روح الله دهقانی در گفتوگو با میراث آریا با بیان این که در حال حاضر به دلیل نداشتن مواد اولیه و متریال کارگاه در وضعیت نیمه تعطیل قرار دارد، اظهار کرد: متاسفانه دیگر نخ گلابتون تولید و تهیه نمیشود و پیشنهاد تولید نخهای جدید هم به دلیل مقرون به صره نبودن، رد شد در صورتی که تولید این نخ برای بقای این هنر ۲۰۰۰ ساله ضروری است.
هنرمند و استاد زریبافی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری افزود: ما مواد اولیه لازم داریم و البته اکنون تولید نخ گلابتون نقره انجام می شود اما نخ گلابتون طلا و ابریشم نداریم.
او با اشاره به این هنر ثبت شده در فهرست آثار ملی گفت: در حالی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی میراثدار است که در گذشته پرونده ثبت جهانی آن برگشت خورد و دفاع درستی از این پرونده و میراث ارزشمند نشد.
دهقانی با بیان این که عدم دغدغهمندی برخی از مدیران موجب شد تا ثبت جهانی این هنر در فهرست آثار در خطر برگشت بخورد و حمایت یونسکو از این میراث انجام نشود، گفت: اگر زری بافی به عنوان میراث در خطر ثبت می شد یونسکو می توانست آن را حمایت کند ولی وقتی پرونده اش در آن دوره برگشت خورد، دیگر در اولویت مدیران بعدی قرار نگرفت، ای کاش میراث ۲هزار ساله زری بافی نجات یابد و آن را در فهرست آثار در خطر جهانی قرار دهد.
او با بیان این که این میراث هم قدمت با میراث معماری ایرانی است و به همان اندازه نیازمند حمایت و دفاع است، تصریح کرد: ما حتی امروز در زمینه معرفی این هنر هم با مشکل دچار هستیم، ساختمان هنرهای سنتی در دست وزارتخانه است و ما نمی توانیم به سهولت میزبان هنرمندان و علاقهمندان باشیم و باید دسترسی به این هنر برای معرفی تسهیل شود.
این هنرمند با اشاره به این که تحویل ساختمان هنرهای سنتی می تواند موجب نجات بسیاری از هنرهای سنتی ایران شود، بیان کرد: ما به احیای استاد و شاگردی نیاز داریم، مقوله ای که در دو دهه اخیر تقریبا متوقف شده است و اکنون این کارگاه با کمتر از ۴ نیرو نیمه جان است.
او با بیان این که هنر زربافت گرانبهاست و به حمایت مالی نیاز داریم، تصریح کرد: متاسفانه هنر زری بافی هنری گرانبهاست و همیشه از دیرباز تاکنون نیازمند حمایت بوده است امروز با ۵ میلیارد تومان سرمایه می توان ۱۴ متر از این پارچه را تولید کرد این در حالی است که متقاضی سرمایه گذاری در این حوزه وجود دارد اما شرایط کشور و مسائل بین الملل از این مقوله جلوگیری می کند.
دهقانی با اشاره به این که ما در شهرهای چابهار، نوشهر، تربت حیدریه و یزد و دستگاه زری بافی را راه اندازی کردیم، گفت: این هنر نیاز به حمایت دارد و میراث فرهنگی باید برای باززنده سازی آن، اقدام کند.
این هنرمند در ادامه در خصوص اهمیت حفاظت از این میراث ارزشمند تصریح کرد: زری بافی میراث حفظ شده در دربار و توسط درباریان بوده است و هنری است که فراز و فرود و اوج را در دو دوره ساسانی و صفویه به چشم دیده است.
او افزود: زری بافی قدمت ۲۰۰۰ سال و شاید بیشتر دارد و در دوران صفویه برتری آن نسبت به ساسانی تکنیکهای برتر، تکامل آن در رنگها و افزایش محبوبیت در دربار بوده است.
دهقانی با بیان این که همواره زری بافی توسط درباریان و تحت نظر حاکمیت تولید و حمایت می شده است، این سنت را در دنیای امروز نیز در تقدم دانست و گفت: باید وزارت میراث فرهنگی و دولت این هنر را محافظت و احیا کند زیرا هنری گرانبها و بسیار ارزشمند است همانطور که غیاث الدین نقشبند مقرب درگاه شاه عباس صفوی بوده است.
به گفته این پژوهشگر شان و جایگاه اجتماعی و تمول مالی افراد در گذشته در پوشش زربفت دیده می شد و زربفت نمادی از این دو مشخصه بود.
او به سیر تکامل و ایجاد کارگاه های زری بافی در دوران متعدد تاریخی پرداخت و خاطرنشان کرد: اقتصاد قوی در دوران صفویه و ثبت سیاسی و اجتماعی باعث راه اندازی کارگاه های متعدد زری بافی شده بود و منجر می شد تا یک هنرمند با فراغ بال بدون درگیر بودن در مسائلی مانند جنگ و نزاع یک دستگاه بافندگی را راه اندازی کند.
دهقانی با بیان این که این ثبات تا اوایل قاجار ادامه دار بود، گفت: آشنا شدن قاجار با سبک پوشش فرنگی منجر شد پوشش بیهویت غربی در دربار جای خود را به پوشش ملی دهد و صعف اقتصادی باعث شد تا دربار نتواند تامین کننده و حامی این هنر شود و با تنزل سطح دربار، مخمل و زری بافی جای خود را به ترمه دادند تا اندازهای که با حمایت امیرکبیر از پوشش ترمه و ترویج پوشیدن ترمه به عنوان پوششی سنتی، لقب ترمه امیری هم باب شد.
این پژوهشگر و هنرمند زری بافی تصریح کرد: این هنر بعدا در طول این دوره با حمایت ملکه ایران مورد حمایت قرار گرفت و پارچههای مدرن در این کارگاهها تولید و سفارشهایی نیز برای دیگر کشورها حتی گرفته می شد، در این سیر تاریخی، کارگاه ها دو پاره شدند و مدیریت آنها سخت شد تا این که محل آن ها به وزارت ارشاد کنونی رفت و در این دوران که به زمان بعد از انقلاب می رسد، در ساحتمان نیمه ساز هنرهای زیبا که توسط حسین امانت ساخته شده بود، به صورت ناگهانی مستقر شدند.
به گفته؛ کاهش استادها از ۵۰ نفر به کمتر از ۱۰ نفر باعث شد این هنر سیر افول را تجربه کند و اساتید بازنشسته هم خانه نشین شدند و همین شد که در طول مدت زمان کمی این هنر با ۴ استاد به کار حیات خود ادامه داد.
او با اشاره به این که تا سال ۸۰ اتفاق موثری نیفتاد، گفت: در دوران مدیریت وقت، برخی از اساتید دعوت به کار شدند اما دیر نپایید که در مدت کوتاهی این اساتید از کار برکنار شدند و مجدد کارگاه به حالت نیمه تعطیل درآمد.
انتهای پیام/
نظر شما