پریسا حافظی، روز شنبه، ۲۳ خردادماه در حاشیه افتتاح خانه کارآفرینان صنایع دستی البرز در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا با تشریح ابعاد مختلف فعالیت این مجموعه در حوزه آموزش، توانمندسازی و اشتغالزایی هنرجویان، از صنایعدستی بهعنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای مغفول در توسعه اقتصادی و فرهنگی کشور یاد کرد و گفت: صنایعدستی ایران نهتنها یک میراث فرهنگی ارزشمند، بلکه یک بستر واقعی برای ایجاد اشتغال پایدار، بهویژه در حوزه کسبوکارهای خانگی و صادرات غیرنفتی است و اگر بهدرستی حمایت و ساختارمند شود، میتواند نقش مؤثری در اقتصاد مقاومتی ایفا کند.
مدیر خانه کارآفرینان صنایعدستی استان البرز با اشاره به سابقه ۲۷ ساله خود در حوزه صنایعدستی اظهار کرد: خانه کارآفرینان صنایعدستی البرز با هدف آموزش مهارتهای تخصصی و ایجاد مسیر روشن برای ورود هنرجویان به بازار کار، فعالیت خود را در قالب ۴۸ رشته متنوع و زیر نظر سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آغاز کرده است. این مجموعه تلاش دارد تا از مرحله آموزش صرف عبور کرده و به یک حلقه واسط میان آموزش، تولید و بازار تبدیل شود.
این مسئول توضیح داد: نگاه ما در این مجموعه صرفا آموزش هنری نبوده است، بلکه تلاش کردهایم آموزشها را بهگونهای طراحی کنیم که هنرجو پس از پایان دوره، توانایی تولید محصول قابل عرضه در بازار را داشته باشد. بر همین اساس، در تمامی رشتهها مواد اولیه در اختیار هنرجویان قرار میگیرد تا دغدغه تأمین ابزار و هزینههای اولیه مانع فرآیند یادگیری و تولید نشود.
حافظی با بیان اینکه این رویکرد باعث افزایش کیفیت آموزش و تمرکز هنرجویان شده است، تصریح کرد: زمانی که هنرجو بدون دغدغه مالی وارد فرآیند آموزش میشود، میتواند تمام توان خود را صرف یادگیری مهارت کند و در نتیجه خروجی کار نیز از استاندارد بالاتری برخوردار خواهد بود. این موضوع بهویژه در رشتههای ظریف و تخصصی صنایعدستی اهمیت دوچندانی دارد.
مدیر خانه کارآفرینان صنایع دستی البرز ادامه داد: ساختار آموزشی این مجموعه بر اساس دورههای ترمی طراحی شده است و هنرجویان پس از گذراندن هر ترم، موفق به دریافت گواهی مهارت کوتاهمدت میشوند. این گواهیها اگرچه در قالب مدارک دانشگاهی نیستند، اما میتوانند بهعنوان یک پشتوانه مهارتی برای ورود به بازار کار، راهاندازی کارگاههای کوچک خانگی یا همکاری با مجموعههای تولیدی مورد استفاده قرار گیرند.
این مسئول با اشاره به یکی از بخشهای مهم فعالیت این مرکز اظهارکرد: در پایان دورههای آموزشی، امکان برگزاری نمایشگاههای داخلی برای هنرجویان فراهم میشود تا آثار خود را بهصورت مستقیم در معرض دید مخاطبان قرار دهند. این نمایشگاهها نقش بسیار مهمی در ایجاد ارتباط میان هنرجو و بازار واقعی دارند و در بسیاری از موارد به نخستین تجربه فروش هنرجویان تبدیل میشوند.
او افزود: تجربه نشان داده است که بسیاری از هنرجویان در همین نمایشگاههای داخلی، برای نخستینبار با مفهوم بازاریابی، قیمتگذاری و ارتباط با مشتری مواجه میشوند و این تجربه عملی، مکمل آموزشهای تئوریک و کارگاهی آنها است. به همین دلیل، این بخش از فعالیت مجموعه را میتوان یکی از حلقههای کلیدی در فرآیند توانمندسازی هنرجویان دانست.
این مسئول در بخش دیگری از سخنانش توضیح داد: یکی از ویژگیهای مهم صنایعدستی، تنوع رشتهای و گستردگی آن است. در مجموعه ما رشتههای مختلف شامل نقاشی زیرلعابی، گلیمبافی و مرواربافی و همچنین رشتههای اصیل و در معرض فراموشی مانند مرصعکاری و خاتمکاری میشود. حفظ این تنوع رشتهای برای ما یک اصل اساسی است، زیرا هر رشته بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی ایران را نمایندگی میکند.
او ادامه داد: متأسفانه برخی از رشتههای اصیل صنایعدستی در سالهای اخیر به دلیل تغییر سبک زندگی، کاهش تقاضای بازار و نبود حمایت کافی، با خطر کمرنگ شدن مواجه شدهاند. در مقابل، برخی رشتهها به دلیل کاربردیتر بودن یا تقاضای بیشتر، همچنان فعالتر هستند. ما تلاش کردهایم میان این دو گروه تعادل ایجاد کنیم تا هیچ رشتهای به فراموشی سپرده نشود.
