روزبه کردونی مشاور عالی وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در یادداشتی نوشت: چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در بوسان کرهجنوبی، مهمترین مرجع بینالمللی تصمیمگیری درباره ثبت و حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی جهان است. در این نشست، نمایندگان کشورهای عضو کمیته، پروندههای نامزد ثبت جهانی را بررسی و درباره سرنوشت آنها تصمیمگیری میکنند.
اجلاس چه وظیفهای دارد؟
کمیته میراث جهانی پروندههای جدید را بررسی میکند، درباره ثبت، ارجاع یا تعویق آنها تصمیم میگیرد و وضعیت حفاظتی آثار ثبتشده، میراث در خطر، کمکهای بینالمللی و سیاستهای اجرایی کنوانسیون میراث جهانی را مورد رسیدگی قرار میدهد.
کشورها چرا شرکت میکنند؟
هدف حضور کشورها یکسان نیست و به جایگاه و دستور کار هر کشور در اجلاس بستگی دارد. برخی کشورها عضو کمیتهاند و برای بررسی پروندهها و مشارکت در تصمیمگیری حضور مییابند؛ برخی پرونده ثبتجهانی دارند و برای دفاع کارشناسی و رایزنی درباره آن شرکت میکنند؛ برخی باید درباره وضعیت حفاظتی یا مخاطرات آثار ثبتشده خود پاسخ دهند و گروهی نیز برای پیگیری کمکهای فنی، توسعه همکاریهای علمی و فرهنگی، آشنایی با سیاستهای جدید یونسکو و تقویت دیپلماسی فرهنگی خود در اجلاس حضور دارند.
چرا ایران شرکت میکند؟
پرونده «قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» در دستور رسمی اجلاس قرار دارد و تصمیم نهایی درباره ثبتجهانی آن در بوسان گرفته میشود. هیئت ایران باید از ارزش جهانی برجسته این مجموعه دفاع کند، به پرسشهای تخصصی پاسخ دهد، متن تصمیم را پیگیری کند و با نمایندگان کشورهای عضو کمیته رایزنی داشته باشد.
ایران؛ یکی از کشورهای صاحب پرونده
از میان نزدیک به ۱۹۶ کشور حاضر در اجلاس، تنها حدود ۳۰ کشور پرونده ثبتجهانی در دستور کار دارند و ایران یکی از آنهاست. ازاینرو، حضور منسجم و کارشناسی هیئت ایرانی ضرورتی حرفهای است؛ زیرا تصمیم نهایی درباره ثبت «قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» در همین اجلاس گرفته میشود. بوسان برای ایران، محل دفاع از یک پرونده ملی است، نه یک سفر تشریفاتی.
مقیاس اجلاس چقدر است؟
براساس اعلام میزبان، حدود سههزار نفر از نزدیک به ۱۹۶ کشور در اجلاس و برنامههای مرتبط با آن شرکت میکنند؛ از وزیران، سفیران و مدیران ارشد میراث تا کارشناسان نهادهای تخصصی یونسکو و مدیران محوطههای جهانی.
چرا وزیران شرکت میکنند؟
این نشست، اجلاس رسمی وزیران نیست؛ اما وزیران فرهنگ، میراث یا محیطزیست معمولاً زمانی شرکت میکنند که کشورشان پروندهای مهم در دستور کار دارد، عضو کمیته است یا باید درباره وضعیت یک اثر حساس پاسخ دهد. حضور وزیر، وزن سیاسی پرونده را افزایش میدهد، هماهنگی میان دستگاههای ملی و دیپلماسی را تقویت میکند و نشاندهنده تعهد دولت به حفاظت از اثر و اجرای الزامات ثبت جهانی است.
دستور کار اجلاس چیست؟
ثبت آثار جدید، اصلاح یا توسعه پروندههای موجود، بررسی وضعیت حفاظتی آثار ثبتشده، رسیدگی به میراث در خطر، کمکهای بینالمللی و سیاستهای اجرایی کنوانسیون از مهمترین موضوعات دستور کار اجلاس است. پرونده الموت نیز یکی از پروندههای فرهنگی مهم این دوره بهشمار میرود.
