به گزارش خبرنگار میراثآریا، هر بار که نام اثری از ایران در فهرست میراثجهانی یونسکو ثبت میشود، موجی از شادی و غرور ملی شکل میگیرد؛ اما آنچه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، مسئولیتهایی است که از همان لحظه بر عهده کشور میزبان قرار میگیرد.
کنوانسیون میراثجهانی یونسکو که در سال ۱۹۷۲ به تصویب رسید و ثبت جهانی را تعهدی بینالمللی برای حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی با «ارزش جهانی برجسته» تعریف میکند. بر همین اساس، کشورها موظفاند اصالت، تمامیت و نظام مدیریتی آثار ثبتشده را حفظ کرده و وضعیت آنها را بهصورت مستمر پایش و گزارش کنند.
در همین چارچوب، هر اثر ثبتشده باید از برنامه مدیریتی مشخص، نظام حفاظتی کارآمد، محدوده و حریم مصوب، سازوکار پایش، برنامه مقابله با تهدیدها و مشارکت جوامع محلی برخوردار باشد؛ الزاماتی که ثبتجهانی را به فرایندی پویا و مستمر تبدیل میکند.
کارشناسان حوزه میراثفرهنگی بر این باورند که مهمترین اثر ثبتجهانی، تقویت فرهنگ حفاظت از میراث است. قرار گرفتن یک اثر در فهرست جهانی، حساسیت عمومی نسبت به ارزشهای تاریخی و فرهنگی آن را افزایش میدهد و زمینه مشارکت بیشتر نهادهای دولتی، دانشگاهها، تشکلهای مردمی و ساکنان محلی را در حفاظت از آن فراهم میکند.
از سوی دیگر، تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که ثبتجهانی، در صورت مدیریت صحیح، میتواند به موتور محرک توسعه گردشگری فرهنگی تبدیل شود. افزایش شناخت جهانی از مقصد، ارتقای برند گردشگری، رونق کسبوکارهای محلی، توسعه زیرساختها، ایجاد فرصتهای شغلی و جذب سرمایهگذاری از جمله پیامدهایی است که در بسیاری از محوطهها و شهرهای ثبتشده جهان مشاهده شده است.
البته متخصصان تاکید میکنند که افزایش شمار بازدیدکنندگان، بدون برنامهریزی دقیق، میتواند خود به تهدیدی برای آثار تاریخی تبدیل شود. از همین رو، یونسکو همواره بر مفهوم «گردشگری پایدار» تاکید دارد؛ رویکردی که در آن، حفاظت از میراث، منافع جوامع محلی و تجربه باکیفیت بازدیدکنندگان بهصورت همزمان مورد توجه قرار میگیرد.
ایران بهعنوان یکی از کهنترین کانونهای تمدنی جهان، با برخورداری از آثار متعدد ثبتشده در فهرست میراثجهانی، تجربه ارزشمندی در مدیریت و حفاظت از این سرمایههای فرهنگی دارد. این آثار سهمی از حافظه مشترک بشریت را نیز نمایندگی میکنند.
در آستانه برگزاری اجلاس جدید کمیته میراث جهانی یونسکو، بار دیگر توجهها به اهمیت این فرایند معطوف شده است؛ فرایندی که موفقیت در آن، حاصل سالها پژوهش، مستندسازی، حفاظت، همکاری میانرشتهای و برنامهریزی دقیق است و پس از ثبت نیز با مسئولیتهای گستردهتری ادامه مییابد.
از همین منظر، ثبتجهانی را باید نقطه آغاز فصلی تازه در حیات هر اثر دانست؛ فصلی که در آن، حفاظت علمی، مشارکت اجتماعی، توسعه گردشگری پایدار و معرفی شایسته میراثفرهنگی، در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
انتهای پیام/
نظر شما