به گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، نشست «مواجهه با همه گیری‌های نوظهور: مطالعه و بررسی آفات زیستی»  ٤ خردادما ١٤٠٥، با سخنرانی نسرین نوحی عضو هیئت علمی پژوهشگاه و مدیر گروه فرایندهای فرسایش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی، پرستو عرفان‌منش کارشناس ارشد مطالعات زیستی و سلولی و مسئول آزمایشگاه فرسودگی زیستی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی و دبیری فرامرز رستمی چراتی عضو هیئت علمی پژوهشگاه همراه بود.

نسرین نوحی عضو هیئت علمی پژوهشگاه در این نشست، به بررسی ابعاد مختلف تأثیر بحران‌های زیستی بر موزه‌ها و مراکز فرهنگی پرداخت و با اشاره به تغییر مفهوم بحران در قرن بیست‌ویکم، تصریح کرد که همه‌گیری کووید-۱۹ نشان داد تهدیدهای زیستی نیز می‌توانند همانند بحران‌های فیزیکی، عملکرد موزه‌ها و گردشگری فرهنگی را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهند. 

تعطیلی گسترده موزه‌ها، توقف گردشگری فرهنگی، کاهش بازدیدکنندگان، اختلال در حفاظت و پایش آثار و پیامدهای اقتصادی و مدیریتی ناشی از همه‌گیری از جمله محورهای مطرح‌شده از سوی این عضو هیئت علمی پژوهشگاه در این نشست بود.

او همچنین به چالش‌های حفاظت آثار تاریخی در دوران تعطیلی طولانی‌مدت، ازجمله مشکلات مربوط به تهویه، کنترل رطوبت، رشد عوامل میکروبی و محدودیت استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده در محیط‌های موزه‌ای پرداخت.

در ادامه، ضرورت تدوین پروتکل‌های تخصصی برای موزه‌ها در دوران بحران های زیستی و اهمیت همکاری میان‌رشته‌ای میان متخصصان سلامت،مرمتگران، میکروبیولوژیست‌ها و مدیران موزه از سوی نوحی مورد تأکید قرار گرفت.

 بخش دیگری از این سخنرانی از سوی مدیر گروه فرایندهای فرسایش پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی به تجربه موزه‌های جهان و ایران در استفاده از ابزارهای دیجیتال در دوران کرونا اختصاص داشت و نقش تورهای مجازی، نمایشگاه‌های آنلاین و ارتباطات دیجیتال در تداوم فعالیت فرهنگی موزه‌ها بررسی شد.

او در پایان بر ضرورت آمادگی موزه‌ها و مراکز فرهنگی برای مواجهه بابحران‌های زیستی آینده و اهمیت مفهوم «موزه تاب‌آور» تأکید کرد.

 در ادامه این نشست پرستو عرفان‌منش، کارشناس ارشد زیست‌شناسی سلولی تکوینی و مسئول آزمایشگاه فرسودگی زیستی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی سخنرانی خود را با تمرکز بر مطالعه و بررسی آفات زیستی در مدیریت مراکز فرهنگی در زمان جنگ ارائه کرد. 

او تصریح کرد: میکروارگانیسم‌ها(شامل قارچ‌های کپک و مخمر و نیز باکتری‌ها) و حشرات ازعوامل اصلی زوال زیستی آثار آلی همچون بافته‌ها و اشیای تاریخی به شمار می‌روند. قارچ‌ها با تولید آنزیم‌های برون‌سلولی قوی، توانایی بالایی در تجزیه پلیمرهای زیستی مانند سلولز،لیگنین، پروتئین و چربی دارند و از مهم‌ترین تخریب‌کنندگان آثار در موزه‌ها و مکان‌های تاریخی محسوب می‌شوند. 

عرفان‌منش افزود: وجود حشرات رامی‌توان از روی مشاهده خود حشره در مراحل مختلف رشد (تخم،لارو، پوست‌اندازی)، مدفوع یا کپه‌های ناشی از چوب‌خوردگی تشخیص داد و پایش محیطی منظم به کشف به‌موقع آن‌ها کمک می‌کند. 

