مجتبی گهستونی، روزنامه‌نگار و دبیر سرویس نخبگان و سمن‌های میراث آریا در یادداشتی نوشت: ماه محرم در خوزستان تنها موسم سوگواری برای سیدالشهدا(ع) نیست؛ بلکه جلوه‌ای از پیوند عمیق فرهنگ بومی، باورهای دینی و میراث ناملموس مردمانی است که قرن‌ها آیین‌های عاشورایی خود را نسل به نسل حفظ کرده‌اند. در میان اقوام این سرزمین، عرب‌ها که در میان سایر اقوام، بخشی از جمعیت خوزستان هستند با آیین‌ها و شیوه‌های ویژه عزاداری، بخشی از هویت فرهنگی این استان را به نمایش می‌گذارند.

برپایی سیاه‌چادرها و تکیه‌ها، نخستین تصویر محرم در مناطق عرب‌نشین خوزستان است؛ فضاهایی که علاوه بر پذیرایی از عزاداران، محلی برای همدلی، روایت واقعه عاشورا و انتقال سنت‌های کهن به نسل جوان به شمار می‌روند. در حسینیه‌ها و تکیه‌ها نیز جوانان با سینه‌زنی به سبک «چلاب» و نوحه‌خوانی به زبان عربی، عشق و ارادت خود را به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ابراز می‌کنند؛ آیینی که ریتم، حرکت و اشعار آن، ریشه در فرهنگ دیرینه این منطقه دارد.

در کنار مردان، زنان عرب نیز نقش پررنگی در حفظ و تداوم این سنت‌ها ایفا می‌کنند. آنان با پوشیدن ثوب‌های عربی و بستن شیله‌های مشکی، در مجالس روضه‌ای که به دعوت ملایه یا زنان مرثیه‌سرا برگزار می‌شود، حضور می‌یابند. این مجالس، تنها محافل عزاداری نیستند، بلکه بستری برای انتقال فرهنگ شفاهی، مراثی و آیین‌های سنتی به نسل‌های بعدی به شمار می‌روند.

شیوه‌های سینه‌زنی زنان عرب نیز از تنوع و غنای فرهنگی برخوردار است. آنان با نوای مرثیه‌خوانی ملایه و هم‌نوایی با ذکر «احو، احو»، دست‌ها را به صورت ضربدری بر سینه می‌کوبند که این آیین رشگ نام دارد. در برخی مراحل نیز با کوبیدن دست‌ها بر پاها، ریتم عزاداری را همراهی می‌کنند و در پایان، با بستن عبا به کمر، آیین «یزله» را اجرا می‌کنند؛ رسمی که جلوه‌ای از همبستگی، حماسه و اندوه را به تصویر می‌کشد.

آیین‌های محرم در میان عرب‌های خوزستان، فراتر از یک مراسم مذهبی، بخشی از میراث فرهنگی ناملموس ایران است؛ میراثی که در دل خود تاریخ، هویت، زبان، موسیقی، ادبیات شفاهی و باورهای مردمان این دیار را حفظ کرده و شایسته توجه، پاسداشت و ثبت برای آیندگان است.

انتهای پیام/