اندازه متعارف هیئتها چقدر است؟
اندازه هیئتها ثابت نیست و به جایگاه، مسئولیت و دستور کار هر کشور بستگی دارد. تجربه اجلاسهای گذشته نشان میدهد هیئتها، بسته به مأموریت خود، معمولاً از سه نفر تا حدود چهل نفر متغیرند.
کشورهایی که برای دفاع از یک پرونده ثبتجهانی حضور مییابند، به دلیل ضرورت رایزنی و پاسخگویی تخصصی، معمولاً هیئتهایی بین هشت تا بیست نفر اعزام میکنند. این هیئتها متناسب با پرونده، از مقام مسئول، مدیر پرونده، باستانشناس، متخصص معماری و حفاظت، کارشناس عرصه و حریم، نماینده دستگاه دیپلماسی و مسئولان هماهنگی تشکیل میشوند.
هیئت جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به اینکه برای دفاع از پرونده «قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» در اجلاس حضور مییابد، متشکل از حدود هفت تا ۹ نفر خواهد بود؛ ترکیبی تخصصی که متناسب با الزامات فنی، حقوقی و دیپلماتیک این پرونده شکل گرفته است.
چرا اعزام هیئت کارشناسی اهمیت دارد؟
ثبت جهانی یک اثر با تکمیل فرمها، ارسال پرونده و ارزیابیهای پیش از اجلاس نهایی نمیشود؛ تصمیم قطعی در نشست کمیته میراث جهانی و پس از بررسی و گفتوگوی نمایندگان کشورهای عضو کمیته گرفته میشود.
در جریان جلسه ممکن است پرسش فنی، ابهام کارشناسی، پیشنهاد اصلاح متن تصمیم یا مخالفتی تازه مطرح شود. به همین دلیل، اعزام کارشناسان مسلط به ابعاد تاریخی، باستانشناختی، حفاظتی، مدیریتی و حقوقی پرونده ضروری است. نبود کارشناس مرتبط یا ارائه پاسخ ناقص میتواند به ارجاع یا تعویق پرونده و از دست رفتن چند سال تلاش علمی و اجرایی کشور منجر شود.
هیئت دقیقا چه میکند؟
هیئت از ارزش جهانی اثر دفاع میکند، درباره اصالت، تمامیت، عرصه و حریم، حفاظت و برنامه مدیریت پاسخ میدهد، تحولات جلسه و متن تصمیم نهایی را پیگیری میکند و با نمایندگان کشورهای عضو کمیته رایزنی دارد. این مجموعه وظایف فنی، حقوقی و دیپلماتیک را نمیتوان بر عهده یک یا دو نفر گذاشت.
چرا الموت مهم است؟
پرونده «قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» فقط پرونده یک قلعه نیست؛ روایت یک منظومه تاریخی، دفاعی و تمدنی است که دژ الموت را به شبکهای از استحکامات پیرامونی، راههای ارتباطی، سامانههای دیدهبانی، مهندسی آب، ذخیرهسازی آذوقه و کشاورزی پلکانی پیوند میدهد.
این مجموعه نشان میدهد چگونه اسماعیلیان نزاری با بهرهگیری هوشمندانه از جغرافیای دشوار البرز، معماری را با صخره، دفاع را با زیست پایدار و سازمان سیاسی را با دانش مهندسی درآمیختند و شبکهای منسجم و مقاوم در برابر محاصرههای طولانی پدید آوردند.
ثبتجهانی الموت، این بخش مهم از تاریخ فکری، سیاسی، معماری و مهندسی ایران را وارد حافظه رسمی جهان میکند، حفاظت از دژها و منظر پیرامونی را تقویت میسازد و زمینه توسعه پژوهش و گردشگری مسئولانه را فراهم میآورد.
در صورت تصویب پرونده در بوسان، «قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن» بهعنوان سیامین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت خواهد شد.
بوسان محل یک سفر تشریفاتی نیست؛ محل دفاع کارشناسی، حقوقی و دیپلماتیک از یک پرونده ملی است.
انتهای پیام/
نظر شما