مسئول آزمایشگاه فرسودگی زیستی پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی گفت: در زمان بحران‌هایی مانند جنگ، مراکز فرهنگی، عمومی وموزه‌ها با دو چالش اساسی روبه‌رو می‌شوند؛ نخست تخریب مستقیم و دوم جابه‌جایی اضطراری آثار به انبارهایی که فاقد شرایط استاندارد دما و رطوبت هستند؛ عاملی که فرصت مناسب برای هجوم آفات و قارچ‌ها فراهم می‌آورد. بنابراین تدوین دستورالعملی اجرایی شامل اولویت‌بندی آثار، قرنطینه و بسته‌بندی مناسب، مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، پایش محیطی، پروتکل‌های بهداشتی سخت‌گیرانه و مستندسازی اضطراری، از راهبردهای ضروری حفاظت پیشگیرانه در شرایط بحرانی است.

در ادامه غلامرضا رحمانی، رئیس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی بر لزوم بررسی نظام‌مند چالش‌های اپیدمیولوژیک عوامل واگیردار در گردشگری جمعی به عنوان یکی از محورهای اولویت‌دار در حوزه میراث فرهنگی تأکید کرد. 

او اظهار کرد: بر پایه یافته‌ها، سامانه پیشگیری از بیماری‌ها برای توریست‌های سلامت، توریست‌های عادی و زائران نیازمند راهبردهایی چون پایش محیطی و میکروبی، پروتکل‌های بهداشتی در برابر پاتوژن‌های مقاوم (مانند هانتاویروس)، مدیریت آفات،آموزش همگانی، قرنطینه، تریاژ اپیدمی و مستندسازی سریع است. این اقدامات برگرفته از تجارب جنگ‌های میکروبی وکووید-۱۹، از تبدیل خوشه‌های محلی بیماری به بحران فراگیر جلوگیری می‌کند.

در ادامه این نشست علمی محمدرضا مهراندیش، معاون مدیر کل مطالعات،آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با اشاره به همکاری‌های مؤثر این معاونت با پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، بر ضرورت پرداختن به بحران همه‌گیری‌های نوظهور تأکید کرد. 

او با بیان اینکه این معاونت از ظرفیت‌های گسترده‌ای در زمینه آموزش و برنامه‌ریزی برخوردار است، اعلام کرد که آمادگی دارد با همکاری اندیشمندان و متخصصان پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و دیگر مراکز علمی، نشست‌های تخصصی با موضوعات مرتبط با شرایط فعلی کشور را برنامه‌ریزی و برگزار کند. 

مهراندیش همچنین پیشنهاد داد که اطلاعات گردآوری‌شده در این نشست‌ها،در قالب بروشور، پمفلت یا بسته‌های آموزشی در اختیار مراکز مرتبط قرار گیرد.

در پایان، فرامرز رستمی چراتی عضو هیئت علمی پژوهشگاه و دبیر نشست، این رویداد را هشداری راهبردی در روزگار آرامش توصیف کرد.

او با بیان اینکه جنگ‌های میکروبی از توان مانور بالاتری نسبت به تسلیحات فیزیکی متعارف برخوردارند و حتی می‌توانند به عنوان ابزاری برای مهار جمعیت به کار روند، افزود: با توجه به مقاومت بالاتر عوامل میکروبی نوظهور و پیچیدگی بیشتر نقشه ژنتیکی آن‌ها، انجام مطالعات مستمر در بازه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت ضرورتی انکارناپذیر است.

رستمی چراتی همچنین بر اهمیت وجود و اثر تصاعدی این پدیده‌های میکروسکوپی و عوامل میکروبیِ همه‌گیر به‌عنوان تهدیدی بزرگ برای سلامت انسان‌ها در جهان و به‌ویژه در ایران تأکید کرد.

انتهای پیام/