سید محمد رستگاری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد به مناسبت روز جهانی راهنمایان گردشگری در یادداشتی نوشت: دنیای امروز، دنیایِ اشباع از اطلاعات است. گردشگری که قدم به این سرزمینِ کهن می‌گذارد، با یک جستجوی ساده در فضای مجازی، به هزاران داده‌ی آماری و تاریخی دسترسی دارد. اما آنچه هیچ الگوریتم و هوش مصنوعی قادر به تولید آن نیست، «حسِ مکان» و «ادراکِ عاطفیِ تاریخ» است. اینجاست که نقشِ بی‌بدیل و راهبردی «راهنمای گردشگری» هویدا می‌شود. راهنما، کالبدِ سردِ خشت و سنگ را به ضیافتی از شور و شعور تبدیل می‌کند. اوست که به گردشگر می‌آموزد چگونه در تلالوِ یک کاشی‌کاریِ هفت‌رنگ، نجوایِ سرانگشتانِ هنرمندی را بشنود که صدها سال پیش، عشق را در گِل سرشته است.

۱. از «توصیف» تا «تفسیر»؛ انقلاب در روایتگری

دورانِ راهنمایانی که صرفاً به بازگوییِ طول و عرض بناها و تاریخِ پادشاهان بسنده می‌کردند، به سر آمده است. ما امروز با نسلی از راهنمایان روبرو هستیم که «مفسرانِ فرهنگی» (Cultural Interpreters) هستند. راهنمای حرفه‌ای، یک استراتژیستِ محتواست که می‌داند برای هر مخاطب، از کدام دریچه وارد شود. او برای یک معمار، از هندسهِ پنهانِ قوس‌ها می‌گوید و برای یک جامعه‌شناس، از زیستِ مومنانه در بافت‌های تاریخی. این «تفسیرِ مخاطب‌محور»، همان حلقه‌ی مفقوده‌ای است که گردشگری ما را از حالتِ تماشاگرانه به حالتِ «تجربه‌محور» ارتقا می‌دهد. ما در مدیریت کل، بر این باوریم که راهنمایان، ستون خیمه‌ این «چرخشِ راهبردی» هستند.

۲. راهنمایان؛ مرزبانانِ تصویرِ ملی در جنگِ روایت‌ها

در جهانِ پرآشوبِ امروز که رسانه‌ها گاه آینه‌هایی واژگون از واقعیتِ ایران نشان می‌دهند، هر راهنمای گردشگری، یک «رسانه‌ی زنده» و یک «دیپلماتِ فرهنگی» است. حقیقتِ ایران، نه در قابِ خبرها، بلکه در میهمان‌نوازیِ نجیبانه‌ای است که راهنما به نمایندگی از یک ملت به گردشگر عرضه می‌کند. برخوردِ حرفه‌ای، اخلاق‌مداری و دانشِ عمیقِ یک راهنما، قدرتمندترین ابزار برای مقابله با «ایران‌هراسی» است. وقتی گردشگر خارجی، ایران را از دریچه‌ی نگاهِ راهنمایی بصیر و آگاه می‌بیند، با تصویری از شکوه، امنیت و تمدن به خانه بازمی‌گردد و خود به مبلغی بی‌مزد و منت برای این خاک بدل می‌شود. این، بزرگترین سرمایه‌ی اجتماعی ماست که توسط راهنمایان صیانت می‌شود.

۳. پیوندِ اخلاق و معیشت؛ راهنما در قلبِ توسعه پایدار

ترغیبِ گردشگر به تجربه‌ی زیستِ بومی، چرخه‌ی اقتصادی را در دورافتاده‌ترین نقاط و میانِ محروم‌ترین جوامعِ محلی به حرکت در می‌آورد. راهنما، دیده‌بانِ بیدارِ میراث است که با اخلاقِ حرفه‌ایِ خود، توازنی میانِ «منفعتِ اقتصادی» و «حفاظتِ از اصالت‌ها» برقرار می‌کند. او با آگاهی‌بخشی به گردشگر، مانع از تخریبِ محیط‌زیست و آسیب به باورهایِ فرهنگیِ بومیان می‌شود و بدین ترتیب، میراث‌فرهنگی را به سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر برای نسل‌های آینده بدل می‌سازد.

