محمدرضا علیخواه کارشناس مرمت اشیا تاریخی و فرهنگی دریادداشتی نوشت :با پیشرفت تلفنهای هوشمند و دوربینهای باکیفیت آنها، استفاده از تصاویر موبایل بهعنوان یک روش ساده و کمهزینه برای پایش آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفته است. امروزه تقریباً همه افراد یک گوشی موبایل دارند و میتوانند با آن تصاویر نسبتاً دقیقی ثبت کنند. همین موضوع باعث شده که جمعآوری تصاویر از آثار تاریخی بسیار آسانتر از گذشته شود.
یکی از مهمترین مزایای این روش، هزینه کم آن است. بهجای استفاده از تجهیزات پیچیده و گران، میتوان از گوشیهایی استفاده کرد که از قبل در دسترس هستند. این موضوع بهویژه برای سایتهای بزرگ یا پروژههایی با بودجه محدود بسیار مهم است.
مزیت دیگر، امکان ثبت تصاویر در زمانهای مختلف است. وقتی از یک اثر تاریخی بهصورت مرتب عکس گرفته شود، میتوان تصاویر را با هم مقایسه کرد و تغییرات کوچک مثل ایجاد ترک، فرسایش سطح سنگ، تغییر رنگ یا رشد گیاهان را تشخیص داد؛ تغییراتی که ممکن است در یک بازدید معمولی دیده نشوند.
همچنین این روش امکان مشارکت مردم عادی را فراهم میکند. بازدیدکنندگان، گردشگران و مردم محلی میتوانند تصاویر خود را ارسال کنند و در حفاظت از میراث فرهنگی نقش داشته باشند. این مشارکت علاوه بر تولید حجم زیادی از داده، باعث افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت حفاظت از آثار تاریخی نیز میشود.
در نهایت، تصاویر موبایل میتوانند با نرمافزارهای پردازش تصویر و روشهای دیجیتال ترکیب شوند تا اطلاعات مفیدتری از آنها استخراج شود.
نمونه یک پروژه موفق: پایش آثار تاریخی با عکسهای ارسالی مردم
یکی از نمونههای موفق استفاده از تصاویر موبایلی مردم برای پایش آثار تاریخی، پروژهای پژوهشی است که در سال ۲۰۲۲ انجام شده و بر پایه عکسهایی بوده که مردم عادی و بازدیدکنندگان از بناهای تاریخی گرفتهاند.
در این پروژه، تمرکز اصلی روی نماهای بناهای تاریخی بود. تصاویر توسط افراد مختلف و در زمانهای گوناگون گرفته شده بودند؛ عکسهایی که با گوشی موبایل و بدون تجهیزات تخصصی ثبت شده بودند. نکته مهم این پروژه، مدیریت درست دریافت و پردازش این تصاویر بود.
در مرحله اول، تصاویر دریافتی از مردم جمعآوری و دستهبندی شدند. عکسهایی که کیفیت بسیار پایین یا زاویه نامناسب داشتند حذف شدند و تصاویر قابلاستفاده وارد مرحله پردازش شدند. سپس با استفاده از نرمافزارهای پردازش تصویر، بخشهای مختلف نما مانند سنگ، ترکها، آلودگیهای سطحی یا آسیبهای احتمالی از هم تفکیک شدند.
با کنار هم قرار دادن تصاویر مربوط به زمانهای مختلف، پژوهشگران توانستند تغییرات تدریجی سطح بناها را شناسایی کنند. این تغییرات شامل فرسایش، ایجاد ترکهای جدید یا گسترش آسیبهای قبلی بود. نتایج نشان داد که حتی با استفاده از عکسهای معمولی موبایل، اگر مدیریت دادهها درست انجام شود، میتوان اطلاعات ارزشمندی برای پایش آثار تاریخی به دست آورد.
چرا این روش برای تخت جمشید مناسب است؟
تخت جمشید یکی از مهمترین و وسیعترین محوطههای تاریخی ایران است و حفاظت از آن کار سادهای نیست. این محوطه در فضای باز قرار دارد و عوامل مختلفی مثل تغییرات دما، بارندگی، باد، آلودگی هوا و حضور گردشگران بر آن تأثیر میگذارند.
یکی از مشکلات اصلی در تخت جمشید، گستردگی محوطه است. پایش دقیق همه بخشها با روشهای سنتی نیاز به زمان، هزینه و نیروی انسانی زیادی دارد. در چنین شرایطی، استفاده از تصاویر موبایلی میتواند یک راهحل کمهزینه و کاربردی باشد.
از آنجایی که هر سال تعداد زیادی گردشگر از تخت جمشید بازدید میکنند، میتوان از این فرصت برای جمعآوری تصاویر استفاده کرد. اگر یک سیستم مشخص برای دریافت، ذخیره و بررسی عکسهای مردم وجود داشته باشد، میتوان بهصورت مداوم وضعیت بخشهای مختلف محوطه را بررسی کرد.
با مقایسه تصاویر ثبتشده در زمانهای مختلف، کارشناسان میتوانند آسیبهای کوچک و اولیه را شناسایی کنند و قبل از جدی شدن آنها اقدام لازم را انجام دهند. این موضوع به مدیریت بهتر منابع و برنامهریزی دقیقتر برای مرمت و حفاظت کمک میکند.
انتهای پیام/
نظر شما