به گزارش خبرنگار میراث آریا احمد چایچی، پژوهشگر پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، با تأکید بر اهمیت راه شوسه قزوین–انزلی، این مسیر را بخشی از میراث معماری، شهرسازی و باستان‌شناسی تاریخی ایران دانست که نیازمند حفاظت، مستندسازی و بازخوانی علمی است.

وی با اشاره به رویکرد باستان‌شناسی تاریخی، گفت: این شاخه از باستان شناسی معاصر که از قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفته، بر مطالعه هم‌زمان اسناد مکتوب، تصاویر و شواهد تاریخی استوار است و راه شوسه قزوین–انزلی یکی از نمونه‌های مهم آن در ایران به شمار می‌رود.

به گفته چایچی، حدود ۷۰۰ سند تاریخی فارسی و خارجی درباره این مسیر شناسایی شده که بخشی از آن‌ها منتشر شده و بخشی همچنان در آرشیوها قرار دارد.

چایچی افزود: این مسیر در دو مرحله تاریخی ساخته شد؛ مرحله نخست در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار و مرحله دوم توسط پیمانکاران روسی در اواخر دوره قاجار تکمیل شد و نقش مهمی در اتصال ایران به قفقاز، اروپا و مسیرهای تجاری و زیارتی ایفا کرد.

عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، با اشاره به تأسیسات وابسته به این شوسه، از وجود گمرک‌ها، مهمانخانه‌ها، تلفن خانه گاراژهای مسافری، تلگراف‌خانه‌ها، پاسگاه‌های نظمیه و تأسیسات ساحلی به‌عنوان نشانه‌های ورود نهادهای تمدنی جدید به ایران یاد کرد و گفت: این عناصر در پیوند با معماری و سنت‌های بومی، نمونه‌ای از تلفیق سنت و مدرنیته در دوره قاجار را همراه با ابتکارات بدیع ایرانی شکل داده‌اند.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه پایدار، خاطرنشان کرد: احیای این مسیر در قالب گردشگری تاریخی، مستلزم حفاظت هم‌زمان از میراث فرهنگی و محیط‌زیست است و بی‌توجهی به آن می‌تواند به نابودی بخش مهمی از این میراث منجر شود.

قزوین گره‌گاه راهبردی شبکه ارتباطی ایران در مسیر انزلی–تهران

در بخش دیگری از این نشست، سمیه مراقی، پژوهشگر، با اشاره به اهمیت تاریخی راه انزلی–تهران، قزوین را یکی از مهم‌ترین گره‌گاه‌های ارتباطی، تجاری و کالبدی ایران دانست که نقشی تعیین‌کننده در تحولات شهری دوره‌های مختلف، به‌ویژه قاجار، ایفا کرده است.

وی با تأکید بر موقعیت جغرافیایی قزوین در چهارراه مسیرهای شرق–غرب و شمال–جنوب، گفت: این شهر از دوره ساسانی دارای اهمیت راهبردی بوده و در دوره صفوی با پایتختی، و در دوره قاجار با ایفای نقش بارانداز و مرکز توزیع کالا برای تهران و سواحل شمالی، به اوج کارکرد ارتباطی خود رسید.

مراقی افزود: در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار، با گسترش روابط تجاری ایران با روسیه و اروپا، احداث راه‌های سریع و ایمن و ایجاد زیرساخت‌هایی مانند پست، تلگراف و مهمانخانه‌ها در امتداد مسیر تهران–قزوین ضرورت یافت. در همین راستا، مجموعه‌ای دولتی شامل مهمانخانه، پستخانه، تلگرافخانه و سایر تأسیسات خدماتی مرتبط با راه در محدوده‌ی جنوب شرقی شهر شکل گرفت.

این پژوهشگر در پایان تأکید کرد: راه شوسه انزلی–تهران و تأسیسات وابسته به آن، بخشی مهم از میراث تاریخی و شهری قزوین را تشکیل می‌دهد که حفاظت، مستندسازی و بازخوانی آن برای شناخت تاریخ توسعه ارتباطات و شهرسازی ایران ضروری است.

انتهای پیام/