۴. عبور از سنت به مدرنیته؛ راهنما در عصرِ دیجیتال

ما امروز در عصرِ گذار هستیم. اگرچه اپلیکیشن‌هایِ مسیریاب و واقعیتِ افزوده، جهانِ گردشگری را دگرگون کرده‌اند، اما هرگز نمی‌توانند جایگزینِ «نگاهِ انسانی» و «روایتِ قلبیِ» یک راهنما شوند. نگاهِ راهبردیِ ما در اداره‌کل، توانمندسازیِ دیجیتالِ راهنمایان است. ما به دنبالِ نسلی از راهنمایان هستیم که هم بر تکنولوژی مسلط باشند و هم اصالت‌های تاریخی را بشناسند. راهنمایی که بتواند در کنارِ روایتِ زنده، از ابزارهایِ نوین برای تصویرسازیِ بهتر استفاده کند، در واقع «معمارِ زمان» است که گذشته را به حال و حال را به آینده پیوند می‌زند.

۵. تعهدِ مدیریتی؛ صیانت از جایگاهِ راهنمایان

به عنوانِ متولیِ این حوزه، بر این باورم که حمایت از راهنمایان گردشگری، هزینه نیست، بلکه یک «سرمایه‌گذاریِ راهبردی» است. ما وظیفه داریم چترِ حمایتیِ خود را در زمینه‌هایِ بیمه، امنیتِ شغلی و تسهیلِ فعالیت‌هایِ صنفی، بیش از پیش بگسترانیم. تقویتِ تشکل‌هایِ حرفه‌ای و انجمن‌هایِ صنفی، اولویتِ نخستِ ماست تا از این طریق، صدایِ رسا و مطالباتِ به‌حقِ این عزیزان در ساختارِ تصمیم‌گیری شنیده شود.

راهنمایی که دغدغه‌ معیشت نداشته باشد، با فراغِ بالِ بیشتری می‌تواند به «سفارتِ فرهنگی» خود بپردازد.

۶. آموزش؛ نبضِ تپنده‌ حرفه‌ای‌گری

جهانِ گردشگری به سرعت در حال تغییر است و سلیقه‌ی گردشگران روز به روز پیچیده‌تر می‌شود. از این رو، «آموزشِ مستمر» و به‌روزرسانیِ دانشِ راهنمایان، از ضرورت‌هایِ غیرقابلِ انکار است. ما در حالِ طراحیِ دوره‌هایِ تخصصیِ جدیدی با تمرکز بر روانشناسیِ سفر، زبان‌هایِ نوظهور و فنونِ روایتگریِ نوین هستیم. میراث‌فرهنگی باید به دانشِ راهنمایانِ خود ببالد، چرا که اعتبارِ یک مقصدِ گردشگری، با اعتبارِ راهنمایانِ آن سنجیده می‌شود.

سخن پایانی: راهنمایان، چراغدارانِ مسیرِ تمدن

روز جهانی راهنمایان گردشگری، بهانه‌ای است برای بازخوانیِ نقشِ کسانی که در گرما و سرما، صبورانه و عاشقانه، ایران را روایت می‌کنند؛ آنان که با هر تپشِ قلبشان، نامِ وطن را در گوشِ جانِ مسافران زمزمه می‌کنند. مجموعه اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با باوری عمیق به جایگاهِ رفیعِ این سفیرانِ بی‌ادعا، در برابرِ همتِ بلند و تخصصِ ستودنیِ تمامیِ راهنمایانِ عزیز سرِ تعظیم فرود می‌آورد.

‌ راهنمایانِ ما، کلیدِ گشایشِ درهایِ ایران به رویِ جهانیان هستند؛ چراغدارانی که نمی‌گذارند شعله‌ شکوهِ این تمدن در تندبادِ حوادث و فراموشی خاموش شود.

نامشان بلند و مسیرشان همواره پرنور باد.

انتهای پیام/