میکنند.
در مجموع، مباحث مطرحشده در این نشست نشان میدهد که توسعه پایدار میراثفرهنگی و گردشگری در خوزستان نیازمند سه عنصر اساسی است: مدیریت تخصصی و پاسخگو، مشارکت فعال جامعه مدنی و توجه همزمان به حفاظت میراث و اقتصاد گردشگری. استمرار چنین نشستهایی میتواند زمینهساز شکلگیری گفتوگویی سازنده میان مدیریت دولتی و جامعه مدنی باشد؛ گفتوگویی که در نهایت به تصمیمگیریهای واقعبینانهتر و سیاستگذاریهای کارآمدتر در حوزه میراثفرهنگی استان منجر خواهد شد.
انتهای پیام/
نظر شما