حافظی با تأکید بر اهمیت حفظ میراث هنری کشور ابراز کرد: صنایعدستی بخشی از هویت فرهنگی و تمدنی ایران است. هر اثر هنری در این حوزه حامل بخشی از تاریخ، ذوق و خلاقیت نسلهای گذشته است و از بین رفتن هر رشته به معنای حذف بخشی از این میراث ارزشمند خواهد بود.
او در ادامه به مهمترین چالشهای فعالان این حوزه اشاره کرد و گفت: یکی از اساسیترین مشکلات هنرمندان صنایعدستی، نبود بازار فروش پایدار و ضعف در نظام بازاریابی و توزیع است. هنرمندان در حوزه تولید بسیار توانمند هستند، اما در بسیاری از موارد ابزار، دانش و زیرساخت لازم برای عرضه محصولات خود در بازار را ندارند.
این مسئول توضیح داد: در شرایط فعلی، هنرمند ناچار است همزمان نقش تولیدکننده، بازاریاب، فروشنده و حتی مدیر مالی را ایفا کند. این تعدد نقشها نهتنها موجب کاهش تمرکز بر کیفیت تولید میشود، بلکه در بلندمدت باعث فرسودگی و دلسردی هنرمندان نیز خواهد شد. بنابراین ضروری است ساختاری شکل گیرد که هر بخش از این زنجیره توسط افراد متخصص خود اداره شود.
حافظی تصریح کرد: تجربه کشورهای موفق در حوزه صنایعدستی نشان میدهد که تفکیک نقشها و ایجاد زنجیره ارزش منسجم، یکی از عوامل اصلی موفقیت در این حوزه است. در چنین ساختاری، هنرمند صرفا بر خلق اثر تمرکز میکند و بخشهای بازاریابی، فروش، برندینگ و صادرات توسط نهادهای تخصصی مدیریت میشود.
او ابراز کرد: در حال حاضر یکی از خلأهای جدی در کشور، نبود نهادهای واسط میان هنرمندان و بازار است. این نهادها میتوانند نقش پل ارتباطی میان تولیدکننده و مصرفکننده را ایفا کنند و مسیر عرضه محصولات را هموار سازند. در نبود چنین ساختاری، بسیاری از آثار هنری هرگز به بازار واقعی راه پیدا نمیکنند.
مدیر خانه کارآفرینان صنایعدستی البرز با اشاره به ظرفیتهای صادراتی این حوزه اظهار کرد: صنایعدستی ایران در بازارهای جهانی از جایگاه بسیار خوبی برخوردار است و آثار هنرمندان ایرانی همواره با استقبال روبهرو میشود. با این حال، نبود برنامهریزی منسجم در حوزه صادرات، برندینگ ملی و بازاریابی بینالمللی باعث شده است این ظرفیت عظیم بهطور کامل بالفعل نشود.
این مسئول توضیح داد: اگر زیرساختهای لازم در حوزه معرفی، بستهبندی، استانداردسازی و بازاریابی بینالمللی فراهم شود، صنایعدستی میتواند به یکی از مهمترین منابع ارزآوری کشور تبدیل شود. این حوزه بهویژه در شرایط اقتصادی فعلی، میتواند نقش مکمل مهمی در کنار سایر بخشهای اقتصادی ایفا کند.
حافظی همچنین با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به صنایعدستی گفت: این حوزه نباید صرفا بهعنوان یک فعالیت هنری یا تزئینی دیده شود، بلکه باید آن را بهعنوان یک صنعت واقعی با قابلیت اشتغالزایی گسترده مورد توجه قرار داد. بسیاری از هنرجویان پس از گذراندن دورههای آموزشی، قادر هستند در فضای خانه به تولید و کسب درآمد مستقل بپردازند که این موضوع میتواند نقش مهمی در توانمندسازی اقتصادی خانوادهها داشته باشد.
مدیر خانه کارآفرینان صنایعدستی البرز در بخش دیگری از صحبتهایش پیشنهاد تشکیل یک اتاق فکر تخصصی در حوزه صنایعدستی را مطرح کرد و گفت: ضروری است مجموعهای از اساتید برجسته، فعالان باسابقه، کارشناسان اقتصادی و مدیران حوزه فرهنگ در قالب یک اتاق فکر گرد هم آیند تا برای آینده این حوزه برنامهریزی کنند. این ساختار میتواند به تصمیمسازیهای دقیقتر و هدفمندتر در سطح ملی کمک کند.
او بیان کرد: در چنین مدلی، هنرمندان حرفهای بر تولید متمرکز خواهند شد، هنرجویان تحت نظارت استادان مسیر رشد خود را طی میکنند و بخشهای اقتصادی و تجاری نیز توسط افراد متخصص مدیریت خواهد شد. این تفکیک نقشها میتواند بهرهوری کل سیستم را افزایش دهد.
حافظی در پایان گفت: اگر نگاه جزیرهای و فردمحور در حوزه صنایعدستی جای خود را به یک نگاه شبکهای، ساختارمند و حمایتی بدهد، این حوزه میتواند به یکی از مهمترین موتورهای اشتغالزایی، توسعه فرهنگی و حتی دیپلماسی هنری کشور تبدیل شود. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که هنر ایرانی با برنامهریزی دقیق، حمایت ساختاری و نگاه بلندمدت، از سطح فعالیتهای فردی به سطح یک صنعت پایدار و رقابتپذیر ارتقا یابد.
انتهای پیام/
نظر شما