جواد طیبی، فعال رسانه ای استان سمنان در یادداشتی نوشت: هنگامی که استان سمنان، به ویژه شهرستان شاهرود و روستای قلعهبالا، میزبانی دومین رویداد ملی بومگردی را بر عهده گرفت، بسیاری این رویداد را فرصتی برای معرفی جاذبهها میدانستند، اما با گذشت زمان و واکاوی دستاوردهای این نشست، مشخص شد که آنچه رخ داد، یک جراحی موفق در پیکره نگاه سنتی به صنعت گردشگری بود. سمنان با برگزاری این رویداد، تصویر ذهنی خود را در افکار عمومی از یک مسیر عبوری در جاده تهران-مشهد، به یک مقصد «ماندگاری گردشگر» تغییر داد. این تغییر چهره، حاصل یک برنامهریزی هوشمندانه بود که تمام ابعاد توسعه پایدار را دربر میگرفت. از منظر سیاستگذاری، این رویداد نشان داد که استان سمنان به سطحی از بلوغ در حکمرانی محلی دست یافته است که میتواند با بسیج تمام نیروها از مدیریت عالی استان تا بدنه اجرایی میراثفرهنگی و جوامع محلی، رویدادی در این تراز ملی را در بازهای کوتاه مدیریت کند. این هماهنگی میانبخشی، الگویی برای سایر استانهایی است که در کشمکشهای اداری برای برگزاری رویدادهای مشابه دستوپای خود را گم میکنند. از نگاه اقتصادی، دومین رویداد ملی بومگردی پرده از یک واقعیت انکارناپذیر برداشت و آن اینکه بومگردی دیگر نه یک فعالیت جانبی برای تأمین معیشت خرد، بلکه یک پیشران قدرتمند در اقتصاد محلی است. معرفی اقامتگاههایی نظیر «باغ گیلاس» به عنوان نخستین اقامتگاه ایجادی کشور و افتتاح خانههای خلاق همچون «بورینا» در قلعهبالا، مصداقهای عینی تبدیل شدن «سنت» به «ثروت» بود. مدل کسبوکار بورینا نشان داد که چگونه میتوان با هویتبخشی به صنایعدستی زنان روستایی و تلفیق آن با طراحیهای خلاقانه، زنجیرهای از ارزش ایجاد کرد که از تولید تا عرضه در سبد گردشگر را پوشش دهد. در واقع، این رویداد به جای توزیع پول، به توزیع دانش اقتصادی و توانمندسازی جوامع محلی همت گماشت.
از منظر زیرساختی، میزبانی این رویداد بزرگترین «تست عملیاتی» برای منطقه شاهرود و قلعهبالا بود. در دنیای گردشگری امروز، زیرساخت فقط جاده و هتل نیست؛ بلکه «برندینگ دیجیتال» و «دسترسی به اطلاعات» است. رونمایی از درگاه دوزبانه برندینگ قلعهبالا، حرکتی بود که این روستا را به «مقصد استاندارد و بین المللی» ارتقا داد. اینکه بیش از ۲۰۰ نفر در طراحی این درگاه و شاخصگذاریهای ۹گانه ثبت جهانی دخیل بودهاند، نشان میدهد که زیرساخت اصلی این منطقه، «سرمایه انسانی» و «اعتماد اجتماعی» است. این تست زیرساختی به مسئولان استانی نشان داد که نقاط قوت کجاست و گلوگاههای اصلی در مسیر ثبت جهانی کدامند. در واقع، دومین رویداد ملی بومگردی، یک کارنامه عملکردی شفاف برای متولیان امر ایجاد کرد تا بدانند برای عبور از آخرین گام در مسیر ثبت جهانی توسط سازمان جهانی گردشگری، باید چه کاستیهایی را در حوزه مدیریت پسماند، آموزش راهنمایان و ارتقای خدمات دوزبانه جبران کنند. از بعد فرهنگی، آنچه در سمنان رخ داد، تکریمِ «زیستِ خردمندانه» بود. تأکید بر مفاهیمی چون تابآوری اجتماعی و پدافند غیرعامل در سخنان مقامات حاضر، نشان داد که بومگردی ابزاری برای حفظ هویت در برابر هجوم فرهنگهای ناهمگون است. وقتی فعالان بومگردی از اقصینقاط کشور در قلعهبالا گرد هم آمدند، تبادل فرهنگی تنها محدود به غذا و موسیقی نبود؛ بلکه نوعی «تبادل دانشِ زیستن» بود. اینکه سمنان، کاروانسراهای صفوی و نمادهای تاریخی خود را در قالب پیشنهاد برای ایجاد پایگاه ملی قلعههای تاریخی مطرح میکند، نشان میدهد که رویکرد فرهنگی استان، نگاهی کلان و تاریخی است که گردشگری را در خدمت حفاظت از میراث ملی قرار داده است.
همچنین نباید از پیوند ناگسستنی «بومگردی» و «حفاظت از محیطزیست» غافل ماند. شاید بزرگترین دستاورد این رویداد برای وجهه سمنان، اثبات این ادعا بود که گردشگری میتواند نگهبان طبیعت باشد، نه دشمن آن. سفر دوستداران حیاتوحش از قلعهبالا به پارک ملی توران، بهترین شاهد برای این مدعاست. زمانی که جوامع محلی قلعهبالا متوجه شوند که بقای یوزپلنگ آسیایی، مستقیم با رونق سفرههای آنان گره خورده است، به بهترین محافظان محیطزیست تبدیل خواهند شد. این رویداد توانست این معادله پیچیده را برای مردم محلی سادهسازی کند. بومگردیها در این رویداد، نه تنها به عنوان مراکز اقامتی، بلکه به عنوان «پایگاههای آموزش محیطزیستی» و «دیدهبانهای فعال» برای حفاظت از زیستگاه توران معرفی شدند. در نهایت، دومین رویداد ملی بومگردی، سمنان را به کانون توجه نخبگان و فعالان گردشگری بدل کرد. این رویداد با ایجاد یک شبکه همافزا میان جامعه اقامتگاهها و دستگاههای حاکمیتی، قدرت چانهزنی این بخش را برای اخذ تسهیلات و سیاستگذاریهای کلان ارتقا بخشید. سمنان اکنون از یک «استان گذر» به یک «استان مقصد» تغییر موقعیت داده است؛ مقصدی که در آن هویت ایرانی، طبیعتِ بکرِ توران، و نوآوری در صنایعدستی خلاق، در کنار هم یک تجربه کامل را برای گردشگر داخلی و خارجی رقم میزنند. این رویداد تمام شد، اما میراثی که در قالب «شاخصهای استاندارد»، «شبکهسازی حرفهای» و «اعتماد به نفس جوامع محلی» باقی گذاشت، تا سالها موتور محرک توسعه گردشگری در شرق ایران خواهد بود. سمنان با میزبانی موفق این دوره، نشان داد که راه رسیدن به توسعه جهانی، از مسیرهای پرپیچوخمِ بومی و احترام به فرهنگِ کهنِ محلی میگذرد؛ مسیری که قلعهبالا به خوبی آن را پیموده و اکنون در آستانه درخشش در تراز جهانی قرار دارد. این همایش، تبلورِ عینیِ این باور بود که با مشارکت مردم، دانشِ بومی و حمایتهای هوشمندانه، هیچ قلهای در صنعت گردشگری برای یک استانِ صاحباراده، دستنیافتنی نیست.
انتهای پیام/
نظر شما