آذردخت نوذری، راهنمای گردشگری و کارشناس طبیعت‌گردی استان خوزستان و مسئول پیگیری پرونده ثبت جهانی روستای گردشگری پامنار شهرستان دزفول، در یادداشتی نوشت: از مهمترین ویژگی‌های روستای پامنار که باعث شد به عنوان روستای منتخب برای تهیه پرونده ثبت جهانی قرار بگیرد، روحیه مشارکت اهالی برای تبدیل روستای پامنار به یک روستای پایدارگردشگری بوده است.

سال ۱۳۴۰، بعد از آبگیری سد دز و به زیر آب رفتن روستای پامنار، بسیاری از روستاییان از سرزمین آبا و اجدادی خود کوچ کردند ولی تعدادی از اهالی روستا ماندند و کنار دریاچه با همان سبک روستای قدیم، خانه‌های جدید خود را بنا نهادند، تا آنجا که در ساخت خانه‌ها از باقی‌مانده مصالح خانه‌های قدیمی خود که به زیر آب رفت استفاده کردند.  

از دیگر ویژگی‌های مهم این روستا، ماندن و ساختن دیگرباره بهتر زندگی‌ای بود که یک بار از دست رفت؛ با جان گرفتن دوباره روستا، دسته دیگری از روستاییانی که به شهر کوچ کردند، دوباره به روستا برگشتند.

در روستای پامنار آنچه به چشم می‌خورد، بده بستان متقابل اهالی روستا با میراث طبیعی و فرهنگی به جا مانده از نیاکان و انتقال دانش و شیوه مدیریت بومی در خدمت حفاظت، کارآفرینی و رشد و توسعه پایدار روستا بوده است.

مردمان پامنار از دیرباز کپوباف بوده‌اند. کپوبافی که ابتدا توسط مردان منطقه و برای رفع مایحتاج روزانه شکل گرفت به مرور زمان  با ورود زنان در شکل و طراحی آن تغییراتی ایجاد شد. کپو از برگ‌های جوان نخل(چشم نخل) و گیاه کرتک که گیاهی خودرو است و به عنوان علف هرز در روستا شناخته می‌شد، ساخته می‌شود. با معرفی این هنر به عنوان صنایع‌دستی و ثبت ملی آن، این هنر از روستا فراتر رفت و در سایر نقاط استان با برگزاری دوره‌های آموزشی از طریق جامعه محلی رونق یافت. در سال ۱۴۰۳، شهر دزفول به عنوان شهر جهانی کپو معرفی شد؛ با حضور جامعه محلی در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی و معرفی این هنر از طریق رسانه‌ها، حجم وسیعی از گردشگران برای دیدن و خریداری کپو به منطقه و به روستای پامنار به عنوان یکی از خاستگاه‌های مهم کپوبافی سرازیر شدند.

در حال حاضر تمامی زنان، مردان و جوانان و بچه‌های روستا به عنوان هنر و با هدف درآمدزایی مشغول کپوبافی‌اند. این هنرکه نسل به نسل و سینه به سینه گسترش یافت، کم‌کم مزین به نمادهای بومی منطقه شد؛ از نقوش بر جای مانده بر سنگ قبرها، تا نقوش گونه‌های گیاهی و جانوری؛ در سال‌های اخیر این هنر در زیباسازی معابر، معماری و منظر روستا جای خود را باز کرده است که نقش مهمی در کارآفرینی اهالی به ویژه کارآفرینی بانوان روستا ایفا کرده است.

پامنار مشرف بر دریاچه سد دز، همجوار با منطقه حفاظت شده قلعه شاداب و چهل‌پا از زیستگاه مهم گونه‌های حیات‌وحش و از ذخایر ارزشمند جنگل‌های زاگرس است. از گونه‌های مهمی که نقش بسیار مهمی در جذب گردشگر به این منطقه دارد، جغد ماهی‌خوار است، جغد به دلیل ویژگی‌های ظاهری و شخصیتی درجای جای فرهنگ ایرانی نقش ضدو نقیضی دارد، از مرغ نحس گرفته تا مرغ حق و مرغ دانا؛ در روستای پامنار با کشف این گونه که معمولاً میان صخره‌های مشرف بر دریاچه لانه می‌گزیند، مردم محلی که جغد را گونه‌ای رعب‌آور می‌پنداشتند، به تدریج با تلاش تعدادی از جوانان آگاه روستا و معرفی این گونه به پرنده‌نگرها و معرفی  در محافل علمی و تخصصی با همکاری اداره‌کل حفاظت محیط زیست، نگاهشان تغییر یافت و این گونه به عنوان گونه‌ای تحت حفاظت تبدیل شد؛ حفاظت از جغد و ازدیاد این گونه در منطقه و نقش آن در جذب گردشگران ملی و بین‌المللی به منطقه، سبب معرفی و حفاظت سایر گونه‌های جانوری منطقه شد، تا جایی که گونه کل و بز که به دلیل شکار زیاد با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شد، در حال حاضر به راحتی در منطقه قابل مشاهده است. با حک نقوش پرنده و سایر گونه‌های حیات‌وحش بر کپو، مجسمه، درها و معابر روستا، زنجیره‌ای از هم‌سویی میان هنرهای مختلف شکل گرفت که سبب اشتغال پایدارتردر منطقه به واسطه حفاظت از محیط زیست شد.

از تلاش‌های دیگری که اهالی روستا در راستای حفاظت از زیستگاه منطقه انجام داده‌اند، مشارکت در کاشت درختان بومی، همچون بادام وحشی و هسته‌کاری درخت کنار است. معمولاً وقتی با روستاییان در منطقه قدم می‌زنید به سمت انبوهه درختان جوانتری که با همکاری هم کاشته‌اند اشاره می‌کنند. در روستا رسمی است که زنان به همراه هم به کوه ‌می‌روند و با رعایت اصول حفاظتی میوه گیاه کنار و کلخونگ را برای مصارف خوراکی می‌چینند؛ در بهار در تمام خانه‌ها عطرو رنگ میوه کنار می‌پیچد که ازآن به شیوه سنتی آرد کنار تهیه می‌کنند؛ یا کلخونگ- خرما که از دیگر محصولات بومی منطقه است و توسط بانوان روستا تهیه می‌شود.

با رونق گردشگری به واسطه صنایع دستی و اکوتوریسم، تفریحات آبی از دیگر درآمدهای پایدار روستا گردید؛ تقریباً تمامی اهالی روستا قایق دارند، و قایق‌داران که با قایق گردشگران را برای دیدن زیبایی‌های دریاچه و حیات‌وحش می‌گردانند به راهنمایان محلی روستا تبدیل شده‌اند؛ با بیشتر شدن فعالیت‌های این صنف با اهتمام دهیاری روستا و مشارکت قایق‌رانان، شرکت تعاونی قایق‌داران دریاچه دز با هدف ارائه خدمات  بهتربه گردشگران و پیگیری مسائل صنفی قایق‌داران ثبت شد.

در روستای پامنارهمه اهالی به نوعی در صنعت گردشگری دخیل هستند؛ اقامتگاه‌های بوم‌گردی، خانه‌مسافرها، فروشگاه‌های صنایع‌دستی و مردمی که در تلاش‌اند با تکیه بر دانش بومی و ارتقای آگاهی خود از طریق مشارکت در دوره‌های توان‌افزایی که در روستا برگزار می‌شود به استانداردهای جهانی ارائه خدمات به گردشگران نزدیک شوند و گردشگری را به خدمت توسعه پایدار روستا و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی خود درآورند. 

انتهای پیام/