مجتبی گهستونی، روزنامه‌نگار و دبیر سرویس نخبگان و سمن‌های میراث آریا در یادداشتی نوشت: سال ۱۴۰۲ بود که با عنوان هر سال یک استان کمیسیون ایران‌شناسی انجمن مفاخر معماری ایران آشنا شدم.‌ و البته سال‌های متمادی با کوشش‌های علیرضا قهاری رئیس انجمن مفاخر معماری ایران آشنا بودم.‌ در این سال، خوزستان به عنوان استان سال انتخاب شده بود که در برگزاری نشست‌های مجازی هفتگی سال خوزستان در بخش انتخاب موضوع، معرفی و دعوت از مهمانان و کارشناسان سنگ تمام گذاشتیم و در پایان سال کتاب ارزشمندی از محتوای همه سخنرانی‌ها تهیه شد. 

از آنجایی که ایران سرزمینی با تنوع کم‌نظیر تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی است و شناخت درست این گستره متنوع، نیازمند برنامه‌های مستمر و هدفمند است، کمیسیون ایران‌شناسی انجمن مفاخر معماری ایران از سال ۱۳۸۶ ابتکاری ارزشمند را آغاز کرد که بر اساس آن هر سال به نام یکی از استان‌های کشور نامگذاری می‌شود.

اکنون که این نوشتار را مطالعه می‌کنید، کرمانشاه به عنوان استان سال انتخاب شده است و درنشست افتتاحیه سال کرمانشاه، سید محمد بهشتی، سید مصطفی فاطمی و ملیحه مهدی آبادی سخنرانی دارند. همچنین علی‌رضا قهاری رئیس انجمن مفاخر معماری ایران، ناصر رضایی رئیس پژوهشکده گردشگری پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری و خسرو رفیعی رئیس انجمن روابط عمومی کشور، اعضای پنل نشست‌های مربوط به کرمانشاه در طی یک سال هستند. دبیر پرتلاش و هماهنگ کننده نشست‌ها هم شیما خرمی بود.

هدف از این اقدام، معرفی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و معماری استان‌های مختلف و گسترش شناخت عمومی از هویت چندلایه ایران است.

در چارچوب این برنامه، فعالیت‌های متنوعی از جمله بازدیدهای دوره‌ای، نشست‌های پژوهشی‌فرهنگی، مسابقات تخصصی و در سال‌های اخیر معرفی استان‌ها در فضای مجازی برگزار می‌شود. یکی از بخش‌های مهم این برنامه‌ها نشست‌های تخصصی است که در هر یک از آنها چندین کارشناس، پژوهشگر و صاحب‌نظر از حوزه‌های مختلف از تاریخ و معماری تا مردم‌شناسی و جغرافیا درباره یک موضوع مرتبط با استان مورد نظر به بحث و اظهارنظر می‌پردازند. این گفت‌وگوهای تخصصی علاوه بر تبادل دانش، زمینه شکل‌گیری نگاه‌های تازه به میراث‌فرهنگی و ظرفیت‌های منطقه‌ای را فراهم می‌کند.

اهمیت این ابتکار در آن است که توجه جامعه علمی و فرهنگی را هر سال به یکی از استان‌های کشور معطوف می‌کند و فرصتی برای بررسی عمیق‌تر ویژگی‌های آن منطقه فراهم می‌آورد. چنین رویکردی به تدریج نوعی نقشه فرهنگی از ایران ترسیم می‌کند که در آن هر استان با ویژگی‌های خاص تاریخی، طبیعی و اجتماعی خود شناخته می‌شود. از سوی دیگر، این برنامه به تقویت حس هویت ملی نیز کمک می‌کند؛ زیرا مخاطبان درمی‌یابند که مجموعه متنوع فرهنگ‌های محلی در کنار یکدیگر پیکره واحدی به نام ایران را شکل داده‌اند.

از آغاز این طرح تاکنون استان‌های متعددی در کانون توجه این برنامه قرار گرفته‌اند. در سال ۱۳۸۶ استان سمنان، در سال ۱۳۸۷ استان مرکزی، در سال ۱۳۸۸ استان اصفهان، در سال ۱۳۸۹ استان زنجان، در سال ۱۳۹۰ استان همدان، در سال ۱۳۹۱ استان بوشهر، در سال ۱۳۹۲ استان گلستان، در سال ۱۳۹۳ استان گیلان، در سال ۱۳۹۴ استان چهارمحال و بختیاری، در سال ۱۳۹۵ استان یزد، در سال ۱۳۹۶ استان خراسان رضوی، در سال ۱۳۹۷ استان قزوین، در سال ۱۳۹۸ استان اردبیل، در سال ۱۳۹۹ استان کرمان، در سال ۱۴۰۰ استان سیستان و بلوچستان، در سال ۱۴۰۱ استان فارس، در سال ۱۴۰۲ استان خوزستان، در سال ۱۴۰۳ استان آذربایجان شرقی و در سال ۱۴۰۴ استان کردستان معرفی شده‌اند و برای سال ۱۴۰۵ نیز استان کرمانشاه به عنوان استان سال انتخاب شده است.

مرور این فهرست نشان می‌دهد که این طرح به صورت تدریجی تلاش کرده است گستره جغرافیایی متنوع ایران را در بر گیرد و ظرفیت‌های مناطق مختلف کشور را در معرض توجه پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار دهد. استمرار چنین برنامه‌هایی می‌تواند به تقویت مطالعات ایران‌شناسی، افزایش آگاهی عمومی از میراث‌فرهنگی و حتی توسعه گردشگری فرهنگی در استان‌ها کمک کند.

در مجموع، نامگذاری سال‌ها به نام استان‌های مختلف را می‌توان یک اقدام فرهنگی مؤثر برای بازشناسی ایران دانست؛ اقدامی که از طریق گفت‌وگوهای علمی، حضور کارشناسان و معرفی مستمر ظرفیت‌های مناطق مختلف، به تعمیق شناخت جامعه از سرزمین و فرهنگ ایرانی یاری می‌رساند.

انتهای پیام/