مجتبی گهستونی، روزنامهنگار و دبیر سرویس نخبگان میراث آریا در یادداشتی نوشت: تحولات اخیر در ساختار فعالیت سازمانهای مردمنهاد خوزستان نشان میدهد که این استان در حال تجربه مرحلهای تازه از هماهنگی اجتماعی و آمادگی مردمی در برابر بحران است.
از نشست سیزدهم اسفند ۱۴۰۴ که با حضور جمعی از مدیران سمنها برگزار شد، تلاش شد تا نقش نهادهای مردمی در شرایط خاص، بهویژه در مواجهه با بحرانهای مرتبط با جنگ، بازتعریف و تقویت شود. در این جلسه، پنج کارگروه تخصصی در حوزههای اطلاعرسانی، امداد و نجات، سلامت روان، انسجام اجتماعی و کمکهای مردمی شکل گرفت؛ ساختاری که بیانگر گذار از رویکرد واکنشی به رویکرد آمادگیمحور است. این تقسیم کار نه تنها سازمانها را در مسیر هماهنگی بیشتر قرار میدهد، بلکه نشاندهنده توجه به ابعاد روانی، اجتماعی و فرهنگی بحران در کنار مداخلات امدادی است؛ موضوعی که در الگوهای جدید مدیریت بحران اهمیت فزایندهای یافته است.
یکی از مهمترین بخشهای این تحول، تمرکز بر فعالیتهای محلهمحور است. تصمیم شورای هماهنگی مدیریت بحران برای فعالسازی کانونهای محلی در مراکز «مثبت زندگی» بهزیستی و استفاده از ظرفیت داوطلبان هر محله، رویکردی تازه در مدیریت بحران استان به شمار میرود. آغاز فعالیت کانونهای سپیدار، حصیرآباد و منبع آب در تاریخ ۲۶ اسفند، تلاشی محسوب میشود برای آنکه پاسخ به بحران، از سطح استان به لایههای پایینتر اجتماعی منتقل شده و امکان واکنش سریع، محلی و مبتنی بر شناخت دقیق از آسیبپذیریهای هر منطقه فراهم شود. این محلهها جزو نقاطی هستند که به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی خاص، آسیبپذیری بیشتری در برابر بحران دارند؛ بنابراین انتخاب آنها بهعنوان پایلوت، نوعی اولویتبندی هوشمندانه به نظر میرسد.
در کنار این ساختارسازی محلی، حجم تعاملات میان سمنها و نهادهای رسمی نیز قابل توجه است. جلسات متعددی با دانشگاه علوم پزشکی، هلال احمر، بهزیستی، استانداری، فرمانداریها و دیگر
دستگاهها شکل گرفته که نشان میدهد مدیریت بحران در خوزستان به سمت یک شبکه همکاری چندسطحی در حال حرکت است. این میزان ارتباطگیری و هماهنگی، علاوه بر تقویت انسجام نهادی، زمینه را برای بهرهگیری از ظرفیتهای تخصصی دستگاههای مختلف فراهم میکند و از موازیکاری و ناهمخوانی تصمیمها جلوگیری خواهد کرد.
اقدامات آموزشی و توانمندسازی اجراشده نیز مؤید این روند است. برگزاری ۱۵ دوره امداد و نجات و ۱۲ کارگاه مشاوره، همراه با ارائه بیش از ۱۶۰۰ خدمت مشاوره حضوری و تلفنی، نشان میدهد که تمرکز سمنها صرفاً بر واکنش فوری نیست بلکه تلاش شده تا سطح آمادگی روانی و مهارتی داوطلبان و اهالی محلات نیز تقویت شود. اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر میشود که بدانیم بحرانها، علاوه بر خسارات فیزیکی، فشار روانی شدیدی بر افراد و خانوادهها وارد میکنند؛ بنابراین وجود کارگروه سلامت روان و ارائه خدمات گسترده مشاوره، اقدامی ضروری و هوشمندانه بوده است.
در مجموع، آنچه در خوزستان در حال شکلگیری است، یک الگوی بومی از مشارکت مردمی در مدیریت بحران است که سه ویژگی کلیدی دارد: محلهمحور بودن، هماهنگی بیننهادی، و توجه همزمان به ابعاد امدادی، روانی و اجتماعی. استمرار این روند میتواند ظرفیت تابآوری اجتماعی استان را بهطور قابل توجهی افزایش دهد و تجربهای موفق برای سایر مناطق کشور نیز فراهم کند. این اقدامات نشان میدهد که سمنها و نهادهای مدنی خوزستان، با تکیه بر همکاری، آموزش و شبکهسازی، در حال تقویت بنیانی از اعتماد و توان جمعی هستند که میتواند در شرایط بحرانی، نقش تعیینکنندهای ایفا کند.
انتهای پیام/
نظر شما